I SAB/Op 84/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego postanawia odrzucić skargę. R. D. (zwany dalej także skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w formie elektronicznej, skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego. Na skutek zarządzenia z 11 czerwca 2026 r., skarżący został wezwany w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do wskazania numeru PESEL skarżącego i podpisania skargi wniesionej w formie elektronicznej, kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym (zgodnie z art. 46 § 2a w zw. z § 2b p.p.s.a.), tj. nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń, tj. przez skrzynkę podawczą sądu zamieszczoną na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Ponadto wezwano skarżącego do wykazania w powyższym terminie, pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.), że przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, skarżący wniósł ponaglenie do właściwego organu i w tym celu o nadesłanie kopii ponaglenia wystosowanego przed wniesieniem skargi wraz z dowodem potwierdzającym jego wniesienie (np. dowód nadania na poczcie lub prezentata z datą wpływu do organu). Jednocześnie Sąd wezwał skarżącego do wskazania, w terminie 7 dni, od dnia otrzymania wezwania adresu elektronicznego ePUAP (art. 46 § 2a i 2d p.p.s.a.), umożliwiającego identyfikację adresata pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym wykorzystywanym przez sąd do obsługi doręczeń. Sąd poinformował przy tym, że komunikacja z sądem możliwa jest za pośrednictwem operatora pocztowego lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą sądu zamieszczoną na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Korespondencja sądowa zawierająca powyższe wezwania została przesłana skarżącemu jedną przesyłką pocztową na adres podany w skardze i pod tym adresem dwukrotnie awizowana: 24 czerwca 2026 r. i 2 lipca 2026 r., a następnie zwrócona 9 lipca 2026 r. do tut. Sądu z adnotacją: "Zwrot. Nie podjęto w terminie" (por. koperta, k-31 akt). Z akt sprawy wynika, że skarżący w żaden sposób nie zareagował na wezwanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - zwanej dalej: p.p.s.a. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu (pkt 2), nieuzupełnienie braków formalnych (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Oceniając dopuszczalność skargi wniesionej w niniejszej sprawie, wskazać należy, że nie zawierała ona prawidłowo złożonego podpisu skarżącego. W myśl bowiem art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej organu (art. 54 § 1a p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarga - choć wniesiona w formie elektronicznej - to nie została wniesiona do organu administracji przez elektroniczną skrzynkę podawczą platformy usług administracji publicznej e-PUAP, co uniemożliwiło Sądowi weryfikację podpisu elektronicznego. Skarżący złożył natomiast skargę w formie elektronicznej, przez Platformę Usług Elektronicznych udostępnianą przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z informacją umieszczoną na stronie https://www.zus.pl/baza-wiedzy/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/o-platformie-uslug-elektronicznych-pue-/informacje-dotyczace-pue Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) to narzędzie, które ułatwia dostęp do usług świadczonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Dzięki Platformie Usług Elektronicznych osoba uprawniona może przejrzeć dane zgromadzone w ZUS, przekazać dokumenty ubezpieczeniowe, składać wnioski i otrzymywać na nie odpowiedzi, zadawać pytania i otrzymywać odpowiedzi z ZUS, umawiać się na wizyty w jednostce ZUS. Platforma Usług Elektronicznych ZUS (PUE ZUS) nie można zostać jednak uznana za spełniająca warunki, o których mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 p.p.s.a.). W związku powyższym wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez jej podpisanie we właściwy sposób. Dodatkowo, zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a.). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Na mocy art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z treści cytowanego art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika, że uprzednie złożenie ponaglenia stanowi niezbędny warunek skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania. Podkreślenia wymaga, że wniesienie ponaglenia stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej. Takie też stanowisko jest prezentowane w orzecznictwie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej zwanego NSA, w składzie 7 sędziów z 2 września 2020 r., sygn. akt II OSK 3732/18; postanowienie NSA z 8 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2754/20; wyrok NSA z 17 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 973/19, dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Brak ponaglenia czyni skargę niedopuszczalną. W konsekwencji, jeżeli strona przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego środka zaskarżenia, to skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 28 października 2016 r., sygn. akt I OSK 125/15, CBOSA). Z podanych wyżej względów, skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi przez prawidłowe podpisanie skargi, a także do wykazania, że przed wniesieniem skargi złożył do organu ponaglenie. Wezwanie nastąpiło w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Z kolei art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a stanowi, że skutkiem nieuzupełnienia braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie, jest jej odrzucenie. Natomiast, w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne. W niniejszej sprawie zaistniały podstawy do odrzucenia skargi wobec tego, że skarżący - pomimo prawidłowo doręczonego wezwania i zawartego w nim pouczenia o skutkach niezastosowania się do niego - nie uzupełnił w terminie braków skargi. Wezwanie do prawidłowego podpisania skargi, a także do wykazania, że przed wniesieniem skargi skarżący złożył stosowne ponaglenie - zostały doręczone skutecznie skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 p.p.s.a., sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Stosownie zaś do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3 art. 73 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (§ 4 art. 73 p.p.s.a.). W przytoczonym art. 73 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził tzw. fikcję doręczenia, polegającą na uznaniu, że pismo uważa się za doręczone po upływie czternastu dni od dnia złożenia pisma w placówce pocztowej, po uprzednim dokonaniu dwukrotnego zawiadomienia (pozostawienia tzw. awizo). Sąd ustalił, że w niniejszej sprawie doręczenia wezwania dokonano pod adres wskazany przez skarżącego w skardze, z zachowaniem wymogów wynikających z wyżej przywołanego przepisu art. 73 p.p.s.a., w tym po dwukrotnym awizowaniu przesyłki (24 czerwca 2026 r. i 2 lipca 2026 r.). Zwrot przesyłki nastąpił 9 lipca 2026 r., po uprzednim jej złożeniu w placówce pocztowej na okres czternastu dni i informacji o pozostawieniu jej w oddawczej skrzynce pocztowej. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że przesyłka zawierająca wezwanie do opłacenia wpisu została skutecznie doręczona 8 lipca 2026 r. Wyznaczony termin 7 dni dla skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął zatem 15 lipca 2026 r. (środa), lecz pomimo tego, skarżący nie zastosował się do wezwania sądowego. Mając na uwadze wszystkie przywołane powyżej okoliczności sprawy, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i 6 p.p.s.a., odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi i niedochowanie przez skarżącego trybu zaskarżenia polegającego na złożeniu ponaglenia przez wniesieniem skargi. O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.