I SAB/Op 3/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Łozowska Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędzia NSA Joanna Kuczyńska (spr.) Protokolant st. sekretarz sądowy Iwona Bergiel po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 czerwca 2010r. sprawy ze skargi A. C. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty z tytułu podatku od towarów i usług za czerwiec 2000r. I. zobowiązuje Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. do rozpoznania wniosku A. C. z dnia 12 grudnia 2009 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie zapłaconego podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 r. w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia, II. zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. na rzecz skarżącego kwotę 100,00 złotych (sto 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją ostateczną z dnia 21 października 2005 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu orzekł o odpowiedzialności A.C. jako członka zarządu sp. "A" za zaległości tej spółki w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, grudzień 2000r. oraz za styczeń luty , marzec, kwiecień 2001 r. Decyzją z 26 kwietnia 2007 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu rozłożył na dziewięć rat zapłatę należności wynikających ze wskazanej wyżej decyzji z dnia 21 października 2005 r. Na poczet zobowiązania wynikającego z decyzji ratalnej A.C. dokonał szeregu wpłat , które zostały przeksięgowane na konto podatku od towarów i usług , począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności. Niesporne w sprawie jest, że pozostały nie uregulowane zaległości za luty, marzec i kwiecień 2001 r. , które uległy przedawnieniu i zostały odpisane. Zobowiązanie za miesiąc czerwiec 2000r. zostało w całości zaspokojone poprzez dokonanie stosownych wpłat przed terminem przedawnienia. Decyzją z 8 grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia 26 kwietnia 2007 r. w części , którą rozłożono na raty zapłatę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2000r. oraz styczeń, luty, marzec i kwiecień 2001 r. W pozostałym zakresie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji. Pismem z 12 grudnia A.C. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z wnioskiem o zwrot nienależnie uiszczonych wpłat podatku od towarów i usług począwszy od wpłat dokonanych w dniach 29 maj , 25 czerwiec, 25 lipiec, 27 sierpień, 14 wrzesień , 12 listopad, 13 listopad 2007r. Pismem z 29 grudnia 2009 r. oraz 4 stycznia 2010 r. A.C. uzupełnił wniosek , wskazując, iż prosi o włączenie do akt sprawy przedstawionych wyżej decyzji a nadto pism Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 marca 2006 r. i 11 maja 2005 r., adnotacji urzędowej z 25 maca 2004 r. ,postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z 23 listopada 2009 r. Kolejnym pismem z dnia 21 stycznia 2010 r. ponownie zwrócił się o zwrot nienależnie uiszczonych wpłat, stwierdzając, że Naczelnik Urzędu Skarbowego powinien bez zbędnej zwłoki dokonać przedmiotowego zwrotu . W dniu 15 stycznia 2010r. A.C. wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu , powołując się na przepis art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej , zarzucił organom niezałatwienie sprawy w terminie. Decyzją z 5 lutego 2010 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił wysokość nadpłaty podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000 r. oraz za styczeń 2001 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu postanowieniem z dnia 18 lutego 2010r. uznał, że ponaglenie nie jest uzasadnione. Wskazał , że postępowanie miało szczególnie trudny charakter a nadto strona była zawiadomiona o nowym terminie rozpoznania sprawy w trybie art. 140 ordynacji podatkowej. Organ pierwszej instancji wydał decyzję dotyczącą zwrotu nadpłaty w dniu 5 lutego 2010 r. tj w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu wniosku . Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zwrot nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec 2000 r. Pismem z 25 lutego 2010 r. Pan A.C. wniósł skargę na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu. W sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2000 r. Skarżący podnosił, że prawomocną decyzją z 8 grudnia 2009 r. Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z dnia 26 kwietnia 2007 r. w części , którą rozłożono na raty zapłatę zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące grudzień 2000r. oraz za styczeń, luty, marzec, kwiecień 2001 r. W decyzji tej rozstrzygnięto również, że wpłaty rozłożonej na raty orzeczonej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe Sp. "A" dokonane po dniu 9 września 2007 r. były wpłatami nienależnymi z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego Spółki za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2000r. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu podnosi, że wysokość nadpłaty określa co do zasady organ podatkowy. Stanowi o tym przepis 74a ustawy Ordynacja podatkowa. Decyzją z dnia 05.02.2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu na podstawie art. 74 a ustawy Ordynacji podatkowej określił wysokość nadpłaty podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień 2000r. i za grudzień 2000r. oraz za styczeń 2001r. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że na poczet decyzji ratalnej z dnia 26.04.2007r Skarżący dokonał wpłaty podatku w dniach: 29.05.2007r., 25.06.2007r., 25.07.2007r. i 27.08.2007r w łącznej wysokości 15.678,30 zł. Kwoty te zostały zaliczone na poczet zobowiązań Sp. z o.o. "A" za miesiąc czerwiec i w części za miesiąc lipiec 2000r. Wpłaty dokonane w tych terminach na łączną kwotę 15.678,30 zł były wymagalne, gdyż zobowiązania za te miesiące uległy przedawnieniu z dniem 09.09.2007r. Pozostałe kwoty wpłacone w dniach: 14.09.2007r.,12.11.2007r., 13.11.2007r. w łączną wysokości 18.684,00 zł podlegały zwrotowi, gdyż za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000r. a także za styczeń 2001 r. na kartach kontowych powstała nadpłata. Zdaniem organu nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej zarzucającej bezczynność strony przeciwnej w przedmiocie stwierdzania nadpłaty podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2000r. Zastosowana konstrukcja z art. 74a ustawy Ordynacja podatkowa nie daje możliwości prawnych do wydania w przedmiotowej sprawie decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty ponieważ istota zastosowania ww. artykułu pozwala jedynie na określenie wysokości nadpłaty. Uwzględniając fakt że w miesiącu czerwcu 2000r. brak jest nadpłaty, brak jest również możliwości wydania decyzji w tym trybie określającym nadpłatę. Ponadto zdaniem organu skarżący nie miał podstaw do żądania stwierdzenia nadpłaty za czerwiec 2000r. z uwagi na fakt, że zobowiązanie zostało uiszczone przed upływem terminu przedawnienia. Przedmiotem tego postępowania było, określenie stronie skarżącej odrębną decyzją wysokość nadpłaty w podatku od towarów i usług na podstawie art.74a ustawy Ordynacji podatkowej w związku z art. 72 §1 pkt1 ustawy Ordynacji podatkowej, który stanowi, że za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W przedmiotowej sprawie samo uchylenie decyzji ratalnej z dnia 26.04.2007r. decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu z dnia 08.12.2009r. nie rozstrzygnęło jeszcze o wysokości nadpłaty. Określenie nadpłaty przez organ mogło mieć miejsce w wypadku zmiany, uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Pana A.C. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Sp. z o. o. "A", w której pełnił funkcje członka zarządu. Jednakże ww. decyzja stała się decyzją ostateczną. W decyzji z dnia 05.02.2010r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu określił na podstawie art. 74a ustawy Ordynacji podatkowej kwotę nadpłaty za miesiące, w których ta nadpłata występuje, tj. za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000r. oraz za styczeń 2001 r. Ponadto w uzasadnieniu decyzji odniósł się do zobowiązania za czerwiec 2000r. stwierdzając, że kwota została uregulowana przed terminem przedawnienia, tj. przed 09.09.2007r. Zgodnie z art. 59 §1 pkt1 ustawy Ordynacji podatkowej, zobowiązanie podatkowe za czerwiec 2000r. wygasło wskutek zapłaty. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu podnosi, że skarga na bezczynność organu nie znajduje uzasadnienia , gdyż nie było podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty za miesiąc czerwiec 2000 r. Reasumując, organ w odpowiedzi na skargę wskazał, iż zobowiązanie za czerwiec 2000 r. wygasło w całości, na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, na skutek zapłaty. W piśmie procesowym z dnia 09.06.2010r. skarżący powołał się na przepis art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270, ze zm.) [dalej: p.p.s.a.], dotyczący braku związania sądu wnioskami skargi i związania granicami sprawy oraz wniósł o jego zastosowanie w sprawie. Wniósł, w sytuacji uznania przez Sąd, że skarga jest zasadna, orzeczenia w tym zakresie i zasądzenia skarżącemu od strony przeciwnej kosztów postępowania. Stwierdził także, iż w przypadku przeciwnym - wnosi o umorzenie postępowania i zwrot całości kosztów postępowania. Zwrócił również uwagę na przepisy art. 201 §1 i art. 54 § 3 p.p.s.a. i podał, że po wniesieniu skargi Naczelnik Urzędu Skarbowego w Brzegu zwrócił nienależnie pobrane wpłaty. Pełnomocnicy Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu na rozprawie w dniu 11.06.2010r. podali, że pismo skarżącego z dnia 09.06.2010r. nie powoduje zmiany stanowiska organu i że zwrot dotyczył należności objętych decyzją z 5.02.2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Kontrola działalności organów administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w przypadku skargi na bezczynność organów w sprawach, w których są wydawane decyzje administracyjne, postanowienia na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty, postępowanie wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone wyżej daty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270; z późn. zm.), określanej dalej jako "p.o.p.s.a.". Podkreślić należy, iż z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownej czynności (T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., str. 62-63). Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W konsekwencji tego przyjąć należy, iż co do zasady prawodawca uwarunkował dopuszczalność skutecznego wniesienia skargi od wykorzystania w postępowaniu podatkowym środków zaskarżenia, o ile rzecz jasna przysługiwały one stronie. Zatem uznać przy tym trzeba, że organ właściwy w postępowaniu wywołanym tymi środkami musi wyrazić swe stanowisko w formie przewidzianej prawem. Innymi słowy musi sprawę zainicjowaną wniesionymi środkami zaskarżenia rozstrzygnąć. W przeciwnym bowiem razie nie można zasadnie twierdzić, iż tryb instancyjny, wywołany wniesionymi środkami zaskarżenia, został wyczerpany. Zgodnie z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej - zwanej dalej – O.p., na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 stronie służy ponaglenie. Tak więc w przepisie tym ustawodawca ustanowił dla strony prawo wniesienia ponaglenia w przypadku bezczynności organu, wymuszający załatwienie sprawy. Środek ten doktryna traktuje przy tym za środek zaskarżenia. Środek szczególny, niemniej jednak środek zaskarżenia (por.: J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, UNIMEX Wrocław 2003 r., str. 522), albowiem jego konsekwencją jest konieczność zajęcia przez organ wyższej instancji stanowiska w kwestii wytkniętej bezczynności. Skorzystanie z tego środka warunkuje dopuszczalność skargi do sądu administracyjnego (tak WSA w Łodzi w postanowieniu z dnia 16 maja 2006r. l SAB/Łd 1/06, niepubl., podobnie NSA w wyroku z 17 lutego 2000 r. l SA/Łd 660/98 publ. OPP 2001 nr 1 s. 59). Ordynacja podatkowa nie zakreśla terminu do złożenia ponaglenia. Dlatego też przyjąć należy, iż może być ono wniesione od momentu, w którym upłynął termin do załatwienia sprawy. Jak wynika z akt sprawy, skarżący pismem z dnia 15.01.2010r., wniósł ponaglenie do Dyrektora Izb Skarbowej w Opolu za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu. Ponaglenie to Dyrektor Izby Skarbowej w Opolu, postanowieniem z dnia 18.01.2010r., uznał za nieuzasadnione, co otworzyło skarżącemu możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 125 § 1 O.p. organy podatkowe powinny w sprawie działać wnikliwie i szybko. Norma ta statuuje jedną z zasad ogólnych postępowania podatkowego. Realizacja zasady ogólnej szybkości postępowania podatkowego jest gwarantowana przepisami określającymi termin załatwienia sprawy, tj. normami zawartymi w art. 139 O.p. Zgodnie z § 1 tego przepisu: załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Z kolei w myśl art.140 §1 Ordynacji podatkowej, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy we właściwym terminie organ podatkowy obowiązany jest zawiadomić stronę, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podkreślenia wymaga, iż sama czynność zawiadomienia strony postępowania o nowym terminie załatwienia sprawy nie usprawiedliwia niedziałania organu, bowiem istotna jest przyczyna zwłoki, którą organ jest obowiązany wskazać. Wyznaczenie przez organ w trybie art.140 §1 Ordynacji podatkowej terminu nie oznacza automatycznie, że organ dotrzymał terminu z art.139 §1 Ordynacji podatkowej i nie ponosi żadnych ujemnych konsekwencji swojego działania (czy raczej bezczynności). W postępowaniu wywołanym skargą na bezczynność organu sąd administracyjny nie wnika w merytoryczną poprawność działania organu, co do istoty wniosku strony, inicjującego dane postępowanie, a jedynie bierze pod uwagę sam fakt, czy w dacie orzekania przez Sąd, organ załatwił w przewidzianej prawem formie żądanie strony zawarte w jej wniosku. Kontrola Sądu w takich sprawach sprowadza się do ustalenia, czy organ administracji publicznej rzeczywiście pozostaje w zwłoce. Oceniając zachowanie organu w świetle wyżej wskazanych kryteriów uznać należy, iż w przedmiotowej sprawie organ pozostaje w bezczynności, a skarga wniesiona do Sądu jest w pełni uzasadniona. W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z dnia12.12.2009r. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Brzegu z wnioskiem o zwrot nienależnie uiszczonych wpłat podatku od towarów i usług dokonanych w ściśle określonych przez podatnika dniach wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia wpłaty z tytułu nienależnych wpłat podatków i opłat. Naczelnik Urzędu Skarbowego uznał, iż jest to wniosek dotyczący określenia nadpłaty w podatku od towarów i usług za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000r. oraz za styczeń, luty, marzec i kwiecień 2001 r. i postanowieniem z 12.01.2010r. wydanym na podstawie art. 140 ustawy Ordynacja podatkowa, poinformował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, podając przyczynę, jak też wskazując stronie nowy termin zakończenia postępowania. Jak wynika z akt sprawy, A.C., pismem z dnia 15.01.2010r., wniósł ponaglenie do Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu w którym zarzucił niezałatwienie sprawy w terminie, o którym mowa w art. 139 §1 O.p. Żądał wyznaczenia ostatecznego terminu załatwienia sprawy i wyjaśnienia przyczyn zwłoki. Dyrektor Izby Skarbowej uznał ponaglenie za niezasadne, bowiem postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie uiszczonych wpłat wraz z należnymi odsetkami z tytułu podatku od towarów i usług miało szczególnie skomplikowany charakter, a Naczelnik zakończył je w przewidzianym przepisami art. 139 §1 ustawy Ordynacji podatkowej, miesięcy terminie 2 miesięcy od dnia wpływu wniosku w tej sprawie, wydając decyzję z dnia 5 lutego 2010r. Podobny pogląd wyraził Naczelnik Urzędu Skarbowego w odpowiedzi na skargę, podnosząc dodatkowo, iż skarżący nie ma podstaw do żądania spornej nadpłaty, gdyż w wyniku księgowania wpłat na poczet zobowiązań o najwcześniejszym terminie płatności, zobowiązanie za miesiąc czerwiec 2000 r. wygasło, tym samym brak jest możliwości wydania decyzji określającej nadpłatę na podstawie art. 74 a O.p. Stąd, w ocenie organu, zarzut o pozostawaniu Naczelnika Urzędu Skarbowego w bezczynności nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, z taką oceną trudno się zgodzić. Niewątpliwie, decyzja z dnia 5 lutego 2010r., wydana na podstawie art. 74a O.p. określająca wysokość nadpłaty podatku od towarów i usług za lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2000r. oraz za styczeń 2001 r. nie rozstrzyga o wnioskowanej przez skarżącego nadpłacie w podatku VAT za czerwiec 2000r. Wprawdzie w uzasadnieniu powyższej decyzji organ wskazał, że na poczet decyzji ratalnej z dnia 26.04.2007 r. wpłynęły stosowne kwoty, co spowodowało, że zobowiązanie za czerwiec wygasło ale nie było to rozstrzygnięcie obejmującego swym zakresem żądanie Skarżącego. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wniesiona skarga na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego, zasługuje na uwzględnienie. Pomimo bowiem upływu ustawowego terminu załatwienia sprawy, w sprawie dotyczącej nadpłaty w podatku od towarów i usług za miesiąc czerwiec 2000r., organ I instancji nie wydał rozstrzygnięcia. Wskazać również należy, że nie jest rzeczą Sądu rozpatrującego skargę na bezczynność określać, w jakiej formie organ winien to uczynić. To do organu bowiem należy wybór formy załatwienia sprawy administracyjnej. Postępowanie wywołane skargą na bezczynność organu cechuje pewna specyfika polegająca na tym, że rozpoznając tego rodzaju skargę Sąd nie wnika w merytoryczną i procesową poprawność wydanego przez organ aktu, a bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie wydane zostało orzeczenie lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 i art. 286 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 p.p.s.a..