I SO/Op 9/12
PostanowienieWSA w Opolu2012-12-14
Skład orzekający: Krzysztof Błasiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, jeśli sprawa dotyczy ubezpieczeń społecznych, a wnioskodawca jest już z mocy ustawy zwolniony z tych kosztów?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy, gdy sprawa dotyczy ubezpieczeń społecznych, ponieważ zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) PPSA wnioskodawca jest z mocy ustawy zwolniony z tych kosztów. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy powinno być prowadzone jedynie w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni B. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wniosek dotyczył skargi na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wnioskodawczyni wykazała trudną sytuację materialną, pozostając bez pracy i korzystając z pomocy społecznej. Referendarz sądowy uznał, że wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest bezprzedmiotowy z mocy ustawy, ale przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.Rozstrzygnięcie
Przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu: - Krzysztof Błasiak, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, postanawia przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata.
Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, złożonym przez B. R. na urzędowym formularzu, o którym mowa w art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012, poz.270) - zwanej dalej p.p.s.a., wynika, iż ma on związek ze skargą na decyzję ostateczną Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 października 2012 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne.
Odnośnie sytuacji rodzinnej, majątku i dochodów wnioskodawczyni wykazała, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, pozostającą w gospodarstwie domowym wspólnie z niepełnoletnim synem (13 lat) oraz będącymi bez pracy córką (24 lata) i synem (23 lata). Jednocześnie oświadczyła, że zmuszona jest korzystać z pomocy społecznej, gdzie uzyskała środki pieniężne z tytułu zasiłku okresowego i celowego w łącznej kwocie 1.102 zł. Ponadto wskazała, iż córka z prac dorywczych uzyskuje w skali miesiąca dochód w wysokości 160 zł.
W załączeniu wnioskodawczyni przekazała kserokopie:
- decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. z 13 lipca 2012r. o przyznaniu zasiłku okresowego w wysokości 702 zł i z 27 września 2012 r. o przyznaniu zasiłku celowego w kwocie 400 zł na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych,
- orzeczenia z 18 października 2012 r. o stopniu niepełnosprawności,
- zaświadczenia z 19 listopada 2012 r. o pobycie wnioskodawczyni w szpitalu,
- wyniku badania elektroencefalograficznego.
Wnioskodawczyni przesłała również zaświadczenia wystawione przez Powiatowy Urząd Pracy w K. w dniu 6 listopada 2012 r. o uznaniu jej i córki P. R. za osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku.
Rozpatrując na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy zważył, co następuje:
Przepisy ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wyróżniają dwa rodzaje zwolnień od kosztów sądowych ( zgodnie art. 211 – 213 p.p.s.a. opłat sądowych – wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków ) – zwolnienie z mocy ustawy i zwolnienie przyznane przez sąd.
W art. 239 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził podmiotowe i przedmiotowe zwolnienia od kosztów sądowych. Wśród zwolnień przedmiotowych w art. 239 pkt 1 lit. e) p.p.s.a. znajdują się sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, do których należą m.in. szeroko rozumiane sprawy związane z płatnością składek na ubezpieczenie społeczne.
Zatem złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdzie przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej jest skarga na decyzję w sprawie płatności składek na ubezpieczenie społeczne, sprawia, iż postępowanie zakresie zwolnienia od kosztów sądowych stało się bezprzedmiotowe. Wnioskodawczyni została bowiem z nich już zwolniona na podstawie powołanego wyżej przepisu prawa. W związku z tym przedmiotowym jest prowadzenie postępowania wobec jej wniosku o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata.
Zgodnie z treścią art. 245 § 2 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Powyższe wskazuje, iż przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1, pkt 2 p.p.s.a.) dotyczyć będzie osób charakteryzujących się ubóstwem w takim stopniu, że zapłata kosztów sądowych w określonej wysokości mogłaby spowodować utratę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb egzystencji tych osób oraz ich rodzin. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosku o prawo pomocy w tym zakresie winno się uwzględniać, z jednej strony wysokość obciążeń finansowych jakie strona jest zobowiązana ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Jak bowiem zostało stwierdzone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. (GZ 71/04, ONSA i WSA 2005, nr 1, poz. 8) ,,udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe".
Mając na względzie informacje zawarte w formularzu PPF jak i wynikające z przedłożonych zaświadczeń i kserokopii decyzji referendarz sądowy uznał, iż w przypadku wnioskodawczyni zachodzi ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy. Skoro ośrodek pomocy społecznej uznał sytuację wnioskodawczyni jako kwalifikującą się do przyznania jej zasiłku okresowego oraz zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych to należało również przyznać, iż nie jest ona w stanie pokryć koszty postępowania sądowego w zakresie ustanowienia zawodowego pełnomocnika.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 w/w ustawy, orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło