II SA/Op 10/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Janowska po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. w przedmiocie ustalenia obywatelstwa polskiego oraz rzeczywistego stanu cywilnego postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 19 grudnia 2007r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wnioskodawczyni M. S. wniosła o ustalenie, że jest obywatelką polską i nazywa się S. S., urodzona [...] w P. [...], na terenie Polski. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że w czasie działań wojennych, jako S. S. została rozdzielona ze swą naturalną rodziną. Dzieckiem zaopiekowała się rodzina polska i po wojnie uzyskała dla niego dokumenty na nazwisko Ł. M. Wskazała, że nie zachowały się dokumenty potwierdzające jej tożsamość jako S. S., zaś fakt urodzenia w polskiej rodzinie mogą potwierdzić świadkowie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zakres działania sądów administracyjnych wyznacza pojęcie sprawy sądowoadministracyjnej i został on określony w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 wskazanej ustawy Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Natomiast stosownie do art. 4 P.p.s.a. sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Zatem, Sąd Administracyjny w zakresie swojej kompetencji sprawuje jedynie kontrolę decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że może jedynie rozpoznać skargę na daną decyzję administracyjną, oceniając, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone określone przepisy prawa. Jeżeli takie naruszenie miało miejsce, to w określonych prawem sytuacjach wadliwą decyzję eliminuje z obrotu prawnego. W konsekwencji, należy stwierdzić, że z wyżej wymienionych przepisów określających zakres kompetencji sądów administracyjnych, wynika, iż nie mogą one wyręczać organów administracyjnych i wydawać orzeczeń o charakterze decyzji administracyjnej, jak również nie są właściwe do orzekania w sprawach zastrzeżonych do jurysdykcji sądów powszechnych. Sprawy związane z rejestracją urodzeń, małżeństw oraz zgonów, a także sprawy dotyczące innych zdarzeń, które mają wpływ na stan cywilny osób reguluje ustawa z 29 września 1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jednolity Dz. U. z 2004r., Nr 161, poz. 1688 ze zm.). Stan cywilny osoby stwierdza się na podstawie aktów sporządzonych w księgach stanu cywilnego, a ich niezgodność z prawem może być ustalona jedynie przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym na podstawie wyników postępowania dowodowego, po uprzednim wyczerpaniu drogi administracyjnej. Księgi stanu cywilnego prowadzi się w urzędach stanu cywilnego, które wchodzą w skład urzędu gminy, zaś kierownikiem urzędu stanu cywilnego jest wójt lub burmistrz (prezydent miasta). Zgodnie z art. 7 ust. 1 przywołanej ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, czynności z zakresu rejestracji stanu cywilnego dokonuje się w formie: 1) aktu stanu cywilnego, 2) decyzji, 3) postanowień w sprawach określonych w art. 24, 25 i 89 ustawy, - chyba że z przepisów ustawy wynika inna forma załatwienia sprawy, przy czym organem odwoławczym od orzeczeń wydanych na podstawie Prawa o aktach stanu cywilnego jest Wojewoda. Natomiast unormowania dotyczące uzyskania obywatelstwa polskiego zawiera ustawa z 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim (tekst jednolity Dz.U. z 2000r., Nr 28, poz. 353 ze zm.), stosownie do przepisu art. 16 tego aktu, Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej nadaje obywatelstwo polskie, wnioski o jego nadanie osoby mogą składać za pośrednictwem Wojewody, a osoby zamieszkałe za granicą za pośrednictwem konsula. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarga M. S. o ustalenie obywatelstwa polskiego oraz rzeczywistego stanu cywilnego nie należy do właściwości sądu administracyjnego, i związku z tym Sąd postanowił ją odrzucić podstawie art. 58 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.