I SAB/Op 91/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. L. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Głuchołaz w przedmiocie wydania zaświadczenia o figurowaniu w spisie wyborców postanawia 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić skarżącemu W. L. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem uiszczonego wpisu sądowego od skargi. W. L. (dalej także jako: "skarżący"), reprezentowany przez adw. A. R., wniósł skargę na Burmistrza Głuchołaz (dalej także jako: "organ") na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o figurowaniu w spisie wyborców. Pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia 29 marca 2025 r., zwrócił się do organu m.in. z prośbą: "(...) o przedstawienie informacji, czy W. L. widnieje w spisie wyborców gminy Głuchołazy? Jeżeli tak to pod jakim adresem został zarejestrowany. Odpowiedź proszę przekazać w formie zaświadczenia" (k. 6 akt sądowych). W odpowiedzi z dnia 7 kwietnia 2025 r. organ wyjaśnił pełnomocnikowi, że dane osobowe obywateli przetwarzane są w Centralnym Rejestrze Wyborców i każda osoba może sprawdzić swoje dane. Poinformował m.in. że: żądane dane osobowe są przetwarzane w Centralnym Rejestrze Wyborców, art. 36 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365 - dalej jako: "Kodeks wyborczy") reguluje kto i w jaki sposób może uzyskać dane o wyborcy, ich uzyskanie wymaga złożenia wniosku pn. "Udostępnienie informacji o danych wyborcy przetwarzanych w Centralnym Rejestrze Wyborców" - osobiście, przez ePUAP lub pocztę, brak jest możliwości składania wniosku przez pełnomocnika (k. 8 akt sądowych). Skarżący złożył osobiście, w dniu 16 lipca 2025 r., w Urzędzie Miejskim w Głuchołazach, wniosek o udostępnienie informacji o danych wyborcy przetwarzanych w Centralnym Rejestrze Wyborców (k. 6 akt admin.) i organ, w tym samym dniu, udzielił żądanej informacji (k. 7 akt admin.). Opisaną we wstępie skargą z dnia 8 września 2025 r. W. L., reprezentowany przez adw. A. R., zaskarżył do Sądu bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Głuchołaz w sprawie wydania zaświadczenia o figurowaniu w spisie wyborców oraz bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie rozpoznania ponaglenia. Jako osobną wyłączono z akt sprawę ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu i nadano jej odrębny bieg (I Dk/Op 56/25). W skardze na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza Głuchołaz wskazano, że w dniu 29 marca 2025 r. jego pełnomocnik złożył wniosek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, czy figuruje on w spisie wyborców i pod jaki adresem. Do dnia dzisiejszego organ nie wydał pełnomocnikowi ani zaświadczenia, ani formalnego postanowienia o odmowie jego wydania, co stanowi - w ocenie autora skargi - naruszenie art. 217 § 3 oraz art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2025 r. poz. 1691 - dalej jako: "k.p.a."). W treści skargi wniósł między innymi o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa w zakresie nieuwzględnienia umocowania pełnomocnika oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, względnie o umorzenie postępowania. Podkreślił m.in., że jego stanowisko oparte jest na przepisach Kodeksu wyborczego, który w sposób całkowity reguluje udostępnianie informacji z rejestru wyborców. W sprawie nie znajdują więc zastosowania przepisy k.p.a. z uwagi na uregulowania szczególne. Nie udzielając pełnomocnikowi informacji o wyborcy kierował się przede wszystkim art. 36 ust. 9 Kodeksu wyborczego. W dniu złożenia pisma przez pełnomocnika, tj. 29 marca 2025 r. nie było sporządzonych spisów wyborców, ponieważ spisy generują się w Centralnym Rejestrze Wyborców, w sposób automatyczny, od 44. dnia przed dniem wyborów. Wybory na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzone zostały na 18 maja 2025 r., a więc dostęp do spisów obowiązywał od dnia 4 kwietnia 2025 r. Wyborca może złożyć pisemny wniosek utrwalony w postaci papierowej i opatrzony własnoręcznym podpisem, natomiast wniosek z dnia 29 marca 2025 r. wniosek został podpisany przez pełnomocnika wyborcy. W związku z powyższym organ w odpowiedzi wyjaśnił stronie zasady uzyskania informacji o danych wyborcy przetwarzanych w Centralnym Rejestrze Wyborców oraz dodatkowo zasady otrzymywania zaświadczeń o prawie do głosowania, albowiem we wniosku pełnomocnik wyborcy zażądał wydania zaświadczenia, które nie wydaje się udzielając informacji, czy wyborca został w spisie ujęty. Organ wyjaśnił więc informacyjnie zasady wydawania tego rodzaju zaświadczeń. W replice z dnia 29 października 2025 r. pełnomocnik skarżącego wskazał m.in., że celem wniosku było uzyskanie zaświadczenia o fakcie ujęcia skarżącego w spisie wyborców w trybie art. 217 § 1 i 2 k.p.a., a nie w trybie Kodeksu wyborczego. Wskazany przez organ art. 36 ust. 9 Kodeksu wyborczego nie dotyczy postępowania o wydanie zaświadczenia lecz dostępu do danych osobowych wyborcy w trybie informacyjnym. Nie mógł stanowić podstawy do odrzucenia żądania wydania zaświadczenia o fakcie ujęcia w spisie wyborców. Przyznał, że dopiero po złożeniu ponaglenia i po osobistym wniosku samego wyborcy organ udzielił informacji w dniu 16 lipca 2025 r. Fakt późniejszego zaspokojenia żądania nie niweczy wcześniejszej czynności. Zakwestionował też prawidłowość dokumentu wydanego przez organ w dniu 16 lipca 2025 r. jako niespełniającego wymogów formalnych i złożył w tym zakresie wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skarga podlegała odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm. - dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłość organu w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w k.p.a. oraz postepowań określonych w działach IV, V i VI O.p. oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (por. art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze Sąd stoi na stanowisku, że bezczynność i przewlekłość w przedmiocie wydania zaświadczenia zasadniczo podlega kognicji sądu administracyjnego. Jednak, jak wynika z akt badanej sprawy, przed Burmistrzem Głuchołaz toczyło się postępowanie nie o wydanie zaświadczenia lecz z wniosku o informację, czy skarżący widnieje w spisie wyborców gminy. Strona, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z dnia 29 marca 2025 r., zwróciła się bowiem do organu: "(...) o przedstawienie informacji, czy W. L. widnieje w spisie wyborców gminy Głuchołazy? Jeżeli tak to pod jakim adresem został zarejestrowany. Odpowiedź proszę przekazać w formie zaświadczenia". W ocenie Sądu nie ma umocowania w prawie, wyrażone w piśmie z dnia 29 marca 2025 r. oczekiwanie skarżącego, że odpowiedź na tak sformułowany wniosek zostanie przekazana w formie zaświadczenia, czy też postanowienia o odmowie jego wydania, a tym samym nieskuteczna jest skarga na to, że organ, nie stosując takiej formy odpowiedzi, pozostaje w bezczynności lub przewlekłości w ich wydaniu. W tym miejscu należy przypomnieć, że spis wyborców jest sporządzany i aktualizowany przez gminę jako zadanie zlecone odrębnie na każde zarządzone wybory (por. art. 26 § 2 Kodeksu wyborczego). Spisy wyborców dla każdego obwodu głosowania w formie elektronicznej, które są udostępniane gminom przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, są generuje się w sposób automatyczny, jednak nie częściej niż raz na dobę, dopiero od 44 dnia przed dniem wyborów w Centralnym Rejestrze Wyborców (art. 26 § 10 Kodeksu wyborczego także § 6 rozporządzenia z dnia 3 sierpnia 2023 r. w sprawie spisu wyborców, Dz. U. poz. 1512). Wyborcy przysługuje prawo wglądu do spisu wyborców w celu sprawdzenia, czy został on uwzględniony w spisie i obejmuje informacje na jego temat (art. 36 § 2 w zw. z § 1 Kodeksu wyborczego). W okresie od 44 dnia przed dniem wyborów do 5 dnia przed dniem wyborów każdy wyborca może złożyć pisemny wniosek utrwalony w postaci papierowej i opatrzony własnoręcznym podpisem w urzędzie gminy, w której spis wyborców został sporządzony, o udzielenie informacji, czy został w spisie ujęty (art. 36 § 9 Kodeksu wyborczego). Udostępnianie informacji, o której mowa w § 9, następuje przez udzielenie informacji, że osoba wskazana we wniosku jest ujęta w spisie wyborców lub nie figuruje w spisie. Na żądanie wnioskodawcy udzielona informacja jest potwierdzana przez wójta na piśmie utrwalonym w postaci papierowej, opatrzonym własnoręcznym podpisem (art. 36 § 10 Kodeksu wyborczego). Powołane powyżej przepisy Kodeksu wyborczego dopuszczają zatem udzielenie wyborcy informacji na wniosek, czy widnieje on w spisie wyborców. Określają on wyczerpująco formę, tryb, sposób i terminy w jakich należy zwrócić o jej udzielenie jak i formę odpowiedzi organu. Wniosek o udzielenie informacji, czy dany wyborca widnieje w spisie wyborców, wymaga zachowania formy pisemnej utrwalonej w postaci papierowej (1) i jego opatrzenia własnoręcznym podpisem wyborcy (2). Kodeks wyborczy rzeczywiście nie przewiduje w tym zakresie działania wyborcy przez pełnomocnika. W ocenie Sądu ma to na celu zapewnienie ochrony informacji, co do uczestniczenia przez wyborcę w wyborach, która obejmuje także kwestię, czy widnieje on w spisie wyborców. Z wnioskiem takim obiektywnie można wystąpić dopiero po wygenerowania spisu wyborców, czyli od 44. dnia przed dniem wyborów i do 5. dnia przed dniem wyborów. Prawidłową reakcją organu na tak sformułowany wniosek jest udzielenie informacji, że osoba wskazana we wniosku jest ujęta w spisie wyborców lub nie figuruje w spisie. Na żądanie wnioskodawcy odpowiedź przybiera zwykłą formę pisemną, utrwaloną w postaci papierowej, opatrzoną własnoręcznym podpisem organu. Cytowane przepisy nie zawierają odesłania do k.p.a., w tym do formy zaświadczenia dla tak udzielanej informacji. Organ był związany treścią wniosku z dnia 29 marca 2025 r. i w konsekwencji zobowiązany był podjąć działania w prawem określonej formie w celu jego załatwienia. Forma wniosku i jego załatwienia nie zależą od uznania wyborcy i podmiotu prowadzącego spis. Przepisy Działu VII k.p.a. o zaświadczeniach nie znajdują zastosowania w obrębie analizowanego postępowania informacyjnego. Obowiązująca w sprawie szczególna, powołana powyżej regulacja Kodeksu wyborczego, będzie miała zatem pierwszeństwo przed przepisami Działu VII k.p.a. W tej sytuacji skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie wydania zaświadczenia o figurowaniu w spisie wyborców jest niedopuszczalna, bo organ nie mógł i nie procedował w trybie art. 217 i nast. k.p.a. Udzielał skarżącemu informacji w formach i w trybie informacyjnym określonym w Kodeksie wyborczym. Biorąc pod uwagę opisane wyżej okoliczności faktyczne oraz powołane przepisy, skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym Sąd orzekł w sentencji postanowienia. Na koniec trzeba nadmienić, że w takiej sytuacji przepis art. 200 tej ustawy nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania od organu. W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na podstawie tego przepisu Sąd rozpoznał sprawę bez wyznaczania rozprawy.