I SO/Op 2/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości, złożonym przez P. S. (dalej jako wnioskodawca) na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302) - zwanej dalej p.p.s.a., wynika, iż wniosek ten odnosi się do postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu. W związku z tym skarżący na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zobowiązany będzie - zgodnie z postanowieniami § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawca oświadczył, że zamieszkuje z obcą osobą P. H., że posiada dom mieszkalny o powierzchni [...] m², nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha, ciągnik rolniczy z przyczepą o wartości około 80.000 zł i trzodę chlewną o wartości od 5.000 do 7.000 zł, że uzyskuje dochody miesięcznie w wysokości 887 zł (z czego z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 337 zł), oraz że ponosi koszty związane z zużyciem energii elektrycznej (około 170 zł miesięcznie), gazu (około 50 zł miesięcznie), wody (około 500 zł rocznie), zakupem opału na zimę (około 3.500 na sezon zimowy), wywozem nieczystości (około 300 zł rocznie), opłatą za usługi telekomunikacyjne (około 800 zł rocznie), leczeniem i zakupem lekarstw (około 400 zł miesięcznie). Poza tym wnioskodawca oświadczył, iż posiada zobowiązania kredytowe oraz zobowiązanie z tytułu pożyczki otrzymanej od siostry. W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu z 11 czerwca 2018 r. skarżący przedłożył pismo (sporządzone w dniu 10 lipca 2018 r.), w którym wskazał, że w bieżącym roku osiągnął przychód ze sprzedaży produktów rolnych w wysokości około 8.700 zł (podając zarazem informację nie popartą dowodami, iż poniósł koszty usługi zebrania i zmłócenia zboża w wysokości 4.000 zł), spodziewa się uzyskać przychód ze sprzedaży 5 świń po około 450 zł za sztukę oraz przychód w kwocie 18.000 zł z tytułu dopłaty z Unii Europejskiej. Do pisma skarżący załączył wyciągi z rachunku bankowego, rachunków za energię elektryczną, telefon i wodę, faktur zakupu oleju napędowego, leków i ortezy, umowy pożyczki gotówkowej wraz z harmonogramem, umowy na dostawę produktów rolnych wraz z fakturą sprzedaży pszenicy i dowodem dostawy pszenicy, a także deklarację podatkową PIT-40A za 2017 r. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wskazać, iż instytucja prawa pomocy przewiduje dla skarżącego możliwość zwolnienia od kosztów sądowych w całości bądź w części oraz ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Przy czym zastosowanie tej instytucji do konkretnego przypadku może mieć miejsce w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, bądź też w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 p.p.s.a.). Przewidywana możliwość ubiegania się przez skarżącego o prawo pomocy w zakresie częściowym uwarunkowana jest spełnieniem przesłanki określonej w art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego, wyrażoną w art. 199 p.p.s.a., jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się więc jedynie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8). W tym względzie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż przesłanki zastosowania prawa pomocy, jako instytucji stanowiącej wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez strony, winny być interpretowane w sposób ścisły (zob. postanowienie z 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8; postanowienie z 15 kwietnia 2008 r., II FZ 106/08, lex nr 471131; postanowienie z 22 maja 2013 r., II OZ 383/13, lex nr 1319081). W ocenie referendarza informacje oraz dane zwarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak też wynikające z dodatkowo załączonych dokumentów wskazują na wyjątkową sytuację skarżącej w rozumieniu art. 246 § 1, pkt. 2 p.p.s.a. Analizując sytuację wnioskodawcy referendarz miał na względzie przede wszystkim jego potencjał majątkowy oraz niewielką wysokość wymaganych kosztów sądowych. Prowadząc gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha wnioskodawca posiada bowiem możliwości pozyskania środków nie tylko ze sprzedaży płodów rolnych ale również z dopłat pochodzących z UE (z przekazanej dodatkowo informacji wynika, że dopłaty te wynoszą 18.000 zł). Poza tym należy wskazać na posiadanie majątku w postaci trzody chlewnej i możliwości pozyskania również z tego tytułu środków finansowych. Poza tym należy wskazać, że wnioskodawca dokonał sprzedaży i dostawy pszenicy 12 czerwca 2018 r. (co wynika z treści umowy), a więc jeszcze przed zbiorami tegorocznymi, z których można uzyskać kolejne przychody. Zatem mając taki potencjał nie sposób przyjąć, że wnioskodawca nie jest w stanie uregulować kosztów sadowych wynoszących na etapie skargi 100 zł. Z kolei odnośnie obsługi kredytu bankowego czy też prywatnej pożyczki należy podkreślić, iż w strukturze wydatków koszty związane z uregulowaniem zobowiązań prywatnoprawnych, w tym zobowiązań kredytowych, w żadnym razie nie mają priorytetu przed kosztami sądowymi. Niedopuszczalnym jest by wnioskodawca w ramach posiadanych środków finansowych preferencyjnie traktował zobowiązania prywatnoprawne uznając, że koszty sądowe powinien kredytować Skarb Państwa. Ponadto należy wskazać, iż uzyskanie kredytu bankowego wiąże się z uzyskaniem wysokiej zdolności kredytowej, czyli zdolności do terminowej spłaty zadłużenia. W związku z tym uzyskanie przez wnioskodawcę w instytucjach bankowych zdolności do regulowania zobowiązań wynikłych z udzielanych kredytów, które przekraczają zobowiązania związane z kosztami postępowania sądowego w niniejszej sprawie (na etapie skargi wynoszące 100 zł), oznacza, że zapłata kosztów sądowych mieści się również w jego możliwościach finansowych. Dbałość o regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza bowiem konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnych (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ499/11; LEX nr 1103914). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.