I SAB/Op 29/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, Wydział I w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Grzegorz Gocki po rozpoznaniu w dniu 08 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.Z. na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w sprawie rozpatrzenia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 15 grudnia 2008r. nr UKS1691/W1F2/42/12/08/223/21 ustalającej zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002r. postanawia: 1) odrzucić skargę. 2) zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto złotych), uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Decyzją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia 15 grudnia 2008r. nr UKS1691/W1F2/42/12/08/223/21 ustalono Panu J. Z. zryczałtowany podatek dochodowy od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2002r. w wysokości 145.781,00 zł. Decyzja ta stała się przedmiotem odwołania, w którym wniesiono o jej stwierdzenie nieważności i umorzenie postępowania w sprawie. Powyższe odwołanie strony zostało przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej w Opolu, jako organowi odwoławczemu w dniu 16 stycznia 2009r. W dniu 27 listopada 2009r., z uwagi na niezakończenie postępowania odwoławczego w ustawowym terminie, skarżący na podstawie na art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz.60 z późn. zm.- dalej zwanej O.p.) złożył ponaglenie do Ministra Finansów wskazując, że sprawa będąca przedmiotem odwołania, wbrew treści art. 139 §1 O.p. nie została załatwiona w ustawowym terminie. Ponaglenie to wpłynęło do organu w dniu 1 grudnia 2009 r. ( data odnotowana przez Biuro Ministra). W dniu następnym Ministerstwo Finansów Departament Administracji Podatkowej zwróciło się do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z żądaniem ustosunkowania się do podniesionych w ponagleniu zarzutów w nieprzekraczalnym terminie do dnia 9.12.2009 r. Równolegle skarżący J.Z. osobiście w dniu 28 listopada 2009r. wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w sprawie rozpoznania jego odwołania. W ocenie skarżącego, organ odwoławczy pomimo upływu dwumiesięcznego terminu do rozpatrzenia złożonego odwołania, dopuścił się naruszenia art. 139 § 3 O.p. Dodatkowo podniósł, iż już uprzednio w dniu 29 czerwca 2009r. wniósł skargę do tut Sądu na bezczynność organu w związku ze skierowanym do Ministra Finansów ponagleniem z dnia 24 marca 2009r, która to skarga została prawomocnie oddalona wyrokiem z dnia 23.09.2009r sygn. akt I SA/SAB 26/09 . Nadal jednak organ odwoławczy nie zakończył postępowania w sprawie i nie przewiduje też jej zakończenia przed lutym 2010 roku. W ocenie skarżącego organ odwoławczy jedynie pozoruje prowadzenie czynności w sprawie, gdyż trudno za postępowanie wyjaśniające uznać dwukrotne wezwanie na przesłuchanie świadka, którego od dawna nie ma w kraju. Nadto przeprowadzenie tego dowodu nie jest w ocenie skarżącego niezbędne, gdyż sam organ I instancji nie kwestionował faktu uzyskania dochodów, które miałyby stanowić okoliczność podlegającą dowodzeniu przez przeprowadzenie dowodu z tego świadka. Analogicznie za pozorowanie działań, skarżący uznał zwrócenie się przez organ do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu o potwierdzenie wysokości jego udokumentowanych przychodów w latach 1975-1992. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej przedwczesność, albowiem do dnia jej wywiedzenia przez skarżącego nie zostało jeszcze rozpoznane ponaglenie złożone do Ministra Finansów. Jednocześnie z ostrożności procesowej odniesiono się także merytorycznie do zarzutów podniesionych w skardze, uznając je za bezzasadne. W tym stanie faktycznym sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z uwagi na brak wyczerpania przez stronę, przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, przysługujących jej środków zaskarżenia w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Prawo wniesienia skargi na bezczynność organu administracji sformułowane zostało w przepisie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.), zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach, o których mowa w punktach od 1 do 4 tego przepisu, a więc między innymi w przypadku bezczynności organu w wydaniu decyzji administracyjnej ( pkt 1). Należy jednocześnie zauważyć, iż Sąd każdorazowo zobligowany jest do kontroli z urzędu dopuszczalności skargi, ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), wniesienie skargi po terminie (pkt 2), nieuzupełnienie jej braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5) oraz jej niedopuszczalność z innych przyczyn (pkt 6). Przedmiotem wywiedzionej w niniejszej sprawie skargi jest bezczynność organu odwoławczego, polegająca na nierozpoznaniu w ustawowym terminie złożonego odwołania. Przepis art. 141 § 1 pkt 2 O.p. stanowi, że na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 O.p. (czyli wskazanym przez organ podatkowy nowym terminie załatwienia sprawy w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie właściwym) stronie przysługuje ponaglenie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jeżeli sprawa nie została załatwiona przez dyrektora izby skarbowej. Zgodnie natomiast z uregulowaniem art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego można wywieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Środkiem zaskarżenia w rozumieniu cytowanego przepisu jest także ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Należy jednakże zauważyć, iż wprawdzie co do zasady prawodawca uwarunkował dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu od uprzedniego złożenia ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie, jednakże samo jego złożenie w sytuacji, gdy nie upłynął jeszcze termin do jego rozpoznania przez właściwy organ, nie może być uznane za skuteczne wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Niewątpliwie bowiem organ właściwy w postępowaniu wywołanym złożonym ponagleniem, musi wyrazić swe stanowisko w formie przewidzianej prawem, a przynajmniej w sytuacji braku reakcji z jego strony na złożone ponaglenie, muszą upłynąć ustawowe terminy jakie miał on na rozpoznanie tego środka. Postępowanie podatkowe obwarowane jest terminami dla organów podatkowych, w ramach, których winny one załatwiać indywidualne sprawy podatników. Przepis art. 139 §1 O.p. przewiduje, że załatwienie sprawy powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca (...). Tym samym również Ministrowi Finansów przysługiwał, co najmniej miesięczny termin na rozpoznanie złożonego przez skarżącego ponaglenia na niezałatwienie w terminie przez Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu odwołania. Termin ten w dacie wywiedzenia przez skarżącego skargi na bezczynność nadal był otwarty, a zatem nie można było uznać, iż nastąpiło już skuteczne wyczerpanie środków zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Należy w tym miejscu zauważyć, iż skarżący praktycznie równocześnie, zainicjował zarówno tryb postępowania w przedmiocie ponaglenia skierowanego do Ministra Finansów ( ponaglenie z dnia 27.11.2009 r. ) jak i tryb skargowy przed sądem administracyjnym ( skarga z dnia 28.11.2009r.). A zatem w dacie wywiedzenia skargi do Sądu nie tylko nie znane było mu stanowisko organu właściwego do rozpoznania złożonego ponaglenia, które przecież mogło zostać uwzględnione, ale co więcej, mając na uwadze datę jego wypływu do organu (w dniu 1.12.2009r.) w ogóle jeszcze nie rozpoczął się bieg terminu ustawowego do rozpoznania ponaglenia. Reasumując dotychczasowe uwagi stwierdzić zatem należy, że samo wniesienie do właściwego organu podatkowego ponaglenia w trybie art. 141 § 1 O.p. nie jest wystarczającą przesłanką dla wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność. Wniesienie skargi na bezczynność organu w postępowaniu podatkowym uzależnione jest bowiem od jego rozpatrzenia w terminie nie późniejszym niż 30 dni od daty jego wniesienia do organu właściwego. Dopiero bezskuteczny upływ tego terminu otwiera skarżącemu drogę do złożenia skargi do sądu administracyjnego zgodnie z art. 52 §1 i 2 p.p.s.a. (vide postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2006r. w sprawie sygn. akt I FSK 588/05) Ponieważ, wniesienie ponaglenia skierowanego do Ministra Finansów, nastąpiło dopiero w dniu 01.12 2009r., tym samym wywiedzenie skargi na bezczynność już w dniu 28 listopada 2009r. było przedwczesne, gdyż nie nastąpiło jeszcze w tej dacie skuteczne wyczerpanie środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. Z tych przyczyn Sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 6 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie zwrotu wpisu sąd wydał w oparciu o art. 232 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.