I SAB/Op 65/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Stowarzyszenia Zwykłego "N." w O. na bezczynność Dyrektora Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wskutek zażalenia Stowarzyszenia Zwykłego "N." w O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w punkcie 4 sentencji wyroku z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 65/24 postanawia: 1) uwzględnić zażalenie, 2) uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu w przedmiocie kosztów postępowania zawarte w punkcie 4 sentencji wyroku z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 65/24, 3) zasądzić od Dyrektora Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu na rzecz Stowarzyszenia Zwykłego "N." w O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4) zwrócić Stowarzyszeniu Zwykłemu "N." w O. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną nienależnie tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Stowarzyszenie "N." w O. [dalej: Stowarzyszenie, strona], reprezentowane przez pełnomocnika – radcę prawnego A. K., wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Dyrektora Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu [dalej: Dyrektor, organ] w sprawie udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów dotyczących wydatków poniesionych z budżetu Muzeum w roku 2023. W skardze powyższej strona zawarła wniosek o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego. Od wniesionej skargi Stowarzyszenie uiściło wpis w wysokości 100 zł (k. 25 akt sądowych). Sąd, wyrokiem z 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 65/24: 1) zobowiązał Dyrektora do rozpatrzenia wniosku Stowarzyszenia o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2) stwierdził, że bezczynność Dyrektora nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) dalej idącą skargę oddalił, 4) zasądził od Dyrektora na rzecz Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z 9 listopada 2024 r. strona wniosła o sprostowanie oczywistej omyłki rachunkowej w punkcie 4 wyroku z 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 65/24, w ten sposób, że Sąd w miejsce słów: "kwotę 100 (sto) złotych" wpisze "580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych". Strona zaznaczyła, że ewentualnie wnosi zażalenie od powyższego wyroku, zaskarżając go w zakresie punktu 4, ze względu na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) [dalej: ppsa] w związku z art. 205 § 2 ppsa – poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu, w orzeczeniu nakazującym zwrot kosztów postępowania, kosztów zastępstwa strony przez radcę prawnego. Stowarzyszenie wniosło o zmianę punktu 4 sentencji wyroku, w ten sposób, że Sąd w miejsce słów: "kwotę 100 (sto) złotych" wpisze "580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych" i zaznaczyło, że zażalenie zasługuje na uwzględnienie w całości w trybie autokontroli dokonanej przez WSA w Opolu. Od wniesionego zażalenia Stowarzyszenie uiściło wpis w wysokości 100 zł (k. 75 akt sądowych). Dyrektor w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie, argumentując, że w sprawie nie doszło do omyłki rachunkowej, lecz do oddalenia skargi w części, a Sąd dokonał miarkowania kosztów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd wyjaśnia, że Stowarzyszenie wnioskiem z 22 kwietnia 2024 r., złożonym w ramach dostępu do informacji publicznej, wystąpiło do Dyrektora o przekazanie dokumentów dotyczących wydatków poniesionych z budżetu Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu w 2022 r. Kolejnym wnioskiem z tego samego dnia strona wystąpiła również o udostępnienie dokumentów dotyczących wydatków poniesionych z budżetu Muzeum w 2023 r. Pismem z dnia 6 maja 2024 r., oznaczonym jako "Odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 22 kwietnia 2024 r." organ odmówił udostępnienia informacji publicznej w postaci dokumentów za lata 2022 i 2023. Dwoma odrębnymi pismami z 24 czerwca 2024 r. Stowarzyszenie wniosło do Sądu skargi na bezczynność Dyrektora w udostępnianiu informacji publicznej w związku z wnioskami skarżącego z 22 kwietnia 2024 r. Sprawa ze skargi na bezczynność dotyczącą udostępnienia dokumentów za 2023 r. została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt I SAB/Op 65/24. Natomiast sprawa ze skargi na bezczynność dotyczącą udostępnienia dokumentów za 2022 r. została zarejestrowana w repertorium sądowym pod sygn. akt I SAB/Op 64/24. W punkcie 4 wyroku wydanego w sprawie sygn. akt I SAB/Op 64/24 zasądzono od Dyrektora na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 580 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jednakże w punkcie 4 wyroku wydanego w sprawie sygn. akt I SAB/Op 65/24 zasądzono od Dyrektora na rzecz skarżącego Stowarzyszenia kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W ocenie Sądu w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt I SAB/Op 65/24 zaistniała pomyłka, jednak nie była to omyłka oczywista z art. 156 § 1 ppsa, zgodnie z którym sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Sprostowanie wyroku nie może bowiem prowadzić do zmiany zawartego w nim rozstrzygnięcia; o dopuszczalności sprostowania decyduje przede wszystkim wpływ omyłki na treść orzeczenia sądu. Wszystkie wskazane w art. 156 § 1 ppsa nieprawidłowości muszą mieć charakter oczywisty, tzn. niebudzący wątpliwości, bezsporny, pewny (wyrok NSA z 15 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3943/18). Tymczasem w sprawie niniejszej Sąd nie orzekł o kosztach zastępstwa procesowego strony, lecz uwzględnił w orzeczeniu o kosztach postępowania jedynie wpis sądowy od skargi uiszczony przez Stowarzyszenie. Sąd nie dokonał też w wyroku miarkowania kosztów postępowania na podstawie art. 206 ppsa, na mocy którego sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu, ponieważ skarga została uwzględniona co do istoty sporu, to jest stwierdzono bezczynność Dyrektora, a jedynie dalej idące żądania skargi zostały oddalone. Stosownie do treści art. 195 § 2 ppsa, gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Tak określona podstawa uchylenia zażalenia wskazuje, że mogą nią być objęte zarówno przyczyny formalne, które zadecydowały o wydaniu zaskarżonego postanowienia, jak i względy merytoryczne. W każdym jednak przypadku istotne jest to, by zasadność zażalenia była "oczywista", to znaczy niewzbudzająca wątpliwości i zauważalna bez potrzeby dokonywania głębszej analizy zaskarżonego postanowienia (por. postanowienie SN z dnia 20 maja 1999 r., sygn. II UZ 58/99, OSNP 2000, Nr 15, poz. 602). Natomiast zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (205 § 2 ppsa). Stowarzyszenie było w sprawie reprezentowane przez radcę prawnego, który złożył pełnomocnictwo stanowiące załącznik do skargi (k. 3 akt sądowych). Na zasadzie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c w związku z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) opłata za czynności radcy prawnego, stanowiąca podstawę zasądzenia kosztów zastępstwa prawnego, wynosi 480 zł w sprawie ze skargi na bezczynność organu. W sprawie niniejszej do kosztów postępowania należą zatem: 1) koszty sądowe (art. 211, art. 212 § 1 ppsa) w postaci uiszczonego przez stronę wpisu od skargi (będącego opłatą sądową) w kwocie 100 zł; 2) opłata za czynności radcy prawnego w kwocie 480 zł. Stąd zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw strony powinien być obliczony na kwotę 580 zł. Z tego powodu Sąd w zaskarżonym postanowieniu, dotyczącym kosztów postępowania, zawartym w punkcie 4 sentencji wyroku z 19 września 2024 r., sygn. akt I SAB/Op 65/24, powinien był zawrzeć – na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ppsa – rozstrzygnięcie ustalające koszty postępowania na kwotę 580 zł, jak tego obecnie żąda strona. Zatem rozpoznane zażalenie jest oczywiście uzasadnione w rozumieniu art. 195 § 2 ppsa. W tej sytuacji, Sąd na podstawie art. 195 § 2 ppsa uwzględnił zażalenie i orzekł jak w sentencji postanowienia. Strona wpłaciła kwotę 100 zł tytułem wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Sądu w przedmiocie kosztów postępowania. Jednak zgodnie z art. 225 ppsa opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, które należy uwzględnić również w sprawie niniejszej, uznanie zażalenia za "oczywiście uzasadnione" oznacza, że brak jest podstawy do uiszczenia opłaty, a art. 220 § 1 ppsa, stanowiący, że sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, nie ma wówczas zastosowania. Natomiast opłata pobrana wcześniej podlega uchyleniu i zwrotowi na podstawie art. 225 ppsa (postanowienie NSA z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 374/04). Zatem stronie należało zwrócić wpłacony wpis sądowy od zażalenia w kwocie 100 zł jako nienależny.