I SO/Op 4/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. L. o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienie adwokata. Z treści pisma Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 11 września 2018 r. oraz z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości oraz ustanowienia adwokata, złożonym przez Z. L. (dalej jako wnioskodawca) na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1302) - zwanej dalej p.p.s.a., wynika, iż wniosek ten odnosi się do sprawy ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 29 sierpnia 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych. Odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawca oświadczył, że prowadząc samodzielnie gospodarstwo domowe utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z zasiłku stałego w wysokości 604 zł netto miesięcznie. Poza tym wskazał, że orzeczono wobec niego niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym ([...]), oraz że posiada połowę domu mieszkalnego o wartości szacunkowej 7.500 zł. Z kolei wśród zobowiązań i stałych wydatków skarżący wymienił koszty związane z alimentami w wysokości 320 zł, odprowadzeniem ścieków w wysokości 10 zł oraz związanych zakupem wody w kwocie 10 zł, energii elektrycznej w kwocie 50 zł i leków w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie tut. Sądu wnioskodawca przedłożył pismo, w którym ustosunkował się do pytań zawartych w wezwaniu. W załączeniu do pisma przekazał decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z 14 lipca 2017 r. o przyznaniu zasiłku stałego w wysokości 604 zł, a także kserokopie informacji komornika sądowego o stanie zaległości wnioskodawcy na rzecz funduszu alimentacyjnego, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, sentencji zaocznego wyroku o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, pięciu kart informacyjnych leczenia szpitalnego wraz z rozpoznaniem choroby. Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie bowiem do art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Zatem wniosek skarżącego dotyczący prawa pomocy w całości należy rozpatrywać w kontekście przesłanek zawartych w art. 246 § 1, pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 1 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Treść powołanych wyżej przepisów wskazuje, iż prawo pomocy w tym zakresie stanowi instytucję wyjątkową i dlatego udzielenie tego prawa może nastąpić jedynie w sytuacjach szczególnych. Dotyczyć to będzie m.in. osoby charakteryzujące się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Tak ukształtowany charakter prawa pomocy wynika z tego, iż generalną zasadą postępowania sądowego jest podnoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z kolei w innym postanowieniu NSA (postanowienie z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) stwierdził, iż ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe ". Referendarz sądowy, mając na względzie informacje i dane wykazane w formularzu PPF jak też wynikające z przedłożonych dodatkowo kserokopii dokumentów (w szczególności informacje zawarte w decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o przyznaniu zasiłku stałego), uznał, iż w przypadku wnioskodawcy zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Okoliczności, ustalone na podstawie tych informacji i danych (tj. niepełnosprawność, pozostawanie bez pracy, stwierdzone ubóstwo, całkowite uzależnienie od środków uzyskiwanych z pomocy społecznej, zaległości na rzecz funduszu alimentacyjnego), wskazują bowiem, iż w gospodarstwie domowym wnioskodawcy nie ma potencjału umożliwiającego pokrycie kosztów postępowania sądowego, w tym ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.