I SAB/Op 7/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na bezczynność Marszałka Województwa Opolskiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oraz kopii nagrań z przebiegu egzaminów państwowych na prawo jazdy postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. nadanym w formie elektronicznej, R. G. (zwany dalej także skarżącym), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Marszałka Województwa Opolskiego (zwanego dalej organem). Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 oraz art. 149 § 1, § 1a i § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, z późn. zm.) - dalej zwanej: p.p.s.a., skarżący wniósł o: - stwierdzenie bezczynności Marszałka Województwa Opolskiego, polegającej na niezałatwieniu w terminie wniosku skarżącego z dnia 15 marca 2025 r. o udostępnienie akt sprawy oraz kopii nagrań egzaminów państwowych, - stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, - zobowiązanie organu do udostępnienia akt sprawy oraz sporządzenia i przekazania kopii nagrań w terminie 7 dni od doręczenia prawomocnego wyroku, - wymierzenie organowi grzywny w wysokości odpowiadającej dziesięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (art. 149 § 1 p.p.s.a.), - przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, tj. górnej granicy ustawowej, o której mowa w art. 149 § 2a p.p.s.a., - rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.), - zasądzenie kosztów postępowania (art. 200 p.p.s.a.). Skarżący podniósł, że w dniu 15 marca 2025 r. złożył wniosek o udostępnienie akt spraw oraz sporządzenie kopii nagrań egzaminów państwowych na prawo jazdy, stanowiących materiał dowodowy w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez Marszałka Województwa Opolskiego. Wniosek ten obejmował realizację uprawnień wynikających z art. 73 i 74 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącego, organ nie udostępnił akt sprawy, nie sporządził ani nie przekazał kopii nagrań, nie wydał postanowienia w przedmiocie odmowy udostępnienia, nie wskazał podstawy prawnej odmowy, nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 Kodeksu). Skarżący wyjaśnił, że jego wniosek z dnia 15 marca 2025 r. został złożony przez niego jako pełnomocnika stron postępowań administracyjnych, niemniej jednak bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego wniosku oraz nieudostępnienia akt i kopii nagrań dotyczy bezpośrednio jego sytuacji prawnej, jako osoby prowadzącej te sprawy, odpowiedzialnej za ich tok oraz ponoszącej konsekwencje organizacyjne i zawodowe bierności organu. W ocenie skarżącego, bezczynność organu ma charakter długotrwały, nieusprawiedliwiony i pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą praworządności, pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Skutkiem tej bezczynności jest - zdaniem skarżącego - powstanie po jego stronie realnej szkody niemajątkowej i organizacyjnej, polegającej w szczególności na: - nie wskazaniu przez organ podstawy prawnej odmowy, - nie wyznaczeniu przez organ nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.), - faktycznym zablokowaniu dostępu do materiału dowodowego, - dezorganizacji pracy zawodowej, - ponoszeniu kosztów czasu i obsługi spraw, - znacznym stresie związanym z koniecznością inicjowania kolejnych środków prawnych, - ograniczeniu możliwości skutecznej ochrony praw moich mocodawców w prowadzonych równolegle postępowaniach administracyjnych i sądowych. Skarżący podkreślił, że wniosek z dnia 15 marca 2025 r. został złożony przez niego jako pełnomocnika stron postępowań administracyjnych. Niemniej jednak bezczynność organu w zakresie rozpoznania tego wniosku oraz nieudostępnienia akt i kopii nagrań dotyczy bezpośrednio jego sytuacji prawnej, jako osoby prowadzącej te sprawy, odpowiedzialnej za ich tok oraz ponoszącej konsekwencje organizacyjne i zawodowe bierności organu. W ocenie skarżącego, bezczynność organu ma charakter długotrwały, nieusprawiedliwiony i pozostaje w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, w szczególności z zasadą praworządności, pogłębiania zaufania obywatela do organów władzy publicznej oraz zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Natomiast, skala oraz czas trwania naruszeń w pełni uzasadniają zastosowanie sankcji przewidzianych w art. 149 § 1 i § 2a p.p.s.a. w górnych granicach ustawowych W wykonaniu zarządzenia z dnia 27 kwietnia 2026 r. Przewodniczącej Wydziału I tut. Sądu, wezwano skarżącego do jednoznacznego oświadczenia czy skarga na bezczynność Marszałka Województwa Opolskiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oraz kopii nagrań z przebiegu egzaminów państwowych na prawo jazdy jest wniesiona w jego własnym imieniu czy też w imieniu osoby (osób) egzaminowanej, której pełnomocnikiem był w postępowaniu administracyjnym. A jeśli tak, to Sąd zobowiązał skarżącego do: - uzupełnienia braku formalnego wniesionej skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu osoby (osób wskazanych z imienia i nazwiska wraz z adresem dla doręczeń i nr PESEL), które reprezentuje; - natomiast w przypadku działania wyłącznie w imieniu własnym - wezwano skarżącego do wykazania z jakiego prawa wywodzi legitymację procesową do żądania udostepnienia opisanych wyżej akt, w tym swojego interesu prawnego. Ponadto, wezwano skarżącego do wykazania w terminie 7 dni, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Marszałka Województwa Opolskiego w przedmiocie udostepnienia akt sprawy oraz kopii nagrań z przebiegu egazaminów panstwowych na prawo jazdy, skarżący wyczerpał tryb z art. 37 Kodeksu postepowania administracyjnego i w tym celu nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu). Jednocześnie pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia, spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie w opisanym wyżej zakresie, zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 maja 2026 r., co obrazuje Urzędowe Poświadczenie Doręczenia (por. karta 29 akt sądowych). Pomimo upływu wyznaczonego terminu 7 dni, skarżący w żaden sposób nie zareagował na wezwanie sądowe. Natomiast, w odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku o oddalenie skargi. W ocenie organu, skarżący nie jest legitymowany do występowania w sprawie, a uprawnienie takie może ewentualnie przysługiwać Y. I., O. F. i A. I., które to osoby uczestniczyły w egzaminie państwowym na prawo jazdy. Organ podniósł, że R. G. do skargi skierowanej do Sądu nie dołączył żadnego pełnomocnictwa i już z tego względu niniejsza skarga powinna zostać odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przystępując do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd zobowiązany był w pierwszej kolejności do zbadania jej dopuszczalności ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Do wskazanych innych przyczyn niedopuszczalności skargi, o jakich mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zalicza się natomiast brak wyczerpania środków zaskarżenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej NSA, z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07, LEX nr 374841), czy brak legitymacji skargowej. Jak wynika bowiem z art. 50 § 1 i § 2 p.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis p.p.s.a. nie precyzuje, czym jest wspomniany "interes prawny". Uwzględniając dorobek orzecznictwa i doktryny można przyjąć, że interes ten jest pochodną pewnej zobiektywizowanej, istniejącej potrzeby ochrony prawnej, ale zrelatywizowanej do sfery prawnej określonych podmiotów. Pojęcie "interesu prawnego", o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a., ma więc charakter obiektywny, a jego źródła należy upatrywać zasadniczo w przepisach prawa materialnego, niekiedy również procesowego, czy też nawet ustrojowego. Oznacza to, że posiadanie interesu prawnego uzasadnia istnienie przepisu prawa i rekonstruowanej z niego normy prawnej stanowiącej podstawę do zmiany sfery prawnej (praw lub obowiązków) określonego podmiotu. Jeżeli w postępowaniu sądowoadministrayjnym jest kontrolowana taka norma prawna lub może zostać sformułowana norma indywidualno-konkretna wkraczająca w sferę prawną określonego podmiotu, aktualizuje się potrzeba ochrony jego interesu prawnego (wyrok NSA z dnia 20 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2679/24, LEX nr 3994395). Ponadto, skarga jak każde pismo procesowe, powinna spełniać określone wymogi formalne, w tym jak wynika z art. 57 § 1 p.p.s.a. w związku z art. art. 46 § 2 pkt 1 lit b) p.p.s.a. - w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, powinna zawierać numer PESEL strony skarżącej będącej osobą fizyczną. Dodatkowo, według art. 37 § 1 p.p.s.a. jeżeli skargę wnosi w imieniu innej osoby jej pełnomocnik, to zobowiązany jest on przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Ze skargi nie wynikało jednoznacznie w jakim charakterze R. G. występuje, albowiem co prawda podnosił, że wnosi skargę w swoim imieniu, jednakże przytaczana argumentacja wskazywała na to, że skarżący w postępowaniu administracyjnym działał jedynie jako pełnomocnik osób zdających egzaminy państwowe na prawo jazdy. Z podanych względów, skarżący został wezwany do usunięcia opisanych braków formalnych skargi w myśl art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Natomiast, art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, jest jej odrzucenie. Niezależnie od powyższego, zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego, to znaczy złożyła ponaglenie z uzasadnieniem do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie na niezałatwienie sprawy w terminie. Ponaglenie, o którym mowa we wskazanym przepisie, równoznaczne jest tu ze środkiem zaskarżenia i spełnia kryterium "wyczerpania środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 2 p.p.s.a. Z podanych względów, skarżący został również wezwany do wykazania w terminie 7 dni, że przed wniesieniem skargi na bezczynność Marszałka Województwa Opolskiego w przedmiocie udostępnienia akt sprawy oraz kopii nagrań z przebiegu egzaminów państwowych na prawo jazdy, skarżący wyczerpał tryb z art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego i w tym celu nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego do organu wyższego stopnia przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu). Wezwanie w tym zakresie, również zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści w wyznaczonym terminie 7 dni, spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie o opisanej treści zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 maja 2026 r., czyli termin 7 dni na dokonanie żądanych przez Sąd czynności upłynął w dniu 12 maja 2026 r. (wtorek). Pomimo upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący w żaden sposób nie odniósł się do tego wezwania. Nie wyjaśnił również czy w sprawie przed wniesieniem skargi zostało złożone stosowne ponaglenie. Z tych względów skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.p.s.a.