I SO/Op 1/13

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, postanawia przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, złożonym przez B. R. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012, poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., jak też z załączonego pisma z 2 października 2013 r., wynika, iż wniosek ma związek ze skargą na decyzję ostateczną Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 września 2013 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Odnośnie sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawczyni wykazała, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą w gospodarstwie domowym wspólnie z niepełnoletnim synem (14 lat) oraz będącymi również bez pracy córką (25 lata) i synem (24 lata). Jednocześnie oświadczyła, że posiada lokal mieszkalny o powierzchni 71,80 m² oraz że dochodami rodziny pochodzą z zasiłku rodzinnego (w wysokości 106 zł) i świadczenia alimentacyjnego (w wysokości 500 zł). W załączeniu wnioskodawczyni przekazała kserokopie: - wyniku badania elektroencefalograficznego, - zaświadczeń lekarskich, - zaświadczenia z 6 września 2013 r. potwierdzającego status P. R. jako osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, - zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2012 (PIT-37) oraz informacji o dochodach i pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2012 (PIT-11). Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych ( zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków ) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd. W art. 239 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne. Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe. Wnioskodawczyni została bowiem z nich już zwolniona na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa. W związku z tym przedmiotowym jest prowadzenie postępowania wobec jej wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata. Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe wskazuje, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy w tym zakresie winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe". Przy czym wymaga podkreślenia, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozstrzygniecie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia kosztów procesu. (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). Dlatego też jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana, na mocy art. 255 p.p.s.a., złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Referendarz sądowy analizując informacje przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy uznał, iż były niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawczyni. W związku z czym pismem z 8 listopada 2013 r. wnioskodawczyni została wezwana do przekazania w terminie siedmiu dni od dnia otrzymania wezwania: - pisemnej (szczegółowej) informacji na temat kosztów ponoszonych przez nią i jej troje dzieci na bieżące utrzymanie (tj. kosztów z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego, zakupu wyżywienia i innych niezbędnych dla utrzymania wydatków) wraz dokumentami potwierdzającymi fakt i wysokość ich poniesienia, - pisemnej informacji odnośnie innych wydatków niż bieżące koszty utrzymania również z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi taki stan, - pisemnej (szczegółowej) informacji odnośnie źródeł finansowych umożliwiających wnioskodawczyni i jej dzieciom pokrycie tych koszów wraz z odpowiednimi dowodami potwierdzającymi prawdziwość informacji w tym zakresie, - kserokopii zeznania podatkowego za 2012 r., - wyciągów i odpisów z kont i lokat bankowych za ostatnie trzy miesiące, - pisemnego wyjaśnienia czy, jakie i z jakim skutkiem podejmowane są przez wnioskodawczynię i jej dorosłe dzieci działania w celu uzyskania pracy czy też pomocy finansowej z instytucji zajmującej się pomocą społeczną wraz z dowodami, że takie działania były bądź są przez nich podejmowane. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawczyni przekazała pismo, sporządzone 19 listopada 2013 r., w którym oświadczyła, iż lokal mieszkalny, zamieszkiwany przez nią wraz z dziećmi, został zlicytowany 13 czerwca 2013 r. i aktualnie oczekuje na eksmisję, starając się jednocześnie o przyznanie lokalu socjalnego. W piśmie tym wskazała również, że z powodu problemów finansowych ma problemy z regulowaniem opłat czynszowych, że kupuje najniezbędniejsze produkty żywnościowe (odzież kupuje używaną, bądź dostaje od znajomych), że zarówno ona jaki i jej dorosłe dzieci są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. i czynią starania w celu znalezienia pracy (jak twierdzi córka zgłosiła chęć ukończenia kursów, zaś syn sporadycznie trudni się zbieraniem złomu), że nie posiadają rachunków bankowych, oraz że na jej trudną sytuację bardzo duży wpływ ma choroba spowodowana wypadkiem samochodowym. Jednocześnie wraz z pismem wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie (karty od 24 do 39): decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 28 października o przyznaniu jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem do zasiłku, zaświadczeń wystawionych przez Powiatowy Urząd Pracy w K. w dniu 28 października 2013 r., potwierdzających B. R., P. R. i D.R. status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, zaświadczenia z banku o zaległości z tytułu kredytu mieszkaniowego, wezwania z RSM "C" z 14 października 2013 r. o zapłatę zaległości czynszowej, zaświadczenia wystawionego przez szkołę, do której uczęszcza jej syn D. R., postanowienia komornika związane z wnioskiem wierzyciela, obwieszczenia o licytacji mieszkania, wezwań o dokonanie zapłaty za dostarczenie gazu i energii elektrycznej, recepty (niewykupionej), paragonów fiskalnych, zwolnień lekarskich. Referendarz sądowy, mając na względzie informacje zawarte w formularzu PPF, w piśmie z 19 listopada 2013 r., jak i wynikające z przedłożonych zaświadczeń oraz kserokopii opisanych wyżej dokumentów, uznał, iż w przypadku wnioskodawczyni zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Okoliczności, ustalone na podstawie tych informacji (tj. pozostawanie bez pracy wszystkich dorosłych domowników, korzystanie z pomocy społecznej, niemożność wywiązania się z obowiązku opłacenia czynszu za mieszkanie i spłaty innych zobowiązań, zlicytowanie mieszkania za długi), wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni nie ma potencjału umożliwiającego wywiązanie się przez nią z obowiązku pokrycia kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.