II SA/Op 106/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik – spr. Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Referent – stażysta Mariola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oddala skargę. W dniu 4 sierpnia 2006 r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie wpłynął wniosek K. S. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na syna J. S. oraz K. S., a nadto przyznanie dodatku do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego, a to J. S. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie działając na podstawie art. 104 K.p.a. oraz art. 3 pkt 2, pkt 23, art. 4, art. 5 ust. 2, art. 6, art. 13 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), odmówił przyznania w okresie zasiłkowym od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. zasiłku rodzinnego na dzieci J. S. i K. S. oraz dodatku do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka - J. S.. W uzasadnieniu organ wskazał, iż ustalony w postępowaniu dowodowym dochód rodziny uzyskany w roku poprzedzającym okres zasiłkowy to jest w 2005 r. wyniósł 61586,65 zł, co w przeliczeniu na 4 osobowy skład rodziny daje przeciętny miesięczny dochód rodziny w wysokości 5132,22 zł, a na osobę 1283,05 zł. Kryterium natomiast dochodowe do zasiłku rodzinnego wynosi 504 zł, a w sytuacji, gdy w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne 583 zł. Powyższy dochód nie kwalifikuje, zatem do przyznania wnioskowanych świadczeń. Organ wyjaśnił także, iż częściowa utrata dochodu w 2006 r., nie stanowi podstawy do przyjęcia utraty dochodu. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła K. S. Wskazała w nim, że w 2005 r. jej małżonek zatrudniony był zagranicą, ale zatrudnienie zakończył w lutym 2006 r. W chwili obecnej jej małżonek zatrudniony jest w kraju i dochód rodziny na osobę nie przekracza kwoty 583 zł. Odwołująca podniosła także, iż obecne dochody rodziny nie pozwalają na pokrycie bieżących wydatków. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu decyzją z dnia [...], Nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną w decyzję. W uzasadnieniu, po przytoczeniu obowiązujących w tym zakresie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ zważył, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślił organ, ze dochód rodziny wnioskodawczyni na osobę w rodzinie w 2005 r. wynosił 1283,05 zł, a miesięczny 5132,22 zł. W tej sytuacji w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, wynoszącego 48 zł. Stwierdził także organ, iż nie można uznać dochodu małżonka wnioskodawczyni uzyskanego w 2005 r. za utracony, gdyż utrata dochodu musi być odniesiona do źródła dochodu z roku kalendarzowego na podstawie, którego ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Nadto argumentował organ, że nie nastąpiła utrata dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ustawy, gdyż małżonek wnioskodawczyni podjął zatrudnienie w innym zakładzie pracy. W tym zakresie organ powołał się nadto na § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Z treścią powyższego rozstrzygnięcia nie zgodziła się K. S. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżąca stwierdziła, że po zapoznaniu się z fachową literaturą winna uzyskać wnioskowane świadczenia, gdyż dochód jej małżonka uzyskany w 2005r. w firmie "A" powinien być traktowany jako utracony, zaś jako uzyskany jedynie dochód w firmie "B". Skarżąca do skargi dołączyła świadectwa pracy małżonka wskazujące, że zatrudniony był on w pierwszym z wymienionych zakładów do lutego 2006 r., zaś w drugim od kwietnia 2006 r. Pismem z dnia 25 stycznia 2007 r. skarżąca wniosła o przywrócenie jej terminu do złożenia skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o odrzucenie skargi, podnosząc, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi, bowiem odpis decyzji skarżąca otrzymała 29.11.2006 r., a skargę złożyła dopiero 29 stycznia 2007 r., a zatem z 31 - dniowym opóźnieniem. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu przywrócił skarżącej termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej (§ 1). Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). W przypadku, gdy skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu (art. 151 P.p.s.a). Legalność decyzji bada się zarówno pod względem formalnym jak też i materialono-prawnym. Oznacza to, że sąd kontroluje zaskarżoną decyzję wyłącznie w aspekcie jej zgodności z prawem i może decyzję taką uchylić lub stwierdzić jej nieważność, tylko wówczas, gdy narusza ona prawo materialne lub procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Badaniu w postępowaniu sądowo – administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Dodać przy tym należy, iż sąd nie jest władny do zastępowania organów administracji państwowej w rozstrzyganiu spraw administracyjnych. Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], którą utrzymano w mocy zaskarżoną w decyzję z dnia [...], Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Otmuchowie o odmowie przyznania w okresie zasiłkowym od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. zasiłku rodzinnego na dzieci J. S. i K. S. oraz dodatku do zasiłku z tytułu kształcenia i rehabilitacji niepełnosprawnego dziecka - J. S. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż odpowiada ona prawu. Zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka i przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka lub opiekunowi faktycznemu dziecka (art. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych- Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992, zwanej dalej ustawą). Zasiłek rodzinny przysługuje jednak tylko i wyłącznie osobom uprawnionym, których dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 504 zł, a w sytuacji, gdy w rodzinie jest dziecko, które legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł (art. 5 ust. 1 i ust. 2 ustawy). Pojęcie dochód, stosownie do art. 3 pkt 1 lit. "a" ustawy oznacza, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Za dochód zaś rodziny uważa się przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt 2 ustayw). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że podstawą ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych w niniejszej sprawie stanowił dochód rodziny K. S. uzyskany w 2005 r. Z przeprowadzonego przez organy administracji postępowania dowodowego wynika jednoznacznie, iż dochód rodziny w 2005 r. wyniósł 61.586,65 zł netto. Miesięczny dochód rodziny odpowiadał kwocie 5132,22 zł, zaś dochód na jednego członka rodziny (4- osobowej) stanowił kwotę 1283, 05 zł. Powyższe uprawniało uznanie, że miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni przekraczał nie tylko określoną w ustawie granicę dochodu zwielokrotnioną stosownie do liczby członków rodziny wynoszącą kwotę 2.332 zł (4x583 zł). Kwota przekroczenia jak prawidłowo wskazał organ II instancji wynosi 2.800,22 zł. Z tego względu zasadnie uznały także organy, że w sprawie nie ma zastosowania przepis art. 5 ust. 3 ustawy, gdyż kwota przekroczenia jest wyższa od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego, który wynosi 48 zł. Uzyskany zatem przez rodzinę wnioskodawczyni dochód w 2005 r. uniemożliwiał przyznanie zasiłku rodzinnego na dzieci J. i K. S., a także dodatku do zasiłku rodzinnego o którym stanowi art. 8 pkt 5 ustawy, a mianowicie dodatku z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego. Kwestią wymagającą ustosunkowania się jest także zarzut dotyczący utraconego dochodu przez rodzinę skarżącej, która to utrata dochodu, jej zdaniem, nastąpiła w 2006 r. W tym zakresie zauważyć należy, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych zawiera legalna definicję utraconego dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 24 ustawy "utrata dochodu" oznacza utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku dla bezrobotnych lub stypendium w wysokości zasiłku dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) nieotrzymywaniem części albo całości zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie teoretycznie uznać można byłoby, że wystąpiła przesłanka o której stanowi lit. "c" pkt 24 art. 3 ustawy, gdyż małżonek skarżącej utracił w lutym 2006 r. zatrudnienie przynoszące mu znacznie wyższe dochody niż osiągane w kraju. Jednakże dokonując wykładni, nie tylko gramatycznej tego przepisu, ale i systemowej, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie nastąpiła utrata dochodu, gdyż po pierwsze małżonek skarżącej przez cały 2005 r. pozostawał w zatrudnieniu i osiągał z tego tytułu dochody, a w 2006r. po utracie tego zatrudnienia, podjął zatrudnienie w kraju, a więc nie jest osobą pozostającą bez pracy. Tym samym nie utracił on zatrudnienia w rozumieniu ustawy, a tylko całkowite pozostawanie bez zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w dacie składania wniosku o świadczenie, skutkuje możliwością uznania, że doszło do utraty dochodu. Stanowisko takie znajduje oparcie także w § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.05.105.881 ze zm.). Ustęp 1 stanowi, że w przypadku utraty przez członka rodziny dochodu, od dochodu rodziny odejmuje się przeciętną miesięczną kwotę utraconego dochodu. Po drugie stosownie do ustępu 2 tegoż przepisu nie pomniejsza się dochodu rodziny o dochód utracony, jeżeli w tym samym roku kalendarzowym osoba uzyskała inny dochód i nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek, bez względu na przerwę w uzyskiwaniu dochodów w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Małżonek skarżącej na dzień składania wniosku pozostawał w zatrudnieniu i strona nie wykazała, aby utraciła dochód z tym zatrudnieniem związany. Zauważyć należy również, na co zwróciło uwagę SKO, że właściwy organ uwzględni korzystny dla strony dowód lub okoliczność tylko wówczas, gdy strona w toku postępowania złoży stosowny wniosek dowodowy powołując się na fakty ułatwiające jej nabycie świadczenia. Taka konstrukcja prawna wynika z art. 5 ust. 4 ustawy oraz § 17 ust. 4 rozporządzenia, który stanowi, że w przypadku utraty dochodu, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na wniosek osoby, o której mowa w art. 4 ust. 2, na podstawie dochodu rodziny lub dochodu osoby uczącej się pomniejszonego o utracony dochód. Ustanie stosunku prawnego (np. rozwiązanie umowy o pracę) organ uwzględnia tylko o tyle, o ile wyraźne żądanie tej treści zostanie złożone przez stronę. Organ pomniejsza zatem średni miesięczny dochód na członka rodziny o dochód utracony, hipotetycznie przypadający na pozostałą część roku, z którego dochód przesądza o zachowaniu kryterium dochodowego. Wskazana zasada przerzuca ciężar dowodu w tym zakresie na stronę postępowania. Skarżąca we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego nie wykazała utraty dochodu. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu...(Dz. U Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji.