I SAB/Op 19/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Wójta Gminy Skoroszyce w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu A. Z. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Przedmiotem skargi wniesionej przez A. Z. (dalej też: strona, skarżący) była bezczynność Wójta Gminy Skoroszyce (dalej też: organ) w zakresie udostępnienia informacji publicznej na wniosek strony z dnia 7 września 2023 r. Z przedłożonych akt administracyjnych organu wynika, że pismem z dnia 7 września 2023 r. (data wpływu do organu 8 września 2023 r.) A. Z. nawiązując do wcześniejszej korespondencji wniósł o wskazanie: "które boisko, na którym aktualnie stoi budynek wiaty zostało objęte zakresem korzystania i o jakiej powierzchni" oraz "kto z imienia i nazwiska oraz pełnionej funkcji miał uzgodnić ustanie sposób korzystania z boiska w ramach umowy". To pismo skarżący traktował póżniej jako wniosek będący podstawą faktyczna wniesionej skargi. W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Skoroszyce pismem z dnia 3 października 2023 r. nr IP.GKM.041.05.2023.AG poinformowała, że działka nr a na której zlokalizowany jest budynek użyteczności publicznej i konstrukcja wiaty jest terenem ogólnodostępnym dla każdego mieszkańca. Z boiska z bieżnią korzystają uczniowie ze szkoły, sportowcy zgłoszeni w klubie sportowym, P., jak również mieszkańcy np. spacerujący seniorzy. Ponadto Wójt podała, że "umowa została sporządzona w 2005 r., więc należy domniemywać, że wszelkie uzgodnienia poczynione zostały z Panią A. B. jako Wójtem, bądź wyznaczoną przez Wójta osobą odpowiedzialną merytorycznie za sprawy gospodarki nieruchomościami Gminy tj. Z. D., K. S., D. C". Ponadto organ dodał, że "w zasobach urzędu znajduje się umowa nr [...], której załącznikiem jest projekt zagospodarowania budynku Pawilonu sportowego. Jeżeli dysponuje Pan dokumentem, zwracam się z wnioskiem o jego udostępnienie". W aktach przedłożonych sądowi znajduje się też inne pismo strony z dnia 7 września 2023 r. (data wpływu do organu 19 września 2023 r.), adresowane do Wójta Gminy Skoroszyce, a nawiązujące do wniosku z dnia 22 maja 2023 r., w którym między innymi w pkt 4 skarżący pytał organ "o wymianę zamków w pawilonie objętych umowę użyczenia nr [...] po zakończeniu Rundy Jesiennej Sezonu Piłkarskiego 2018/2019 i czy wydano klucze do wymienionych zamków Stowarzyszeniu L.". Wobec odpowiedzi organu na tak zadane pytania skarżący dodatkowo zapytał "czy wobec informacji uzyskanych od członków stowarzyszenia, że po rundzie jesiennej 2018/2019 Wójt zrobiła z tych pomieszczeń magazyn żywnosci na potrzeby Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej i innych instytucji funkcjonujących przy Urzędzie Gminy", wnosi o udzielenie informacji "czy taka była funkcja tych pomieszczeń". W odpowiedzi z dnia 3 października 2023 r. doręczonej wnioskodawcy 4 października 2023 r. Wójt Gminy poinformowała pytającego, że "Pawilon sportowy pełniący funkcję budynku użyteczności publicznej (...) mógł być wykorzystywany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Skoroszycach, jako miejsce wydawania żywności". W skardze z dnia 28 listopada 2023 r., złożonej w organie 30 listopada 2023 r., A. Z. zaskarżył bezczynność Wójta Gminy Skoroszyce odnośnie do udzielenia informacji publicznej żądanej w pierwszym piśmie z 7 września 2023 r. i zarzuciwszy naruszenie art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) dalej też: ustawy, u.d.i.p., wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, o zobowiązanie organu do udzielenia informacji w zakreślonym terminie, o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazał między innymi, że udzielona mu pismem z 3 października 2023 r. informacja "nie jest zupełna a w części nieadekwatna do żądania jakie wyraził we wniosku o udzielenie informacji publicznej". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając swoje stanowisko Wójt podniosła, że skarżący przed skargą nie wniósł wymaganego ponaglenia. Ponadto skarga jest bezprzedmiotowa, ponieważ skarżącemu udzielono żądanej informacji publicznej. Niezależnie od powyższego organ wniósł o połączenie niniejszej sprawy ze sprawą o sygn. akt II SAB/Op 56/23, gdyż są one tożsame a w aktach tamtej sprawy znajdują się oryginały dokumentów. W piśmie procesowym z 10 stycznia 2024 r. skarżący podtrzymał skargę i zawarte w niej zarzuty. Podniósł, że organ świadomie przeinacza fakty. Podkreślił, że jego skarga nie dotyczy bezczynności objętej inną skargą w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Op 56/23. Sądowi z urzędu jest wiadome, że sprawa o sygn. akt II SAB/Op 56/23 została zakończona w I instancji nieprawomocnym postanowieniem WSA w Opolu z dnia 7 grudnia 2023 r. odrzucającym skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.), dalej zwanej w skrócie: P.p.s.a., rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów. Stosownie do treści art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Natomiast przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd w pierwszej kolejności bada z urzędu dopuszczalność skargi ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 P.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. (pkt 5a), oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Odnośnie do wniosku organu o odrzucenie skargi z powodu braku złożenia przez skarżącego ponaglenia, wyjaśnić należy, że wniesienie skargi nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Ustawa o dostępie do informacji publicznej nie przewiduje środka zaskarżenia w tym zakresie. Ustalony w art. 53 § 2b P.p.s.a wymóg wniesienia ponaglenia odnieść należy do bezczynności organu odnośnie do spraw rozpoznawanych w trybie K.p.a. Stosownie zaś do art. 16 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. przepisy K.p.a. stosuje się jedynie do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji publicznej. W konsekwencji nie mają one zastosowania do faz poprzedzających wydanie decyzji i tym samym w przypadku bezczynności w sprawach dotyczących udzielania informacji publicznej brak jest podstaw do stosowania art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, z późn. zm.). Sąd uznał natomiast, że skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., ponieważ przeszkodę do jej merytorycznego rozpoznania stanowi okoliczność wniesienia skargi w dacie, w której Wójt Gminy Skoroszyce zakończyła już postępowanie wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia 7 września 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej. W dniu 4 października 2023 r. - co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki - skarżący otrzymał odpowiedź na powyższy wniosek datowaną na 3 październik 2023 r. Okoliczność tą potwierdził również sam skarżący w skardze, wyjaśniając, że w tym dniu otrzymał od organu pismo z informacją publiczną, ale uznał, że jest ona niezupełna. Dlatego domagał się odpowiedzi "adekwatnej". W tym stanie rzeczy i okolicznościach sprawy wskazać należy, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę o sygn. akt II OPS 5/19 (opublikowana w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) uchwalając, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu prowadzonego postępowania przez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższa uchwała składu siedmiu sędziów NSA jest wiążąca w danej sprawie (art. 187 § 2 P.p.s.a.), a nadto ma ona ogólną moc wiążącą, wynikającą z art. 269 § 1 P.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że jakikolwiek skład sądu administracyjnego nie może rozstrzygnąć innej sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale powiększonego składu NSA. Skład, który nie podziela stanowiska wyrażonego w uchwale, może jedynie ponownie przedstawić dane zagadnienie odpowiedniemu składowi powiększonemu. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w zacytowanej wyżej uchwale i jest nim związany. Odnotowania też wymaga, że powołana uchwała NSA zgodnie z dominującym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem ma zastosowanie również do spraw z zakresu udostępniania informacji publicznej. W związku z tym dostrzec trzeba, że choć uchwała ta nawiązuje do zakończenia postępowania administracyjnego aktem ostatecznym, co nie miało miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy, to jest oparta na ogólnym spostrzeżeniu, zgodnie z którym wydanie aktu w sprawie administracyjnej sprawia, że ewentualna bezczynność staje się stanem historycznym, co z kolei oznacza, że skarga wniesiona w czasie, w którym bezczynność jest już takim właśnie stanem, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania przestaje w sensie prawnym istnieć wówczas, gdy organ administracji załatwi sprawę (zakończy postępowanie) we właściwej formie, chociażby nawet uczynił to po wymaganym terminie (M. Bogusz. Niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na "historyczną" bezczynność organu administracji publicznej. Glosa do uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. OSP z 2021/1/5). Na gruncie ustawy u.d.i.p. nie można mówić o bezczynności (przewlekłości) organu, gdy organ ten uwzględniając wniosek, udostępni uprzednio informację publiczną w formie czynności materialno-technicznej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 5184/21, postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 21 listopada 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 162/23, postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 24 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Bd 98/23). W okolicznościach sprawy skarżący wniósł skargę za pośrednictwem podmiotu zobowiązanego w dniu 30 listopada 2023 r., a zatem już po doręczeniu mu w dniu 4 października 2023 r. odpowiedzi z dnia 3 października 2023 r. na złożony wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Organ udzielił w tym piśmie odpowiedzi wyczerpującej zgodnie z posiadanymi dokumentami i wiedzą odnośnie do osób, które w owym czasie w imieniu Gminy mogły składać wiążące oświadczenia woli. To, że obecnie nie można wskazać jednoznacznie czy był to Wójt, czy któryś z wymienionych w odpowiedzi urzędników nie oznacza, że udzielona informacja jest niezupełna. Postępowanie z wniosku o udzielenie informacji publicznej nie jest postępowaniem uregulowanym w K.p.a. (poza art. 16 u.d.i.p.), dlatego nie prowadzi się w jego toku postępowania dowodowego ani wyjaśniającego w żadnej innej formie. Udzielenie informacji przez organ w formie i o treści jak wyżej opisano, stanowiło załatwienie złożonego przez skarżącego wniosku z dnia 7 września 2023 r. Załatwienie wniosku skarżącego w drodze czynności materialno-technicznej skutkuje tym, że ewentualny stan bezczynności staje się stanem historycznym. Dlatego Sąd mógł przyjąć, że postępowanie zainicjowane wnioskiem z dnia 7 września 2023 r. zostało zakończone przez organ przed wniesieniem skargi poprzez udzielenie odpowiedzi. Powyższa okoliczność po uwzględnieniu stanowiska NSA wyrażonego w uchwale o sygn. akt II OPS 5/19 uzasadnia odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, z powodu braku przedmiotu skargi w chwili jej wniesienia. Skarga na bezczynność Wójta Gminy Skoroszyce w sprawie udostępnienia informacji publicznej, jako wniesiona przez skarżącego już po udzieleniu informacji publicznej przez organ, czyli po zakończeniu postępowania, nie mogła zostać rozpoznana merytorycznie na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Sąd orzekł jak w pkt 1 postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, zawarte w punkcie 2 postanowienia, uzasadnia art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.