I SAB/Op 6/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na bezczynność Gminy Łambinowice w przedmiocie wydania aktu w sprawie wyegzekwowania należności publicznej, p o s t a n a w i a przyznać skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Przedmiotem skargi A. K. (dalej jako skarżąca) jest skarga na bezczynność Gminy Łambinowice co do wydania aktu w sprawie wyegzekwowania należności publicznej. W związku z tym skarżąca na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązana jest - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Na dalsze koszty jakie mogą mieć miejsce w przedmiotowej sprawie składają się opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku – stosownie do zapisów § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) - w kwocie 100 zł oraz wpis od skargi kasacyjnej również w kwocie 100 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W dniu 28 października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wpłynął wniosek skarżącej (sporządzony na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270] - zwanej dalej p.p.s.a.), w którym zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie posiadającą żadnego majątku (a jedynie zadłużenie wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] w wysokości 500,05 zł i przedsiębiorstwa A z tytułu dostarczanej energii elektrycznej w kwocie 946,62 zł), dotkniętą długotrwałą chorobą (orzeczono wobec niej niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym), otrzymującą pomoc finansową z opieki społecznej. W dalszej części wniosku skarżąca oświadczyła, że w gospodarstwie domowym pozostaje wspólnie z synem S. K. i córką P. K., że w gospodarstwie tym uzyskiwane są dochody z tytułu umowy zlecenie, świadczeń alimentacyjnych, zasiłku celowego, ryczałtu energetycznego i dodatku mieszkaniowego w wysokości 2.806,14 zł netto, że posiada lokal mieszkalny o powierzchni 47 m², oraz że koszty bieżącego utrzymania skarżącej i rodziny opiewają na łączną kwotę około 3.028,86 zł (zakup żywności – około 1.900 zł, czynsz za lokal mieszkalny – 439,05 zł, energia elektryczna – 369,81 zł, opłaty za karty do telefonu – 100 zł, opłata za wywóz śmieci – 20 zł, środki czystości – ok. 180 zł, inne drobne zakupy – ok. 20 zł). W związku z wezwaniem tut. Sądu, w załączeniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżąca przedłożyła pismo, w którym potwierdziła informację na temat istniejącego zadłużenia wobec Spółdzielni Mieszkaniowej w [...] i przedsiębiorstwa A, wskazując jednocześnie, iż zdiagnozowano u niej nowotwór mózgu. W piśmie tym oświadczyła również, że miesiącach sierpień i wrzesień 2015 r. w jej gospodarstwie domowym uzyskano dochody (z tytułu zasiłku celowego na zakup żywności, dodatku rodzinnego, dodatku mieszkaniowego, świadczenia alimentacyjnego, umowy zlecenia i ryczałtu energetycznego) w wysokości odpowiednio 2.728,28 zł i 2.806,14 zł, które obciążone były kosztami bieżącego utrzymania w wysokości 2.728,57 zł i 2.811,19 zł. Wraz z wymienionym pismem skarżąca przekazała: oświadczenie córki odnośnie jej zatrudnienia wraz kserokopią umowy zlecenia i zgodnym oświadczeniem stron o rozwiązaniu tej umowy, wyciągi z rachunków bankowych, a także kserokopie wyroku rozwodowego, kart informacyjnych leczenia szpitalnego, orzeczenia o niepełnosprawności, decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach przyznających córce i synowi prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzji tegoż Ośrodka Pomocy Społecznej przyznających dodatek mieszkaniowy (w tym ryczałt na zakup opału), dodatek energetyczny, zasiłek rodzinny na dziecko, dodatek do zasiłku rodzinnego, zasiłek celowy na zakup żywności oraz kserokopię wniosku skierowanego do A Sp. z o. o. o zawarci ugody ratalnej dotyczącej zadłużenia. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącą o prawo pomocy w zakresie całkowitym (o co wnosi w przedmiotowym wniosku) uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Zatem przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym winno być stosowane do osób żyjących w skrajnym ubóstwie (skierowane przykładowo do osób pozbawionych dochodów lub osób, których dochody są tak niewielkie, że nie są w stanie pokryć niezbędnych kosztów utrzymania). Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym kontekście należy również wskazać, że oceniana jest zasadność wniosku w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05, niepubl.). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w opisanych wyżej dokumentach wskazują na wyjątkową sytuację skarżącej i jej rodziny w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 1 i 2 p.p.s.a. Z przekazanych informacji wynika bowiem, iż dochody gospodarstwa domowego skarżącej z tytułu umowy zlecenia pokrywają tylko w części koszty bieżącego utrzymania jej i rodziny. W związku z tym skarżąca i jej rodzina w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych zmuszeni są do korzystania z pomocy instytucji powołanej do wspierania ludzi znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Na przedłożonych dokumentów ustalono, iż na mocy decyzji Ośrodka Pomocy Społecznej w Łambinowicach uzyskali dodatkowo wsparcie w postaci świadczenia z funduszu alimentacyjnego, zasiłku celowego na zakup żywności, dodatku rodzinnego, dodatku mieszkaniowego i ryczałtu energetycznego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.