I SAB/Op 14/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Łozowska Asesor sądowy WSA Anna Komorowska-Kaczkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi [...] Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko- kozielskim w przedmiocie legalności budowy 1) zobowiązuje Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim do załatwienia wniosku [...] Stowarzyszenia [...] w K. z dnia 30 października 2023 r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie, 3) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim na rzecz skarżącego [...] Stowarzyszenia [...] w K. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez [...] Stowarzyszenie [...] w K. (zwaną dalej Stowarzyszeniem lub skarżącym) jest bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie kędzierzyńsko-kozielskim (zwanego również organem lub w skrócie: PINB) w przedmiocie legalności budowy. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem datowanym na 30 października 2023 r., który wpłynął do PINB w tym samym dniu przez ePUAP – Stowarzyszenie wystąpiło o niezwłoczne wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie trwającej obecnie budowy obiektu budowlanego stacji bazowej telefonii komórkowej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, prowadzonej na kominie [...] M. Sp. z o.o. w K.1 oraz o dopuszczenie Stowarzyszenia do tego postępowania i niezwłoczne wstrzymanie budowy. Jako podstawę prawną wniosku skarżący wskazał art. 31 § 1 pkt 1-2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), dalej w skrócie: K.p.a., podnosząc, że jest on uzasadniony celami statutowymi Stowarzyszenia (§ 6 pkt d, f, g oraz j regulaminu Stowarzyszenia) i przemawia za nim interes społeczny (ochrona zdrowia publicznego i środowiska przed silnym polem elektromagnetycznym, przeciwdziałanie nielegalnym obiektom budowlanym). Stowarzyszenie powołało się również na art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2023 r. poz. 682, z późn. zm.), dalej w skrócie: P.b. Pismem z dnia 29 listopada 2023 r., PINB poinformował Stowarzyszenie m.in., że jego żądanie nie może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego we wskazanym zakresie z uwagi na obowiązujący art. 53a ust. 1 P.b, który dopuszcza możliwość wszczęcia postępowania na podstawie art. 48-51 P.b. wyłącznie z urzędu. Pismem z dnia 1 grudnia 2023 r. Stowarzyszenie, na podstawie art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a., wniosło ponaglenie na bezczynność w przedmiocie rozpatrzenia ww. wniosku, ponieważ nie został on załatwiony w terminie zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. Przy piśmie przewodnim z dnia 14 grudnia 2023 r. Opolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego poinformował Stowarzyszenie, że z racji tego, iż postępowanie w sprawie naruszeń P.b., którego wszczęcia domaga się Stowarzyszenie, może być wszczęte wyłącznie z urzędu, Stowarzyszeniu nie przysługiwało ponaglenie w sprawie indywidulanej, a jedynie skarga powszechna. Pismem z dnia 15 grudnia 2023 r. Stowarzyszenie, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność PINB w sprawie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 30 października 2023 r. W skardze zarzuciło, że organ wbrew literalnemu brzmieniu art. 31 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 31 § 2 K.p.a., nie rozpatrzył wniosku o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie budowy stacji bazowej telefonii komórkowej. Na tej podstawie skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku zgodnie z przepisami prawa w zakresie objętym żądaniem, w terminie jednego miesiąca od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz zwrot kosztów według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie wskazało, że prawo nie przewiduje innych form rozpoznaniu wniosku złożonego przez organizację (społeczną) jak poprzez wszczęcie postępowania lub wydanie postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Ponadto nie zgadza się z kwalifikacją organu, że doszło do montażu urządzeń, bo w jego ocenie jest to budowa obiektu budowlanego. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie. Argumentując wskazał, że w sprawie będącej przedmiotem skargi, prowadził postępowanie wyjaśniające, w celu zbadania zgłoszonych przez Stowarzyszenie zarzutów. W ramach prowadzonych czynności przeprowadził m.in. oględziny w dniu 7 i 23 listopada 2023 r. jak również zgromadził dokumenty i ustalił, że na wskazanym obiekcie (na kominach [...] Spółki) wykonano roboty polegające na montażu urządzeń stacji bazowej telefonii komórkowej wraz z osprzętem i zasilaniem. Inwestorem była P. Sp. z o.o. Montaż tych urządzeń - w jego ocenie - nie stanowił samowoli budowlanej, bo wypełniał zakres czynności o których mowa w art. 29 ust. 4 pkt 3 lit. a P.b. (zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę). Wskazał, że art. 53a P.b. stanowi lex specialis do art. 61 k.p.a. (powołując się na wyrok NSA z dnia 7 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2286/22). Wobec stwierdzenia braku naruszeń przepisów P.b. organ nie stwierdził podstaw do wydania orzeczenia o wszczęciu lub o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w żądanym przez Stowarzyszenie zakresie. Wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SAB/Op 28/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę Stowarzyszenia. W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Stowarzyszenia od powyższego orzeczenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2014 r. , sygn. akt II OSK 1814/24 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu. W uzasadnieniu wyroku NSA stwierdził, iż mając świadomość, że w judykaturze wyrażane są różne poglądy na temat jak powinien być załatwiony wniosek strony o wszczęcie postępowania, którego dotyczy art. 53a ust. 1 P.b., stoi na stanowisku, że w sytuacji, gdy - tak jak w niniejszej sprawie - mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem o wszczęcie konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a wnioskujący powołuje się na własny interes prawny i go wykazuje, to wówczas reakcja organu na złożony wniosek powinna mieć charakter formalny, a nie ograniczać się do skierowania informacyjnego pisma, zwłaszcza gdy organ nadzoru budowlanego podjął już działania mające na celu sprawdzenie legalności realizacji kwestionowanej inwestycji. W takiej sytuacji, należało zatem wydać rozstrzygnięcie w formie procesowej, a nie jedynie informacji w trybie przepisów Działu VIII K.p.a. Zdaniem składu orzekającego, przepis art. 53a ust. 1 P.b. należy wykładać w taki sposób, że konkretyzuje on uprawnienie i obowiązek wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania legalizacyjnego lub naprawczego, gdy zachodzi taka potrzeba, jednak nie reguluje sytuacji, w której żąda wszczęcia tego rodzaju postępowania osoba mająca w tym interes prawny. Względy systemowe, w tym konstytucyjne i funkcjonalne, pozwalają w drodze wykładni art. 53a ust. 1 P.b. wywieść, że wprowadzenie tego przepisu nowelizacją z 13 lutego 2020 r. nie stanowi takiej zmiany normatywnej, która prowadziłaby do całkowitego wykluczenia możliwości inicjowania postępowań naprawczych i legalizacyjnych wnioskami kierowanymi do organu nadzoru przez uprawnione podmioty, powołujące się na przysługującą im na gruncie Prawa budowlanego ochronę przed robotami budowlanymi prowadzonymi z naruszeniem prawa. NSA z akceptacją przyjęło wyraźne określenie w art. 53a ust. 1 o.b. obowiązku wszczynania postępowań w sprawach rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy, gdyż w interesie publicznym leży sprawne działanie organów nadzoru budowlanego we wszystkich przypadkach, gdy nieprzestrzeganie przez inwestorów obowiązujących przepisów wywołuje potrzebę wdrożenia działań naprawczych, bądź zastosowania środków sankcyjnych przewidzianych w Rozdziale 5a (aktualnie 5b) Prawa budowlanego. Jednak regulacja przyjęta w art. 53a ust. 1 P.b. musi być interpretowania nie tylko przez pryzmat założenia, że organy budowlane będą rzetelnie wszczynać i prowadzić omawiane postępowania, ale należy również uwzględnić przypadki, gdy właściwe organy nie podejmą wymaganych działań w następstwie wniosków składanych przez podmioty posiadające interes prawny w tego typu sprawach. NSA podkreślił, że brak jest rozwiązań proceduralnych, które pozwoliłyby zainteresowanym podmiotom efektywnie uruchomić kontrolę administracyjną oraz sądową, celem zweryfikowania, czy brak wszczęcia postępowania z urzędu w danej sprawie był uzasadniony faktycznie i prawnie. Z taką sytuacją mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, gdy stosownie do poglądu wyrażonego w orzecznictwie, wniosek strony składany w sprawach wymienionych w Rozdziale 5a (aktualnie 5b) stanowi tylko impuls do przeprowadzenia czynności wyjaśniających (kontrolnych) przez organ nadzoru, ale nie musi być załatwiony formalnie. Zdaniem NSA brak formalnego rozstrzygnięcia poddającego się kontroli instancyjnej oraz sądowej powodowałby, że tego typu inwestycja, jak stacja bazowa telefonii komórkowej mogąca niekorzystnie oddziaływać na sąsiednie nieruchomości, byłaby całkowicie poza kontrolą społeczną. Sąd drugiej instancji zgodził się także ze stanowiskiem skargi kasacyjnej, że pismo z dnia 29 listopada 2023 r. skierowane do strony miało charakter informacyjny, a zatem nie można było, wbrew temu co twierdzi Sąd pierwszej instancji, zakwalifikować go jako przewidzianego w art. 61a § 1 K.p.a. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. W piśmie z dnia 7 maja 2025 r. Stowarzyszenie, odpowiadając na wezwanie Sądu, oświadczyło, że podtrzymuje wniesioną skargę w całości. Przy piśmie z dnia 12 maja 2025 r., organ przekazał zawiadomienie z dnia 10 lutego 2025 r. o wszczęciu w dniu 31 stycznia 2025 r. z urzędu postępowania administracyjnego w związku z otrzymanym w dniu 9 stycznia 2025 r. żądaniem Prokuratora Rejonowego w K.1 o wszczęcie postępowania w sprawie nielegalnej rozbudowy stacji bazowej telefonii komórkowej operatora P. Sp. z o.o. położonej w K.1 przy ul. [...] bez wymaganego przepisami pozwolenia na budowę i rozbudowę tej stacji. Jednocześnie organ przedłożył postanowienie z dnia 30 kwietnia 2025 r., nr [...], o dopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w ww. postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 P.p.s.a.). Dodać jeszcze trzeba, że na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Oceniając w pierwszej kolejności dopuszczalność skargi, odnotować przyjdzie, że w myśl art. 53 § 2b P.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie takiej skargi należy poprzedzić ponagleniem, o którym mowa w art. 37 § 1 cyt. już wyżej ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej K.p.a. Dopiero po wyczerpaniu tego trybu strona może złożyć skargę do sądu administracyjnego, zaś skarga jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy stanowisko organu wyższego stopnia było pozytywne czy też negatywne, a nawet - czy ponaglenie zostało rozpoznane. Wystarczające jest wykazanie wniesienia przez stronę skarżącą stosownego ponaglenia. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie, przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, dopełniło wymogu formalnego wynikającego z art. 53 § 2b P.p.s.a., składając ponaglenie z dnia 1 grudnia 2023 r w trybie art. 37 K.p.a. Dlatego Sąd stwierdził, że skarga wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez uprawniony podmiot jako dopuszczalna podlega merytorycznej ocenie. Wskazać również należy, że w niniejszej sprawie, z uwagi na uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wydanego poprzednio wyroku tut. Sądu oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ocena zarzucanej organowi przez Stowarzyszenie bezczynności przeprowadzona została z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 190 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Użyte w zacytowanym przepisie pojęcie "wykładnia prawa" należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie znaczenia prawa. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Obowiązek podporządkowania się przez sąd pierwszej instancji ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego może być wyłączony jedynie w wyjątkowych sytuacjach - które w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca - a mianowicie tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Z tych też względów, w ramach ponownego rozpoznania sprawy wojewódzki sąd administracyjny, będąc związany wykładnią przepisów przedstawioną w wyroku NSA, nie może dokonywać własnej ich interpretacji, a podjęte rozstrzygnięcie uwzględnić musi zaprezentowaną przez NSA ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1244/11, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy związanie wojewódzkiego sądu administracyjnego wykładnią sądu odwoławczego, na podstawie art. 190 P.p.s.a., powoduje, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z poglądem wyrażonym przez NSA, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie przy wydawaniu nowego wyroku. Przeprowadzona ponowna ocena zasadności skargi, determinowana stanowiskiem wyrażonym w tej sprawie przez NSA, wykazała, że zarzut bezczynności PINB w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia 30 października 2023 r. należało uznać za usprawiedliwiony. W celu usystematyzowania rozważań przypomnieć trzeba, że pismem datowanym na 30 października 2023 r., z datą wpływu do organu w tym samym dniu, Stowarzyszenie wniosło żądanie wszczęcia, w trybie uregulowanym w art. 31 § 1 pkt 1-2 K.p.a. w zw. z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b., postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy stacji bazowej telefonii komórkowej, bez wymaganego pozwolenia na budowę, prowadzonej na kominie [...] w K.1. Reakcją organu na powyższy wniosek było poinformowanie Stowarzyszenia pismem z dnia 29 listopada 2023 r., doręczonym wnioskodawcy w tym samym dniu przez ePUAP, o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania z uwagi na obowiązujący art. 53a ust. 1 P.b., z którego wynika, iż postępowanie w żądanym przez skarżącego zakresie może być prowadzone wyłącznie z urzędu. Analizując treść wniosku z dnia 30 października 2023 r. należy dostrzec, że zamiarem skarżącego niewątpliwie było doprowadzenie do wszczęcia przez organ nadzoru budowlanego postępowania administracyjnego, z inicjatywy Stowarzyszenia działającego tu jako organizacja społeczna. Wskazano w nim bowiem równocześnie i wprost, jako podstawę procesową żądania, w petitum i w uzasadnieniu wniosku, przepisy art. 31 § 1 pkt 1-2 K.p.a., podnosząc okoliczności, które w ocenie Stowarzyszenia wypełniają przesłanki, o których mowa w art. 31 § 1 in fine K.p.a., twierdząc, że wniosek jest uzasadniony celami statutowymi Stowarzyszenia (tj. § 6 pkt d, f, g oraz j regulaminu Stowarzyszenia) i leży w interesie społecznym. Intencją Stowarzyszenia było zaś doprowadzenie do wszczęcia postępowania z art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. i zbadania w jego toku przez organ nadzoru budowlanego, w ramach przyznanych mu kompetencji legalności robót budowlanych związanych z opisaną powyżej inwestycją, z jednoczesnym dopuszczeniem Stowarzyszenia do wszczętego postępowania oraz niezwłocznego wstrzymania budowy. W związku z tym wskazać przyjdzie, że przepis art. 48 ust. 1 pkt 1 P.b. stanowi, że organ nadzoru budowlanego wydaje postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgodnie natomiast z art. 31 § 1 K.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Natomiast w myśl art. 31 § 2 K.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 K.p.a.). Z kolei z art. 53a ust. 1 P.b. wynika, że postępowania uregulowane w Rozdziale 5b "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy", a więc postępowania w sprawach określonych w art. 48-51, wszczyna się z urzędu. Przystępując zatem już do oceny zasadności skargi, wskazać trzeba, że przepisy P.p.s.a. nie określają na czym polega stan bezczynności. Wykładając treść tego pojęcia, zgodzić należy się z powszechnie prezentowanym poglądem, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ (podmiot zobowiązany) wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność jest więc doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści czy skutkach tych działań. Takie rozumienie pojęcia "bezczynności" pozostaje w zgodzie z jego legalną definicją wynikającą z art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. i mającą na celu zapewnienie większej klarowności oraz efektywności realizacji przez strony przysługujących jej uprawnień w zakresie zwalczania bezczynności organów. Według tego przepisu przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. Stosownie do powyższego podkreślenia wymaga, że organy administracji zobowiązane są do przestrzegania zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w tym zasady szybkości postępowania, nakazującej organom wnikliwe i szybkie działanie w sprawie, przy wykorzystaniu możliwie najprostszych środków prowadzących do jej załatwienia (art. 12 § 1 K.p.a.). Realizacji tej zasady służy m.in. przepis art. 35 § 1 K.p.a., wedle którego organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 K.p.a.). Natomiast załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 K.p.a.). Do terminów powyższych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności (...), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 K.p.a.). Przypomnieć również trzeba, że NSA w wyroku z dnia 4 grudnia 2024 r. uwzględniając, że w judykaturze wyrażane są różne poglądy na temat jak powinien być załatwiony wniosek strony o wszczęcie postępowania, którego dotyczy art. 53a ust. 1 P.b., stanął na stanowisku - które jest wiążące dla składu orzekającego w niniejszej sprawie - że w sytuacji, gdy mamy do czynienia z jednoznacznym i stanowczym wnioskiem Stowarzyszenia o wszczęcie konkretnego postępowania jurysdykcyjnego, a wnioskujący powołuje się na własny interes prawny i go wykazuje, to wówczas reakcja organu na złożony wniosek powinna mieć charakter formalny, a nie ograniczać się do skierowania informacyjnego pisma, zwłaszcza gdy organ nadzoru budowlanego podjął już działania mające na celu sprawdzenie legalności realizacji kwestionowanej inwestycji. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu drugiej instancji, należało wydać rozstrzygnięcie w formie procesowej, a nie jedynie informacji w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. Zdaniem NSA względy systemowe, w tym konstytucyjne i funkcjonalne, pozwalają w drodze wykładni art. 53a ust. 1 P.b. wywieść, że wejście w życie tego przepisu nie stanowiło takiej zmiany normatywnej, która prowadziłaby do całkowitego wykluczenia możliwości inicjowania postępowań naprawczych i legalizacyjnych wnioskami kierowanymi do organu nadzoru przez uprawnione podmioty, powołujące się na przysługującą im na gruncie P.b. ochronę przed robotami budowlanymi prowadzonymi z naruszeniem prawa. Regulacja przyjęta w art. 53a ust. 1 P.b musi być interpretowania nie tylko przez pryzmat założenia, że organy budowlane będą rzetelnie wszczynać i prowadzić omawiane postępowania, ale należy również uwzględnić przypadki, gdy właściwe organy nie podejmą wymaganych działań w następstwie wniosków składanych przez podmioty posiadające interes prawny w tego typu sprawach. Brak jest rozwiązań proceduralnych, które pozwoliłyby zainteresowanym podmiotom efektywnie uruchomić kontrolę administracyjną oraz sądową, celem zweryfikowania, czy brak wszczęcia postępowania z urzędu w danej sprawie był uzasadniony faktycznie i prawnie. Z taką sytuacją mamy do czynienia przede wszystkim wówczas, gdy wniosek strony składany w sprawach wymienionych w Rozdziale 5b P.b. stanowi tylko impuls do przeprowadzenia czynności wyjaśniających (kontrolnych) przez organ nadzoru, ale nie musi być załatwiony formalnie. Brak formalnego rozstrzygnięcia poddającego się kontroli instancyjnej oraz sądowej powodowałby, że tego typu inwestycja, jak stacja bazowa telefonii komórkowej mogąca niekorzystnie oddziaływać na sąsiednie nieruchomości, byłaby całkowicie poza kontrolą społeczną. Odnosząc powyższą wiążącą wykładnię prawa do stanu niniejszej sprawy, Sąd stwierdził, że PINB, pomimo udzielenia w piśmie informacyjnym z dnia 29 listopada 2023 r. odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 30 października 2023 r., pozostaje bezczynny, ponieważ odpowiedź organu nie przybrała prawidłowej, czyli przewidzianej prawem formy postanowienia z art. 31 § 2 K.p.a., które mogłoby podlegać następczej ocenie wskutek wniesienia środka zaskarżenia. Organ powinien bowiem ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowania z urzędu wskutek wniosku Stowarzyszenia i odpowiednio do wyników przeprowadzonej analizy istnienia przesłanek z art. 31 § 1 K.p.a. albo uznać żądanie organizacji za uzasadnione i wydać postanowienie o wszczęciu postępowania z urzędu, albo wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu. Na to ostatnie służyłoby skarżącemu zażalenie, a następnie ewentualna skarga do sądu administracyjnego. Tymczasem organ w ramach swoich kompetencji bez zbędnej zwłoki zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. nie podjął stosownych czynności i nie ustalił, czy za wszczęciem postępowania przy zastosowaniu art. 31 K.p.a. przemawiają cele statutowe Stowarzyszenia i interes społeczny, a więc czy istnieją faktyczne i prawne przesłanki przemawiające za uruchomieniem postępowania jurysdykcyjnego w trybie przepisów K.p.a. Poza poinformowaniem Stowarzyszenia, że żądanie nie może być podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego we wnioskowanym zakresie, organ nie zareagował na wniosek skarżącego w procesowej postaci do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie. W konsekwencji powyższego Sąd uznał, że niewydanie w ustawowym terminie na wniosek Stowarzyszenia rozstrzygnięcia w formie procesowej czyni w pełni zasadnym zarzut bezczynności PINB. Organ nie dotrzymał bowiem określonych w art. 35 terminów na wydanie rozstrzygnięcia w sprawie oraz nie zachował zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 § 1 K.p.a. Opisane działania pozostają również w sprzeczności z interesem społecznym, a dalej z podstawową zasadą procedury administracyjnej, jaką jest zasada legalizmu określona w art. 7 K.p.a. W tym miejscu wyjaśnienia jeszcze wymaga, że w sytuacji, gdy organ wszczął już z urzędu administracyjne postępowanie jurysdykcyjne, co wynika z przesłanego do Sądu przez organ pisma z dnia 12 maja 2025 r., procesowo możliwe byłoby też wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu wskutek wniosku skarżącego, jeżeli organ powołałby się na okoliczność, iż postępowanie, którego wszczęcia żąda Stowarzyszenie jest już w toku. Taka sformalizowana odpowiedź organu na wniosek organizacji wymagałaby jednak szczegółowego porównania przedmiotu prowadzonego już postępowania jurysdykcyjnego oraz przedmiotu i zakresu wniosku o wszczęcie postępowania, w celu ustalenia, czy zaistniała tzw. tożsamość sprawy administracyjnej. Z powyższych względów Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 30 października 2023 r. w terminie 30 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku, o czym orzekł w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Skoro zaś, jak wykazano wcześniej, na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, bo nie zareagował w sposób prawidłowy na wniosek skarżącego, to dopuścił się bezczynności w sprawie, o czym z kolei orzeczono w pkt 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Oceniając natomiast stopień naruszenia prawa w związku z zaistniałą bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku, na zasadzie art. 149 § 1a P.p.s.a. W tym zakresie zauważyć przyjdzie, że każda bezczynność jest naruszeniem prawa, jednak nie w przypadku każdej bezczynności mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie. W realiach niniejszej sprawy uznać należało, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie zachodzi przypadek braku woli załatwienia sprawy, co można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przy dokonanej ocenie Sąd uwzględnił, że zwłoka w rozpoznaniu sprawy wynikała z dokonanej przez organ błędnej wykładni omówionych wyżej przepisów, która skutkowała przekonaniem organu, że wystarczającą i prawidłową reakcją na wniosek Stowarzyszenia jest poinformowanie go pismem o stwierdzonym braku podstaw do wszczęcia postępowania. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964, z późn. zm.) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.