I SAB/Op 2/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. L. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeliczenia wysokości emerytury postanawia: odrzucić skargę H. L. (dalej jako: skarżąca, strona) wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przeliczenia wysokości emerytury. W uzasadnieniu skargi podała, że wnosiła o wydanie przez ZUS Oddział w Opolu decyzji w sprawie przyznania i wypłacenia należności tytułem zwiększenia rolnego, które dotąd nie zostało wypłacone – za okres od lipca 2016 r. do maja 2019 r. oraz o wypłacenie odsetek od tych kwot. Zaznaczyła, że wywiązywała się z obowiązków opłacania składek z tytułu prowadzonej działalności w działach specjalnych produkcji rolnej w latach 1986-1996. Obecnie od 3 lat prowadzi kolejne sprawy, przegrywając przed Sądem z ZUS o uwzględnienie okresów ubezpieczenia społecznego, za które strona w tamtych okresach zapłaciła składki. Skarżąca wskazała, że obecnie domaga się przynajmniej przyznania jej zwiększenia rolnego za cały okres wypłacania emerytury. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Wyjaśnił, że w dniu 1.10.2019 r. została wydana decyzja po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego i rozpatrzeniu wniosku z dnia 27.06.2019 r. o doliczenie do emerytury okresu opłacenie składek na FUSR, do którego to wniosku dołączono zaświadczenie z KRUS z dnia 18.06.2019 r. Decyzja z dnia 1.10.2019 r. o przeliczeniu emerytury uwzględniającej zwiększenie rolne zawierała pouczenie o możliwości złożenia odwołania do sądu powszechnego. Skarżąca takiego odwołania nie złożyła, natomiast złożyła skargę na bezczynność organu rentowego, która jest bezzasadna biorąc pod uwagę podejmowane czynności w sprawie. Dalej organ wyjaśnił, że pismem z dnia 11.10.2019 r. skarżąca zwróciła się do organu z prośbą o "wystąpienie przez ZUS do KRUS o przekazanie środków należnych za okres opłacania składki na ubezpieczenie rolników". Pismem z dnia 29.10.2019 r. organ udzielił skarżącej wyjaśnień w sprawie doliczonego okresu zwiększenia rolnego. Dnia 13.11.2019 r. ubezpieczona ponownie nadesłała pismo, w którym domagała się wypłacenia wyrównania od lipca 2016 r. tj. od przyznania emerytury nie przedkładając żadnych nowych dokumentów. W dniu 26.11.2019 r. wystosowano do skarżącej pismo wyjaśniające. W dniu 10.12.2019 r. strona ponownie przesłała pismo w sprawie przyznania zwiększenia rolnego od lipca 2016 r. na które udzielono odpowiedzi 20.12.2019 r. Organ wyjaśnił, że do wniosku o emeryturę z 1.07.2016 r. nie złożono dokumentu lub informacji o ubezpieczeniu społecznym rolników zaznaczając jednocześnie, ze w latach 1985 – 1996 było to ubezpieczenie w ZUS. Wniosek o doliczenie do emerytury okresu opłacania składek na FUSR ubezpieczona złożyła dopiero 27.06.2019 r. przedkładając zaświadczenie z KRUS. Sprawa o wysokość emerytury i wysokość kapitału początkowego była przedmiotem postępowania sądowego w dwóch sprawach przed Sądem Okręgowym we [...], tam zapadły wyroki oddalające odwołania, Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 26.04.2018 r. sygn. [...] w uzasadnieniu również zauważył, że: "nie przedstawiono zarówno przed organem rentowym jak i w postępowaniu sądowym jakichkolwiek dowodów odnoszących się do płacenia składek na ubezpieczenie społeczne rolników, które mogłyby wpływać na wysokość świadczenia emerytalnego". Osoba ubiegająca się o świadczenie powinna przedłożyć wszystkie niezbędne do wydania decyzji dokumenty zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11.10.2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi należy poprzedzić ustaleniem, czy dotyczy ona przedmiotu objętego kontrolą sądu administracyjnego. Ze stanu sprawy wynika, że w dniu 1.10.2019 r. w stosunku do skarżącej wydana została decyzja o przeliczeniu emerytury. Tą decyzją doliczono zwiększenie rolne za okres odprowadzania składki na FUSR zgodnie z przesłanym zaświadczeniem z dnia 7.08.2019 r. Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia od niej odwołania do sądu okręgowego (k. 85-87 akt adm.). Skarżąca we wniosku datowanym na dzień 11.10.2019 r. wniosła o wystąpienie przez ZUS do KRUS o przekazanie środków należnych za okres opłacania składki na ubezpieczenie rolników. Wskazała, że w decyzji emerytalnej z lipca 2016 r. nie uwzględniono okresów (wynikających z zaświadczeń z dnia 18.06.2019 r. i 7.08.2019 r.) opłacania przez nią składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Stąd za okres od lipca 2016 r. do października 2019 r. (kiedy to wydano ww. decyzję o przeliczeniu) skarżąca była pokrzywdzona, otrzymując zaniżone świadczenie emerytalne. Organ w odpowiedzi wyjaśnił, że wniosek o doliczenie okresów opłacania składki na FUSR strona złożyła dopiero w dniu 27.06.2019 r. – w związku z czym zwiększenie rolne za okres ubezpieczenia rolnego doliczono od 1.06.2019 r. tj. od miesiąca w którym strona złożyła wniosek. We wniosku o emeryturę z 28.07.2016 r. strona nie zaznaczyła, że posiada okresy opłacania składki na FUSR dlatego do emerytury nie było doliczone zwiększenie rolne. W powyższych okolicznościach sprawy skarżąca w dniu 28.01.2020 r. nadała przedmiotową skargę na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Analiza akt sprawy i przepisów mających zastosowanie w sprawie prowadzi do wniosku, ze przedmiotowa sprawa nie podlega kognicji sądów administracyjnych, w związku z czym podlega ona odrzuceniu. Wyjaśnić trzeba, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.); dalej: "p.p.s.a.", bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy niewykonywania kompetencji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. (tj. wydawania decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub czynności wynikających z przepisów prawa) lub w przepisach szczególnych, do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i art. 3 § 3 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku niektórych spraw kończących się wydaniem decyzji, z woli ustawodawcy ich kontrola należy do właściwości innych sądów niż sądy administracyjne. Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.); dalej: "s.u.s.", Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 s.u.s.). Zgodnie natomiast z art. 4778 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych należą do właściwości sądów okręgowych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Co więcej, odwołanie do sądu powszechnego przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia.(art. 83 ust. 3 s.u.s.). Stosownie do art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli organ rentowy nie wydał decyzji lub orzeczenia w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia w sposób przepisany, odwołanie można wnieść w każdym czasie po upływie tego terminu. W myśl natomiast art. 47714 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ do wydania decyzji w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Jedynie w wypadku spraw dotyczących decyzji przyznających świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzji odmawiających przyznania takiego świadczenia, decyzji w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także decyzji w przedmiocie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, art. 83 ust. 4 s.u.s. wyłącza możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego, co w konsekwencji otwiera również możliwość wnoszenia stosownych skarg do sądu administracyjnego. Jak wynika zatem z powyższych uregulowań, rozpoznanie środków zaskarżenia zarówno na decyzję w zakresie przeliczenia wysokości emerytury, jak i na fakt niewydania decyzji (czyli de facto bezczynność organu w tym zakresie) nie należą do właściwości sądów administracyjnych, albowiem do rozpoznania środka odwoławczego od takiej decyzji, jak i faktu jej niewydania w terminie 2 miesięcy (bezczynności w tym zakresie) właściwy jest sąd powszechny nie zaś sąd administracyjny. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, gdy sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, orzeczono jak w sentencji