II SA/Op 1/14
WyrokWSA w Opolu2014-04-15
Skład orzekający: Jerzy Krupiński, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo uchylił decyzję o przyznaniu płatności rolnych i odmówił ich przyznania, mimo że strona twierdziła, iż działała na podstawie błędnych pouczeń pracowników organu?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji nieprawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy w kontekście zarzutów strony o błędnych pouczeniach, naruszając tym samym zasady postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80 K.p.a.) oraz wymogi dotyczące uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Ponadto, organy nie rozważyły w pełni możliwości zastosowania art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który dopuszcza odstąpienie od zmniejszeń i wykluczeń, gdy nieprawidłowości nie wynikają z winy rolnika. W związku z tym, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący J. G. ubiegał się o przyznanie płatności rolnych na rok 2012. W swoim wniosku zadeklarował działki ewidencyjne, które wcześniej przekazał w darowiźnie synowi, Ł. G. Organy ARiMR uchyliły pierwotną decyzję przyznającą płatności, argumentując, że działki te były już objęte wnioskiem syna o pomoc dla młodych rolników i były przez niego faktycznie użytkowane. Skarżący twierdził, że zadeklarował te działki we wniosku po uzyskaniu zapewnienia od pracowników ARiMR, że jest to dopuszczalne. Po wznowieniu postępowania, organy utrzymały w mocy decyzję o uchyleniu pierwotnej decyzji i odmowie przyznania płatności, nie uwzględniając argumentacji skarżącego o błędnych pouczeniach.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu. Określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz skarżącego zwrot wpisu sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Referent stażysta Dorota Ziółecka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 31 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oraz odmowy przyznania tej płatności 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 22 sierpnia 2013 r., nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego.
Przedmiot kontroli sądowej stanowi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej ARiMR) w Opolu z dnia 31 października 2013 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu z dnia 22 sierpnia 2013 r., nr [...], uchylającą w całości decyzję własną z dnia 27 listopada 2012 r., nr [...] w sprawie przyznania J. G. płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za rok 2012 oraz odmawiającą przyznania jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) i nakładającą na stronę sankcję finansową.
Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedziło następujące postępowanie:
Wnioskiem z dnia 9 maja 2012 r. J. G. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Opolu o przyznanie jednolitej płatności obszarowej i uzupełniającej płatności podstawowej na rok 2012. W sekcji VII "Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych" wniosku o przyznanie płatności zadeklarował 13 działek ewidencyjnych, wchodzących w skład jego gruntów rolnych (kolumna 10 sekcja VII wniosku). W sekcji VIII "Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych" wskazał: do płatności JPO grunty o powierzchni 20,19 ha, a do płatności UPO grunty rolne o powierzchni 19,94 ha. Wśród deklarowanych gruntów znajdowały się działki ewidencyjne o numerach: A, B, C, D, E, F, G oraz H.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 27 listopada 2012 r., nr [...], przyznał J. G. pomoc finansową w łącznej kwocie 19003,58 zł, w tym z tytułu JPO kwotę 14780,29 zł oraz z tytułu UPO kwotę 4223,29 zł.
W trakcie weryfikacji zobowiązań długoterminowych dla złożonego przez Ł. G., syna J. G. wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", organ ujawnił nieprawidłowości dotyczące działek o numerach: A, B, C, D, E, F, G oraz H, o czym poinformował Ł. G., w piśmie z dnia 6 marca 2013 r., wzywając go jednocześnie do złożenia stosownych wyjaśnień.
Ustalono, że w dniu 24 sierpnia 2011 r. Ł. G. (syn J. G.) zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARIMR w Opolu Biuro Wsparcia Inwestycyjnego ARiMR o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". W sekcji XIV "Oświadczenie o posiadanych działkach ewidencyjnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego" Ł. G. wykazał działki ewidencyjne nr: A, B, C, D, E, F, G oraz H o łącznej powierzchni użytków rolnych 10,45 ha. W kolumnie 15 sekcji XIV wskazał, formę nabycia/przejęcia- umowę darowizny. Według pkt 1 sekcji XIII "Zobowiązania wnioskodawcy" – Ł. G. zobowiązał się do przejęcia i uzyskania tytułu prawnego do gospodarstwa rolnego w terminie 180 dni od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, a w pkt 7 do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu decyzją z dnia 15 września 2011 r., nr [...], przyznał Ł. G. pomoc finansową w wysokości 75 000,00 zł z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Zgodnie z pkt 4a uzasadnienia przedmiotowej decyzji Ł. G. zobowiązał się do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, na które przyznano pomoc, do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy.
Pismem z dnia 12 marca 2013 r. Ł. G. poinformował Dyrektora ARiMR w Opolu, że gospodarstwo rolne prowadzi samodzielnie od 15 września 2011 r. W skład gospodarstwa wchodzą działki darowane mu później przez ojca – J. G. Oświadczył, że w 2012 r. nie składał wniosku o dopłaty unijne a wniosek taki złoży dopiero w roku 2013. Dodał, że działki ewidencyjne o numerach A, B, C, D, E, F, G oraz H zostały wskazane we wniosku o dopłaty bezpośrednie jego ojca a pieniądze z tych dopłat przekazane i zainwestowane w gospodarstwo rolne. Podkreślił, że J.G. w marcu 2012 r. osobiście udał się do ARiMR w Opolu na ul. [...], gdzie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR poinformował go, że na rok 2012 może złożyć wniosek o dopłaty bezpośrednie obejmujące grunty darowane, pod warunkiem nie nakładania się działek objętych darowizną w dwóch różnych wnioskach. Taką samą informację jego ojciec uzyskał, w stosunku do dopłat bezpośrednich na rok 2013.
Postanowieniem z dnia 22 lipca 2013 r., Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5, art. 147 i art. 150 K.p.a. wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia 27 listopada 2012 r., w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego J. G.. Pismem z tej samej daty organ wezwał stronę do złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania działek ewidencyjnych nr: A, B, C, D, E, F, G oraz H w roku 2012.
W odpowiedzi na wezwanie organu, w piśmie z dnia 30 lipca 2013 r. J. G., oświadczył, że we wniosku o płatności obszarowe na rok 2012 podał działki, które przekazał synowi Ł. G. darowizną, po uprzednim zapewnieniu przez pracowników Biura ARiMR, że działki te może wpisać do swojego wniosku. Dodał również, że po otrzymaniu wsparcia finansowego dla młodych rolników nikt nie poinformował jego syna, że bezwzględnie musi złożyć wniosek o płatności obszarowe obejmujący darowane grunty. Stwierdził, że gdyby organ udzielił mu właściwej informacji, to z całą stanowczością nie wskazałby we wniosku spornych działek. Dlatego nie można przypisać im winy za zaistniałą sytuację
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu, decyzją z dnia 22 sierpnia 2013 r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. uchylił w całości decyzję własną z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz odmówił przyznania J. G. płatności. W stosunku do płatności JPO i UPO nałożył sankcje odpowiednio w wysokości 7 650,03 zł oraz 2 213,31 zł.
W uzasadnieniu organ I instancji opisał stan faktyczny sprawy i wskazał podstawy prawne wydanego rozstrzygnięcia. Dodał, że co do przyczyn wznowienia ustalił istnienie podstaw do uchylenia decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało bowiem, iż Ł. G. we wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" zadeklarował sporne działki ewidencyjne o numerach A, B, C, D, E, F, G oraz H (obręb [...]) a także zobowiązał się do samodzielnego prowadzenia gospodarstwa rolnego, zgodnie z określoną w biznesplanie strukturą produkcji rolnej przez 5 lat od dnia wypłaty pomocy na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego PROW 2007-2013 (Dz. U. nr 200, poz. 1443 z późn. zm.). Jako nowy dowód w sprawie organ przyjął wyjaśnienia beneficjenta działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom" Ł. G. z dnia 13 marca 2013 r. Dodał, że Ł. G. nie składał w 2012 r. wniosku o przyznanie płatności obszarowych do spornych działek ewidencyjnych, za które przyznano mu pomoc finansową w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom". Wyniki kontroli wykazały, że o płatność do wskazanych działek w 2012 roku ubiegał się jego ojciec – J. G.
Od powyższej decyzji odwołanie wniósł J. G. W uzasadnieniu ponownie wskazał, iż zadeklarował sporne działki darowane synowi we wniosku, po otrzymaniu zapewnienia od Kierownika i pracowników Biura ARiMR w Opolu, że może ubiegać się o dopłaty bezpośrednie do tych działek. W związku z tym, pozostawał w przekonaniu, że postępuje zgodnie z prawem. Podkreślił, że syn ubiegając się o wsparcie dla młodych rolników otoczony był profesjonalistami, którzy nie poinformowali go o konieczności złożenia wniosku o płatności obszarowe dla działek przekazanych mu w darowiźnie. Jednocześnie oświadczył, że płatności obszarowe za rok 2012 otrzymane do działek darowanych przekazał synowi, który zakupił nowe maszyny rolnicze.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu decyzją z dnia 31 października 2013 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o ARiMR (Dz.U. z 2008 r., nr 98, poz. 634 ze zm.) oraz na podstawie art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Przechodząc do meritum sprawy organ odwoławczy, opisując stan faktyczny sprawy wywodził, że zadeklarowane przez stronę działki rolne nr ewidencyjny A, B, C, D, E, F, G oraz H, były w 2012 r. użytkowane przez Ł.G. Organ zaznaczył, że postępowania z wniosku J. G. i Ł. G. toczyły się przed odrębnymi organami (Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Opolu i Dyrektor Oddziału Regionalnego ARIMR w Opolu) i dotyczyły różnych rodzajów wsparcia (płatność w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i pomoc finansowa z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom"). Obaj producenci są odrębnymi podmiotami, posługującymi się własnymi numerami producentów, gdyż obaj wnioskodawcy wystąpili do organów ARiMR o nadanie numeru identyfikacyjnego zgodnie z zapisami ustawy z 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012, poz. 86), celem składania wniosków o płatność i pobierania pomocy finansowej. Na skutek wznowienia postępowania i analizy materiału dowodowego w postaci zarówno oświadczenia strony, jak i syna – Ł. G. wynika, że zadeklarowane przez stronę działki ewidencyjne A, B, C, D,E, F, G oraz H zostały zgłoszone przez niewiedzę i niedoinformowanie, a jedynym ich użytkownikiem jest Ł.G., realizujący program "Ułatwiania startu młodym rolnikom". Argumentował, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich jest procedurą inicjowaną na wniosek producenta rolnego, w związku z czym kluczowa znaczenie dla rozstrzygnięcia ma zakres sformułowanego w owym wniosku żądania rolnika. Podał, że organ administracji publicznej nie ma wpływu na deklarację producenta sformułowaną we wniosku o przyznanie płatności, a suwerenność strony w tym względzie potwierdza jej podpis w pkt 22 sekcji IX wniosku. Istotą jest więc, iż producent rolny winien zgłaszać do płatności grunty (działki ewidencyjne) faktycznie przez siebie użytkowane (działki rolne). Dlatego też wnioskodawca po przekazaniu mu formularza wniosku, zgodnie z art. 12 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 winien dokonać wszelkich poprawek, odzwierciedlających stan faktyczny w posiadanych i użytkowanych gruntach stanowiących działki rolne (jak o tym mowa w ust. 4 omawianego przepisu) i taki wniosek złożyć organom ARiMR w celu ubiegania się o płatność. Odnosząc się do zarzutów odwołania Agencja dowodziła, że całość postępowania została przeprowadzona w oparciu o przepisy procedury administracyjnej oraz w oparciu o przepisy prawa materialnego, mające zastosowanie w niniejszej sprawie, cytowane w stanie prawnym decyzji. W ocenie organu, nie są zatem istotne relacje między ojcem i synem, czy sposób prowadzenia gospodarstwa, gdyż płatność może być przyznania do areału działek rolnych faktycznie użytkowanych przez stronę z uwzględnieniem innych producentów rolnych, realizujących podjęte zobowiązania.
Na powyższą decyzję skargę do Sądu wniósł J.G. domagając się jej uchylenia w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący powtórzył, że ujęcie działek, przekazanych w darowiźnie aktem notarialnym z dnia 31 stycznia 2012 r. synowi Ł.G., zostało podyktowane informacją, jaką uzyskał od pracowników Biura Powiatowego w Opolu przed złożeniem wniosku. Zaznaczył, że na okoliczności te wskazywał już na etapie postępowania przed wydaniem decyzji z dnia 22 sierpnia 2013 r. oraz w toku postępowania odwoławczego. W ocenie skarżącego, w omawianym stanie faktycznym nie zaistniały żadne nowe okoliczności nieznane organowi wydającemu decyzję o przyznaniu płatności obszarowej na rok 2012. Za powyższym, zdaniem skarżącego, przemawia również fakt, iż jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jego syn - Ł. G. co prawda ujął przedmiotowe działki w swoim wniosku o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwienie startu młodym rolnikom", złożonym do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu w dniu 24 sierpnia 2011 r. (tj. przed datą zawarcia aktu notarialnego darowizny), ale jednocześnie nie ubiegał się o płatności obszarowe do tych działek.
Na rozprawie sądowej skarżący podtrzymał skargę i wnioski w niej zawarte. Dodatkowo oświadczył, iż wnioski o przyznanie płatności składa od 2007 r. i wypełnia je pracownik WODR. Po darowaniu części gospodarstwa rolnego synowi był w Agencji na ul. [...] u dyrektora [...] oraz w Biurze Powiatowym Agencji na ul. [...], gdzie rozmawiał z kierownikiem [...] oraz z pracownicą Biura A. M. Tam uzyskał informację, że może wpisać działki darowane synowi do swojego wniosku.
Pełnomocnik D. G. złożyła do akt sprawy akt notarialny obejmujący umowę darowizny z dnia 31 stycznia 2012 r., uzupełniony aktem notarialnym z dnia 15 lutego 2012 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.).
Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także - z mocy art. 135 P.p.s.a. - decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że decyzje te wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało ich uchylenie.
Na wstępie rozważań dotyczących dokonanej oceny zaznaczyć trzeba, że postępowanie administracyjne, którym została wydana zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca zostały wydane w trybie nadzwyczajnym tj. wznowienia postępowania.
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową służącą weryfikacji decyzji ostatecznej, stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ostatecznie zakończonej. Nie jest to jednak tryb, przy pomocy którego można wzruszyć ostateczną decyzję administracyjną w każdym przypadku. Możliwość taka istnieje tylko w sytuacjach ściśle wskazanych w ustawie procesowej i po spełnieniu określonych w niej warunków. Przesłanki wznowienia postępowania ustalone zostały w sposób wyczerpujący w art. 145 § 1, art. 145a § 1 i art. 145b § 1 K.p.a. Związane są one z kwalifikowaną wadliwością postępowania i dlatego skutkiem ich zaistnienia jest możliwość ponownego rozpatrzenia sprawy w celu sprawdzenia, czy stwierdzona wada postępowania nie wpłynęła na treść rozstrzygnięcia. Celem postępowania wznowieniowego jest, w pierwszej kolejności stwierdzenie wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania, a następnie – w przypadku pozytywnego wyniku dokonanej w tym zakresie oceny – przeprowadzenie postępowania w celu rozstrzygnięcia istoty sprawy, będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Podkreślić przy tym trzeba, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 K.p.a. ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej i dlatego przepisy regulujące ten tryb wymagają stosowania wykładni ścieśniającej.
Granice wznowieniowego postępowania wyznaczone są zakresem sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji przez wydanie ostatecznej decyzji (postanowienia) podlegającej weryfikacji. Stosownie do art. 149 § 1 K.p.a. jego wszczęcie następuje w drodze postanowienia, które w myśl art. 149 § 2 K.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Postanowienie to, poza wskazaniem przesłanek stanowiących przyczynę wznowienia, nie zawiera jednak ich oceny. Dopiero bowiem po wznowieniu postępowania organ dokonuje, najpierw ustaleń co do rzeczywistego zaistnienia przesłanek stanowiących podstawę wznowienia, a następnie - w razie ich wystąpienia, w kolejnym etapie postępowania, przeprowadza postępowanie wyjaśniające, w celu merytorycznego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem weryfikowanej decyzji. Przy czym stwierdzenie braku ustawowych przesłanek wznowienia, wyłącza dokonanie merytorycznego rozpoznania sprawy i powoduje odmowę uchylenia ostatecznej decyzji. Przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowi, że organ odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b K.p.a. i wówczas nie dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Uwzględniając powyższe dostrzec należy, że w niniejszej sprawie postępowanie wszczęte zostało z urzędu postanowieniem, w którym jako podstawę wznowienia wskazano zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. W postanowieniu o wszczęciu postępowania określono, że przyczynę wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowiła nieznana organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej nowa okoliczność i dowód tj. pismo Ł. G. z dnia 13 marca 2013 r., informujące, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne od dnia 15 września 2011 r. a w jego skład wchodzą działki ewidencyjne o numerach A, B, C,D,E,F, G, H, które zostały podane we wniosku o przyznanie płatności obszarowych na rok 2012 przez jego ojca- J. G..
Wymogi, jakie powinien spełniać rolnik ubiegający się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej, określone zostały w art. 7 ust. 1 ustawy wyżej cytowanej. Stosownie do art. 7 ust. 2, ust. 2a i ust. 2b ustawy, spełnienie tych warunków uprawniało również do przyznania płatności uzupełniającej oraz specjalnej płatności obszarowej. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy płatności te przysługują do powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 73/2009, będącej w posiadaniu rolnika w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Przez grunty orne, w myśl art. 2 pkt 16 ustawy, należy rozumieć grunty, o których mowa w art. 124 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 73/2009, a więc grunty orne, trwałe użytki zielone, uprawy trwałe oraz ogródki przydomowe oraz grunty obsadzone zagajnikami o krótkiej rotacji, o której mowa w art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009.
Przepis art. 3 ust. 1 ustawy stanowi, iż z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy K.p.a., chyba że przepisy szczególne ustawy stanowią inaczej. Należy przyjąć, że w zakresie nieuregulowanym w przepisach wspólnotowych, o których mowa w art. 1 pkt 1 ustawy, jeżeli nie narusza to określonych w nich zasad i warunków dotyczących przyznawania płatności, do postępowania w tym przedmiocie zastosowanie mają przepisy K.p.a.
W art. 3 ust. 2 i 3 ustawy określone zostały jednak unormowania proceduralne szczególne w stosunku do przewidzianych w K.p.a., odnoszące się do zasad postępowania, tj. prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), postępowania dowodowego (art. 77 K.p.a.), informowania (art. 9 K.p.a) oraz czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 K.p.a.), a także wyłączone zostało zastosowanie art. 81 K.p.a.
Zauważyć należy, że jeszcze przed wszczęciem postępowania wznowieniowego, w dniu 12 marca 2013 r. Ł. G. - syn skarżącego, skierował do Dyrektora ARiMR w Opolu pismo, którym poinformował, że jego ojciec – J.G. przed złożeniem wniosku o dofinansowanie na rok 2012 osobiście dopytywał się w ARiMR w Opolu, który z rolników, wobec darowania części gospodarstwa rolnego, ojciec czy syn, uprawnieni są do złożenia wniosku o dofinansowanie. Strona oświadczyła, że Kierownik Biura ARiMR udzielił informacji, że taki wniosek może złożyć ojciec pod warunkiem nie nakładania się tych samych działek w dwóch różnych wnioskach. Również, co istotne, tej samej treści oświadczenia złożył skarżący J. G., który na całym etapie postępowania I instancyjnego, jak i odwoławczego podnosił, że został błędnie pouczony zarówno przez pracowników Biura ARiMR, jak i Dyrektora Oddziału Regionalnego. Organy obu instancji w żaden sposób nie odniosły się do powyższej kwestii.
Organ I instancyjny w uzasadnieniu podjętej decyzję ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa materialnego, przepisów stanowiących podstawę wznowienia postępowania, uznając jednocześnie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadniał podjęcie rozstrzygnięcia w oparciu o przepis art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Ten sam błąd popełnił organ odwoławczy, który dodatkowo stwierdził, że nie są istotne relacje między ojcem i synem, czy sposób prowadzenia gospodarstwa, gdyż płatność może być przyznania do areału działek rolnych faktycznie użytkowanych przez stronę.
Przede wszystkim więc organ rozpatrując sprawę po wznowieniu postępowania musi wykazać, że zaszły przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. (nowe okoliczności lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji a nie znane organowi). Tymczasem przy częstej zmianie przepisów ustawy o płatnościach (np. art. 21 od 15 marca 2010 r., 2012 r. i 2014 r.) z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć wersję skarżącego, że treść kolejnych wniosków była konsultowana z organem i J. G. stosował się do pouczeń pracowników organu. Zupełnie też pominięto, przy rozpatrywaniu sprawy, że treść formularza wniosku za 2012 r. została w rubrykach (sekcjach) VII i VIII istotnie pokreślona (mimo paraf na marginesie nie wiadomo przez kogo) i na dobrą sprawę nie wiadomo, jakie oświadczenia o powierzchni działek ewidencyjnych i sposobie wykorzystania działek rolnych J. G. złożył.
W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób niewłaściwy dokonały oceny zebranego materiału dowodowego w kontekście zarzutów podnoszonych przez skarżącego. Naruszenie to nastąpiło w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy i dotyczy przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a., obligujących organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a także przepisu art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Niezależnie od powyższego dodać należy, iż prawodawca dopuszcza możliwość popełnienia błędu w treści wniosku o płatność, wprowadza jednak w tym zakresie surowe zasady. Zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażaniu rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L z 02.12.2009 r., str. 1 ze zm.), zmniejszeń i wykluczeń, przewidzianych w rozdziałach I i II, nie stosuje się w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek zgodnie ze stanem faktycznym lub gdy może wykazać, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy. Nie można wykluczyć, że wynikająca z zacytowanych przepisów możliwość odstąpienia od przewidzianych w rozporządzeniu zmniejszeń i wykluczeń występuje w badanej sprawie, zważywszy, że organy administracji obu instancji nie podjęły żadnych działań, które umożliwiłyby jednoznaczne ustalenie okoliczności związanych z nieprawidłowością wypełnienia przez stronę wniosku.
Z tych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 P.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji oparto o przepis art. 152 P.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a, co do wpisu. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzeknie referendarz sądowy z mocy art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu i sprowadzają się do przeprowadzenia postępowania zgodnie z zasadami procedury administracyjnej i dokonania ustaleń odnośnie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie dla sprawy. W szczególności organ winien przesłuchać na tę okoliczność pracowników ARiMR, którzy udzielili - według strony - błędnych informacji, mając na uwadze treść art. 79 § 2 K.p.a. zgodnie z którym, strona ma prawo brać udział w przeprowadzeniu dowodu, może zadawać pytania świadkom, biegłym i stronom oraz składać wyjaśnienia. Ponadto organ winien mieć na uwadze treść art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) z dnia 30 listopada 2009 r. W zależności od ustaleń w powyższym zakresie uzasadniona może być ocena, że zachodzą przesłanki wyłączające obowiązek zwrotu płatności przez skarżącego, a przede wszystkim czy zachodzą przesłanki do wznowienia postepowania z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło