I SAB/Op 119/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Anna Komorowska-Kaczkowska (spr.) Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2026 r. sprawy ze skargi D. O. i M. O. na bezczynność Burmistrza Gminy Praszka w przedmiocie zaniechania przez organ załatwienia sprawy w terminie oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez D. O. i M. O. (dalej określanej jako: Strona, Skarżący) jest bezczynność Burmistrza Gminy Praszka w przedmiocie zaniechania przez organ załatwienia sprawy w terminie. W treści wniesionej skargi Skarżący wskazali, że w dniu 12 sierpnia 2025 r. złożyli wniosek o przywrócenie terminu do zapłaty zobowiązań podatkowych za II kwartał 2025 r. – zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i art. 61 kpa. Podali, że wniosek został złożony w formie pisemnej i do dnia wniesienia skargi Burmistrz nie wydał postanowienia w sprawie. Wskazali, że spóźnili się z zapłatą II raty zobowiązania w podatku od nieruchomości z uwagi na przeoczenie. Podali, że upomnienie nie dotarło na wskazany adres, na co zwracali uwagę we wniosku o przywrócenie terminu w sprawie. Ponadto poinformowali, że uchybienie terminu wyznaczonego w upomnieniu nr [...] z 17 czerwca 2025 r. nastąpiło bez winy strony, bowiem nie dostarczono im skutecznego upomnienia. W sprawie pismem z 20 września 2025 r. wniesiono ponaglenie. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że M. O. w odpowiedzi na pismo złożone w dniu 22 września 2025 r., otrzymał stosowne wyjaśniania zawarte w piśmie z 2 października 2025 r. W piśmie tym wyjaśniono m.in., że w postępowaniu podatkowym nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem postępowanie w sprawach podatkowych prowadzone jest na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej. Wyjaśniono również, że w decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2025 r. są określone terminy płatności poszczególnych rat podatku. Wskazano, że nie ma możliwości przywrócenia terminu płatności II raty podatku za 2025 r. Organ poinformował przy tym, że zgodnie z rozdziałem 7 Ordynacji podatkowej przywrócenie terminu stosowane jest tylko w przypadku czynności procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że Sąd rozpoznał sprawę niniejszą na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2026 r., poz. 142 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja, o której stanowi art. 119 pkt 4 p.p.s.a. zaistniała w rozpoznawanej sprawie, albowiem przedmiotem wniesionej skargi jest bezczynność organu. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.), a więc wówczas gdy organ pomimo ciążącego na nim obowiązku nie wydaje decyzji administracyjnej, postanowienia albo też uchyla się od podjęcia innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa czy też nie wydaje pisemnej interpretacji prawa podatkowego. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W rozpatrywanej sprawie skarga na bezczynność jest formalnie dopuszczalna, bowiem została poprzedzona ponagleniem. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona przed złożeniem skargi wniosła do organu ponaglenie wyczerpując przysługujący jej środek zaskarżenia (art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (art. 53 § 2b p.p.s.a.). Skarżący przed wniesieniem skargi dopełniła tego wymogu formalnego i pismem z 20 września 2025 r. złożyli ponaglenie. Godzi się następnie wyjaśnić, że w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ustawodawca posłużył się zwrotem "bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania", co oznacza, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy tylko tych aktów lub czynności określonych w wymienionym przepisie, które są wydawane lub podejmowane w toku prowadzonego postępowania administracyjnego. Jedynie bowiem w tych wypadkach ustawy procesowe określają termin załatwienia sprawy stanowiący podstawę do stwierdzenia, czy stronie przysługuje skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania, czy skarga na bezczynność. W związku z powyższym należy zauważyć, że nie wszystkie akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. są wydawane lub podejmowane w toku postępowania. Dla oceny dopuszczalności, a następnie zasadności skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania istotne jest ustalenie, czy przed konkretnym organem zostało wszczęte i jest prowadzone postępowanie administracyjne. Dopiero bowiem wówczas możliwe jest dokonanie przez Sąd oceny, czy w toku poddanego sądowej kontroli postępowania administracyjnego organ pozostaje bezczynny w rozumieniu przepisów prawa (nie załatwił sprawy w terminie określonym) bądź też prowadzi postępowanie przewlekle (prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy). Nie ulega wątpliwości, że o bezczynności w załatwieniu sprawy można mówić wówczas, gdy istnieje przepis zobowiązujący organ do określonego działania zaś organ tego nie czyni (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt III SAB/Łd 23/17). Zatem, aby można było mówić o bezczynności organu należy przede wszystkim stwierdzić, że ciąży na nim wynikający z przepisów prawa obowiązek wszczęcia postępowania i podjęcia w nim stosownego rozstrzygnięcia (stosownej czynności), a dopiero później, iż obowiązku tego - w nakazanym terminie - organ nie wypełnia. Odwołując się do realiów rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że przedmiot skargi dotyczy bezczynności Burmistrza Praszki. Jak wynika z pism procesowych oraz z akt sprawy, Skarżący domagali się od organu przewrócenia terminu do uiszczenia raty podatku od nieruchomości. Przyjąć zatem należało, że zarzuty skargi odnosiły się do bezczynności organu w zakresie braku rozstrzygnięcia organu w tym zakresie. W treści skargi Skarżący podnoszą, że mimo wniosku, a następnie ponaglenia, nie otrzymali stosownego rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia raty podatku od nieruchomości. W myśl art. 6 ust. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada roku podatkowego. W podatku od nieruchomości wprowadzono taki sposób zapłaty podatku, w którym określono cztery raty proporcjonalne do czasu trwania obowiązku podatkowego. Każda z czterech rat wyznacza termin wymagalności poszczególnych części – rat świadczenia podatkowego. Termin płatności podatku to ostateczny, ustawowy lub decyzyjny moment na uregulowanie zobowiązania podatkowego, którego przekroczenie skutkuje powstaniem zaległości i odsetkami. Ma charakter wiążący i nie znajdują w stosunku do niego regulacje procesowe dotyczące przywracania terminów. Instytucja przywracania terminu ma natomiast charakter ściśle procesowy i dotyczy sytuacji, w których podjęcie danej czynności po terminie – z uchybieniem terminu, skutkuje bezskutecznością takiej czynność. Inaczej mówiąc, podjęcie danej czynności z uchybieniem terminu, powoduje, że nie wywołuje ona skutków prawnych. Należy przy tym podkreślić, że w podatku od nieruchomość wprowadzono taki sposób zapłaty podatku, w którym określono cztery raty proporcjonalne do czasu trwania obowiązku podatkowego. Każda z czterech rat wyznacza jedynie termin wymagalności poszczególnych części - rat świadczenia podatkowego. Podatnik może złożyć wniosek o odroczenie terminu płatności lub rozłożenie zaległości na raty (decyzja uznaniowa). Możliwość ubiegania się o przesunięcie terminu płatności zobowiązania podatkowego, wynika wprost z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty. Przepisy nie przewidują natomiast możliwości procedowania w przedmiocie przywrócenia terminu do zapłaty. W tym miejscu należy wskazać, że w przypadku żądania wszczęcia postępowania, które nie jest regulowane prawem nie można skutecznie stawiać organowi zarzutu bezczynności w rozumieniu przepisów art. 3 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie organ nie mógł merytorycznie rozpoznać wniosku strony. Przepisy prawa nie przewidują bowiem przywrócenia terminu do zapłaty rat podatku od nieruchomości. Obecnie obowiązujące przepisy postępowania podatkowego nie przewidują możliwości prowadzenia jakiegokolwiek postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia raty podatku. Tym samym wniosek Skarżących w tym zakresie nie mógł skutkować wszczęciem jakiegokolwiek postępowania. Nie istnieje bowiem w ogóle danego rodzaju postępowanie, które mogłoby zostać wszczęte i merytorycznie załatwione przez organ. Z tego też względu organ nie ogół wydać merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia raty podatku w oparciu o analizę przesłanek czy opóźnienie w zapłacie podatku było zawiniono, czy też nie. Nie był również zobligowany do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, bowiem tego typu rozstrzygnięcie przewidziane jest dla sytuacji, gdy co do zasady jest możliwe prowadzenie danego rodzaju postępowania, tzn. prowadzenie postępowania jest w danym zakresie co zasady możliwe i regulowane przepisami prawa, jednak postępowanie nie może być wszczęte z pewnych obiektywnych przyczyn. Odmowa wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania, jednak postępowanie takie musi co do zasady być regulowane i przewidziane przepisami prawa. Złożenie żądania organowi administracji prowadzi do wszczęcia postępowania wyłącznie wówczas, gdy żądanie to dotyczy sprawy załatwianej w postępowaniu unormowanym przepisami prawa. Nie dochodzi zatem do wszczęcia postępowania w szczególności wówczas, gdy złożone żądanie dotyczy sprawy o innym charakterze. Żądanie skierowane do organu administracji publicznej tylko wtedy wszczyna ogólne (jurysdykcyjne) postępowanie administracyjne uregulowane w tych ustawach, kiedy dotyczy sprawy załatwionej w drodze decyzji administracyjnej, tj. jeżeli przepisy prawa materialnego upoważniają ten organ do rozstrzygnięcia co do wniesionego żądania przez wydanie decyzji administracyjnej (zob. wyrok NSA z 19 stycznia 2006 r., II GSK 340/05). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stąd też organ nie był zobowiązany do wydania decyzji, postanowienia lub też innego aktu, czy też podjęcia stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Podkreślić należy, że skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności, a wobec braku możliwości prowadzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do zapłaty raty podatku, Sąd nie mógł zobowiązać organu do merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie, w jakim domagali się tego Skarżący. W tym miejscu wyjaśnić należy, że instytucja przywrócenia terminu regulowana zarówno przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, jak i przepisami Ordynacji podatkowej dotyczy wyłącznie terminów procesowych wynikających z tych aktów, czyli terminów prawa procesowego. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się jednolicie, że przywrócenie terminu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz Ordynacji podatkowej obejmuje wyłącznie terminy procesowe wynikające z tych aktów. Nie obejmuje natomiast innych terminów. Skoro za niedopuszczalne należy uznać przywrócenie terminu do uiszczenia raty podatku na podstawie ww. przepisów to bezpodstawne i pozbawione racji byłoby snucie przez organ rozważań co do uprawdopodobnienia przez Skarżących przyczyn niedochowania terminu uiszczenia tejże raty. Natomiast jeśli chodzi o podnoszone przez Skarżących kwestie dotyczące skierowania w stosunku do nich postępowania egzekucyjnego bez skutecznego doręczenia upomnienia, to wyjaśnić należy, iż materia ta objęta jest regulacjami ustawy z 17 czerwca 1966 r. postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz. U. z 2026. poz. 268). Ustawa te reguluje zasady związane z poprzedzaniem czynności egzekucyjnych upomnieniem oraz skutki braku takiego upomnienia, a także środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym. Mając powyższe na uwadze, skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie mogła zostać uwzględniona, Sąd nie mógł bowiem zobowiązać organu do prowadzenia postępowania i wydania aktu, którego skutkiem mogłoby być przywrócenie przez organ terminu do uiszczenia raty podatku. Ustawodawca nie przewidział bowiem możliwości merytorycznego procedowania przez organ w zakresie objętym żądaniem Skarżących, w szczególności nie jest możliwe wydanie postulowanego przez Skarżących orzeczenia przywracającego termin do zapłaty. Tak więc, na datę wyrokowania w niniejszej sprawie, nie można uznać, że organ pozostaje w bezczynności, w sytuacji gdy poinformował Skarżących o braku możliwości merytorycznego rozpatrzenia ich wniosku. Mając powyższe na uwadze Sąd na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.