I SAB/Op 2/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wójcik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Prezydenta Miasta Opola w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych kwot postanawia: odrzucić skargę Skarżąca J. S. pismem nadanym w dniu 13 kwietnia 2011 r. wniosła skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Opola, domagając się zobowiązania tego organu do zwrotu nienależnie pobranych z jej rachunku bankowego – na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 31.10.2008 r. o numerach [...] – kwot pieniężnych obejmujących należności z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczone opłaty za parkowanie w strefie płatnego parkowania w Opolu, jak też ściągnięte koszty egzekucyjne wraz z należnymi od nich odsetkami. Żądała nadto zobowiązania organu do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu powołała się na wyrok WSA w Opolu sygn. akt I SA/Op 427/09, uchylający postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 15.05.2009 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Opola z dnia 19.01.2009 r. w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, skutkiem czego Kolegium postanowieniem z dnia 2 lipca 2010 r. uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta Opola w sprawie zarzutów i umorzyło postępowanie organu I instancji. Skarżąca wyjaśniła następnie, że w odpowiedzi na jej pismo z dnia 6.10.2010 r. zawierające żądanie zwrotu nienależnie pobranych w postępowaniu egzekucyjnym kwot, tj. zarówno opłaty dodatkowej jak i kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi od nich odsetkami, organ pismem z dnia 15.11.2010 r. poinformował ją o odmowie zwrotu poniesionej opłaty dodatkowej za parkowanie z tego powodu, że – jak ujął to w odpowiedzi na skargę - właściwym w sprawie jest sąd powszechny, co tym samym wyłącza właściwość sądów administracyjnych.. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Z treści skargi jednoznacznie wynika, że skarżąca domaga się zobowiązania Prezydenta Miasta Opola zwrotu nienależnie jej zdaniem pobranych z jej rachunku bankowego– na podstawie określonych w skardze tytułów wykonawczych – kwot pieniężnych obejmujących zarówno kwoty opłaty dodatkowej (kary pieniężnej) jak i należność z tytułu kosztów egzekucyjnych wraz z należnymi odsetkami. Zdaniem organu właściwym do rozpatrzenia żądania zwrotu opłaty dodatkowej jest sąd powszechny, a zatem zarzut zaniechania odpowiednich działań przez organ administracji publicznej jest bezzasadny, przy czym wskazywany przez skarżącą art. 64c) § 3 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.) – dalej u.p.e.a. dotyczy jedynie kosztów egzekucyjnych. W związku z powyższym odnośnie żądania zwrotu wyegzekwowanych opłat dodatkowych (kar pieniężnych) należy wskazać, że w myśl art. 66 § 3 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1070 ze zm.) dalej jako: [k.p.a.] jeżeli z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny (jak ostatecznie przyjął Prezydent Miasta), to organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przy tak zidentyfikowanym stanowisku wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej jako: [p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na indywidualne akty i czynności (pkt 1-4a) oraz na bezczynność organów w tym zakresie (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Skarga na bezczynność przysługuje zatem tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i określone postanowienia, oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Skoro zakres przedmiotowy skargi na bezczynność organu wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., to rozpoznając taką skargę w pierwszej kolejności należy ustalić, czy sprawa nią objęta mieści się w kategorii tych, które zostały wymienione w punktach od 1 do 4a) art. 3 § 2 p.p.s.a., a następnie ocenić, czy dopuszczalność skargi jest uwarunkowana zachowaniem odpowiedniego trybu przeciwdziałania bezczynności oraz czy taki tryb przed wniesieniem skargi został wyczerpany. Dopiero po pozytywnym przesądzeniu tych kwestii zajdą podstawy do oceny, czy organowi administracji można przypisać bezczynność rozumianą jako niewydanie w terminie decyzji, postanowienia względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (z wyłączeniem spraw określonych w art. 5 p.p.s.a). Z powołanego wyżej przepisu art. 66 § 3 k.p.a. wynika, że w sytuacji, gdy organ uznawał się niewłaściwym do rozpoznania żądania zwrotu niesłusznie pobranej opłaty, wskazując w tym zakresie na właściwość sądu powszechnego, był zobowiązany zwrócić podanie skarżącej z zachowaniem procesowej formy postanowienia, na które służy zażalenie. Powinność takiego działania organu administracji wyczerpuje zatem kategorię spraw opisanych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., stanowiącego, że kontrola działalności organów administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Sprostanie temu obowiązkowi umożliwiłoby stronie skorzystanie ze środków zaskarżenia w administracyjnym toku instancji jak też, w dalszej kolejności, weryfikację takiego stanowiska w drodze sądowej kontroli, w myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zaniechanie wydania przez organ, przy zajętym przez niego stanowisku co do właściwości sądu powszechnego, zaskarżalnego zażaleniem postanowienia powoduje, że stronie przysługiwała skarga na bezczynność organu w tym zakresie stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Jednakże w myśl art. 52 § 1 powołanej ustawy skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Jest to warunek konieczny dla skutecznego uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego pozwalającego na merytoryczną kontrolę działalności organu administracji. Stosownie do art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu przed nowelizacją obowiązującą od dnia 11.04.2011 r.), na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służyło zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, zażalenie takie nie zostało przez stronę wniesione. Tym samym nie został wyczerpany tryb zaskarżenia przewidziany w art. 52 § 1 i § 2 p.p.s.a., co powoduje konieczność odrzucenia skargi w zakresie żądania zwrotu nienależnie wyegzekwowanych kwot z tytułu kar pieniężnych (opłaty dodatkowej) stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowiącego, iż sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Jeśli chodzi o żądanie zwrotu kosztów egzekucyjnych stwierdzić należy, że zagadnienia z tym związane zostały uregulowane w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (rozdział 6. Koszty egzekucyjne). W powoływanym przez skarżącą art. 64c) § 3 tej ustawy postanowiono, że jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z przepisami ustawy wszczęcie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela. Z kolei § 7 art. 64c u.p.e.a. reguluje procesową formę rozstrzygania kwestii kosztów stanowiąc, iż organ egzekucyjny wydaje zaskarżalne zażaleniem postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela, z tym jednakże zastrzeżeniem, iż zostaną spełnione określone w § 8 warunki i terminy, których zachowanie jest konieczne dla uzyskania postanowienia w sprawie kosztów (m.in. zachowanie 14 - dniowego terminu od doręczenia zobowiązanemu postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego do złożenia wniosku. Skoro zatem rozstrzygnięcie w "sprawie kosztów egzekucyjnych", rozumiane w ten sposób, że może ono dotyczyć zarówno wysokości tych kosztów, jak też zasad ich ponoszenia, w tym rozstrzygania szczególnych okoliczności przewidzianych w art. 64c) § 3 u.p.e.a. (por. wyrok NSA z dnia 20.01.2009 r. II FSK 1027/08) winno przybrać procesową formę postanowienia zaskarżalnego zażaleniem, to wniesienie skargi na bezczynność organu w tym zakresie, opartej na treści art. 3 § 2 pkt 8 w związku z pkt 3 p.p.s.a., również winno być poprzedzone zażaleniem wniesionym zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. do organu wyższego stopnia. Również w zakresie tej części żądania obowiązek wniesienia opisanego środka zaskarżenia przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego wynika z art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Przedstawione okoliczności wskazują, że również w przypadku skargi na bezczynność w zwrocie należnych kosztów skarżąca nie wyczerpała środków zaskarżenia, czego skutkiem jest odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn – stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.