II SA/Op 103/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. N. na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. Pismem z dnia 4 stycznia 2017 r., które wpłynęło do Sądu Rejonowego w Nysie w dniu 10 stycznia 2017 r., K. N. wystąpił do Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. wyroku wraz z uzasadnieniem SR w [...] z dnia [...], sygn. akt [...]; protokołu rozprawy – zeznań [...] X ur. [...] PESEL [...], nr [...] wydanego przez Burmistrza [...] oraz wszystkich orzeczeń tego Sądu w sprawach ww. X. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że jako obywatel ma prawo otrzymać żądane dane z jawnej rozprawy. Argumentował, że skoro każdy mógł się zapoznać z informacjami o które wnioskuje przebywając na sali rozpraw, to tym samym żądane informacje winny być również udostępnione na wniosek. Dodał również, iż zapadły wyrok dotyczy [...] A w [...] – Y, który został uniewinniony od stawianego mu zarzutu i X, która zeznawała przeciwko temu [...]. Dodał, że wymienieni są jego [...] w A w [...], a X fałszywie oskarża go w sprawie A.O. zawisłej przez SR w [...]. Zaznaczył, że posiada wiedzę o personaliach oskarżonego i stąd też nie zachodzi potrzeba anonimizacji danych tych osób. W dniu 24 stycznia 2017 r. nadana została do skarżącego na adres A w [...] zanonimizowana kopia żądanego wyroku oraz pismo Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r., nr [...], którym odmówiono udostępnienia uzasadnienia wyroku oraz treści zeznań [...] X. Organ w tym zakresie powołał się na art. 47 Konstytucji i art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz okoliczność, że zeznania zawierają dane wrażliwe dotyczące sfery życia prywatnego, w tym o stanie zdrowia i preferencjach seksualnych oraz z życia rodzinnego uczestników postępowania. Dodał również, iż anonimizacja danych nie będzie wystarczającym środkiem ochrony prywatności osób uczestniczących w postępowaniu. Jednocześnie organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez wskazanie co jest jego przedmiotem, w szczególności o jakie orzeczenia chodzi. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 26 stycznia 2017 r. podał, że domaga się wszystkich orzeczeń SR w [...] w sprawach karnych i cywilnych, w których występowała X w charakterze oskarżonej, pokrzywdzonej, strony lub świadka. Pismem z dnia 13 lutego 2017 r. organ przesłała skarżącemu zanonimizowane kopie orzeczeń SR w [...] wydanych w sprawach cywilnych oraz karnych, w których występowała X. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący K. N. podał, że zaskarża decyzję Prezesa SR w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku SR w [...] z dnia [...], sygn. akt [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez odmowę udzielenia informacji związanej z działalnością organu publicznego i wydanym przez ten organ uzasadnieniem wyroku, który stanowi de facto informację publiczną, w tym naruszenia art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez wykroczenie poza ustawowe przesłanki negatywne do udzielenia informacji; art. 61, art. 45 ust. 1 i art. 47 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 EKPCz poprzez odmowę wydania uzasadnienia wyroku SR w [...], które było wydane pop publicznie przeprowadzonych – jawnych rozprawach tego Sądu; art. 31 Konstytucji RP i art. 10 EKPCz poprzez pozbawienie go prawa do otrzymania informacji publicznej z jawnej rozprawy sądowej w postaci żądanego dokumentu. Zarzucił również naruszenie prawa procesowego, tj. art. 16 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 6, art. 7, art. 8, art. 104 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 3 i art. 140 K.p.a. poprzez negatywne załatwienie wniosku w drodze pisma, które nie nosi wszystkich wymaganych przepisami prawa cech decyzji administracyjnej, a to podstawy prawnej jej wydania oraz braku pouczenia o terminie i sposobie jej zaskarżenia. Wskazując na powyższe domagał się zwolnienie z opłaty sądowej, ustanowienia pełnomocnika z urzędu oraz uchylenia decyzji Prezesa SR w Nysie w całości i zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji. Uzasadniając żądnie skarżący powołał się na orzecznictwo sądowe i dowodził, że ma prawo zapoznać się z oceną prawną i faktyczną sprawy zaprezentowaną w uzasadnieniu zapadłego wyroku. W odpowiedzi na skargę, Prezes Sądu Rejonowego w Nysie wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż odmówił udostępnienia skarżącemu pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] oraz zeznań [...] X złożonych na rozprawie w dniu [...] w ww. sprawie, gdyż nie stanowiły one informacji publicznej w rozumieniu ustawy, bowiem prawo do tej informacji ograniczała treść przepisu art. 5 ust. 2 ustawy. Żądane informacje zawierały dane wrażliwe dotyczące sfery życia prywatnego, w tym o stanie zdrowia i preferencjach seksualnych oraz życia rodzinnego uczestników postępowania. Anonimizacja zaś nie byłaby wystarczająca dla ochrony tych danych. Prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz decydowania o swoim życiu osobistym jest dobrem chronionym przez art. 47 Konstytucji RP. Postanowieniem z dnia 6 marca 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, przyznał skarżącemu prawo pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) – zwanej dalej "P.p.s.a.", warunkiem dopuszczalności skargi do Sądu jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Wyczerpanie środków zaskarżenia, o których mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 2 P.p.s.a. przed złożeniem skargi do sądu administracyjnego, stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi, czyli warunek prawidłowego zaskarżenia określonego aktu. Obowiązek ten wynika z założenia, że Sąd nie wyręcza organów administracji wyższego stopnia i nie narusza podstawowej zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności daje natomiast stronie prawo domagania się dwukrotnego merytorycznego rozpatrzenia jej sprawy przez dwa różne organy administrujące. Rangę tej zasady potwierdza art. 78 Konstytucji RP, w myśl którego "każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji". Zgodnie z omówioną wyżej zasadą dwuinstancyjności postępowania zważyć należy, iż stosownie do art. 127 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm.) – zwanej dalej "K.p.a.", od decyzji wydanej w pierwszej instancji, organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpił ze skargą na decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r.. nr [...], która nie odpowiadała wszystkim wymogom art. 107 § 1 K.p.a. Decyzją tą odmówiono skarżącemu udostępnienia wskazanych we wniosku z dnia 4 stycznia 2017 r. informacji dotyczących pisemnego uzasadnienia wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] oraz zeznań [...] X złożonych na rozprawie w dniu [...], z uwagi na brzmienie przepisu art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, ze zm. – obecnie Dz. U. z 2015 r., poz. 2058, ze zm.), zwanej dalej ustawą oraz art. 47 Konstytucji RP. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w sprawach, które przepis nakazuje rozstrzygać w drodze decyzji (tak jak to ma miejsce przedmiotowej sprawie) za decyzje uznaje się pisma, które nie spełniają wprawdzie w całości formy przewidzianej w art. 107 K.p.a., ale zawierają elementy konstytutywne decyzji administracyjnej, tj. przynajmniej oznaczenie organu, który je wydał, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy (chociażby dorozumiane) oraz podpisy osoby reprezentującej organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1438/15; http:www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Decyzja taka, choć wadliwa, zapewnia stronie możliwość skorzystania z przysługujących jej uprawnień procesowych, a zwłaszcza z wniesienia odwołania, a następnie skargi do sądu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że pismo Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r. zawiera minimum elementów pozwalających na uznanie go za decyzję administracyjną, gdyż został w nim oznaczony organ, od którego ono pochodzi, data wydania i podpis osoby reprezentującej organ oraz oznaczona została strona, do której jest skierowane. Zawiera ono także osnowę, tj. rozstrzygnięcie władcze i jednostronne ustosunkowanie się do żądania strony, za które należy uznać sformułowanie: "nie jest możliwe udostępnienie (...)". Nota bene skarżący ww. pismo uznał za decyzję odmowną i złożył na nie skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Jednakże od pisma tego, traktowanego jako decyzja, skarżący powinien wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, od zachowania którego to wymogu nie zwalnia brak pouczenia o terminie i sposobie jego zaskarżenia (czy też nieprawidłowe pouczenie) w tym zakresie. W przypadku przyjęcia, że dotyczy ono odmowy udostępnienia informacji publicznej, zastosowanie znalazłby przepis art. 16 ustawy zgodnie, z którym odmowa udostępnienia informacji publicznej następuje w drodze decyzji (ust. 1), do której stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a odwołanie rozpoznaje się w terminie 14 dni. Prezes Sądu Rejonowego w Nysie, działał w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji i stąd też od wydanej decyzji przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania. Skarżący nie tylko nie wyczerpał środków zaskarżenia, ale dodatkowo w skardze określił, że zaskarża decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w Nysie z dnia 24 stycznia 2017 r., a więc w istocie decyzję organu I instancji. Skoro skarżący nie wykorzystał przysługujących mu środków prawnych celem wzruszenia zaskarżonej decyzji, nie został spełniony formalny warunek wniesienia skargi do sądu. Powyższe skutkuje niedopuszczalnością merytorycznego rozpoznania skargi. Rozpoznanie takiej skargi przez Sąd stanowiłoby naruszenie fundamentalnej zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W świetle powyższego należy stwierdzić, że wniesiona skarga była niedopuszczalna i podlegała odrzuceniu. O powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 P.p.s.a., orzekł w sentencji.