II SA/Op 111/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów poprzez zwolnienie z opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 (słownie: sto złotych) za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata. Wyrokiem z dnia 26 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę J. K. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W dniu 26 maja 2011 r. skarżący złożył osobiście w tut. Sądzie wniosek na urzędowym formularzu o przyznanie prawa pomocy, obejmujący częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od sporządzenia i doręczenia uzasadnienia oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie J. K. podał, że jest zadłużony w ratach pożyczki na leczenie chorób takich jak nadczynność tarczycy, napadowe migotanie przedsionków, choroba Parkinsona, GERD, nieprawidłowa glikemia na czczo, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa odcinek C i L, niewydolność podstawno-kręgowa, zapalenie osierdzia, stan po usunięciu pęcherzyka żółciowowego i stan przedzawałowy, miesięcznie wydaje na leczenie tych chorób około 600 zł, opłata czynszu to 394 zł miesięcznie oraz woda, gaz 180 zł miesięcznie. Nieuleczalne choroby żony – cukrzyca, alergia, astma oskrzelowa oraz zapalenia kończyn dolnych i górnych, powodują, że wydaje około 380 zł miesięcznie. Skarżący podał, że ma majątek w postaci mieszkania o powierzchni 57 m2 , zamieszkuje wspólnie z małżonką ich łączny dochód to 3880 zł miesięcznie, składają się na niego emerytura jego w kwocie 1580 zł i żony w kwocie 2300 zł. W rubryce nr 11 odnośnie innych danych, które składający oświadczenie uważa za istotne wpisał, że razem z żoną są osobami niepełnosprawnymi, składają pieniądze na zakup wózka inwalidzkiego dla żony, skarżący ma niesprawną lewą dłoń. Do wniosku dołączył kartę informacyjną leczenia szpitalnego z okresu od 1 do 4 listopada 2009 r., potwierdzające występowanie u skarżącego licznych schorzeń oraz orzeczenie z dnia 5 listopada 2003 r. o ustaleniu na stałe skarżącemu umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, mającego charakter trwały. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym w dniu 26 maja 2011 r. urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - przedłożenie dokumentu potwierdzającego wysokość świadczeń emerytalnych jego i małżonki, - przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - zaświadczenia lub innego dokumentu potwierdzającego stan zdrowia żony, - rachunków bieżącego okresu za leki i leczenie jego i małżonki, obrazujących przykładowe wydatki z tego tytułu lub inny dokument potwierdzający wydatki z tego tytułu. Wezwanie to zawierało pouczenie iż niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący odebrał wezwanie w dniu 30 maja 2011 r. i odpowiedział na nie pismem z dnia 1 czerwca 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej 2 czerwca 2011 r. ), wyjaśnił w nim, że przedkłada w załączeniu część rachunków za leki z aptek, gdyż nie zawsze je brał, a to przez jego zapomnienie i krótką pamięć, leczy się bowiem w Poradnii Neurologicznej na zawrót głowy i częściowy zanik pamięci, na skutek tych dolegliwości podał w formularzu niezgodne z decyzją ZUS świadczenia emerytalne oraz niezgodny z zapisem metraż mieszkania, który wynosi 67,29 m2. Podniósł też, że wspomniane dolegliwości powstały podczas rozprawy sądowej z częściowym zanikiem słuchu, ponieważ wyczerpała mu się bateria w aparacie słuchowym i nie zrozumiał wielu pytań, dlatego prosi o kasację wyroku z pomocą prawną. Podniósł też, że nie może przedłożyć rachunków za prywatne leczenie, gdyż lekarze specjaliści nie wydawali mu rachunków za te wizyty. Do pisma z dnia 1 czerwca 2011 r. załączył w kserokopii: zaświadczenie lekarskie o chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa żony, powodujących u niej trudności z poruszaniem się, a także ograniczoną ruchomość kończyn dolnych (data zaświadczenia nieczytelna), kartę leczenia szpitalnego żony z dnia 16 czerwca 2009 r., kartę swojego leczenia szpitalnego z okresu od 3 lutego 2011 r. do 11 lutego 2011 r., receptę z 6 października 2003 r. na aparat słuchowy z kwotą dopłaty z NFZ( oryginał), rachunek z 17 października 2002 r. za zabieg okulistyczny na kwotę 4000 zł, zaświadczenie z dnia 1 czerwca 2011 r. z Banku [...] o posiadaniu względem niego zobowiązania w postaci kredytu odnawialnego z ROR z limitem 5000 zł, odsetkami miesięcznymi do spłaty około 50 zł (oryginał), zestawienie operacji bankowych na koncie za okres od 1 kwietnia 2011 r. do 1 czerwca 2011 r., potwierdzający zadłużenie rachunku (oryginał), zaświadczenie z dnia 1 czerwca 2011 r. z Banku [...] o posiadaniu przez żonę skarżącego dwóch pożyczek hipotecznych (z 2002 r. na 9158,84 zł rata miesięczna 168,14 zł, z 2004 r. na 24.492,80 zł rata miesięczna 337,45 zł) , kredytu gotówkowego z 2008 r. w kwocie 9166 zł, rata miesięczna 739,62 zł, i kredytu odnawialnego na ROR limitem 40000 – odsetki miesięczne do spłaty 460 zł oraz informujące o braku nieposiadaniu przez skarżącą lokat w banku. Ponadto skarżący przesłał kopię umowy kredytu gotówkowego zawartej z [...] bankiem z dnia 6 maja 2011 r. na kwotę 13000 zł, miesięczna rata 661,81 zł, decyzje z dnia 1 marca 2011 r. z ZUS odnośnie jego emerytury, wynosi ona netto 1585,60 zł oraz odnośnie emerytury jego żony, wynosi ona netto 2809, 75 zł, faktury z aptek z okresu luty 2011 r. do maja 2011 r. obrazujące przykładowe kwoty wydatkowane na leki, za miesiąc luty jest to kwota 353,46 zł, za marzec 159,38 zł, za kwiecień 291,63 zł, za maj 561,11 zł. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., zważono co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., określający wymogi jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis ten określa zatem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma więc ustalenie zakresu przyznawanej stronie pomocy, a powyższe może zostać dokonane na zasadzie art. 245 P.p.s.a. Zgodnie z jego regulacją, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a także w zakresie częściowym, obejmującym m.in. tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części albo tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W niniejszej sprawie J. K. złożył o częściowe zwolnienie go z opłat sądowych, konkretnie z opłaty kancelaryjnej za doręczenie na piśmie wyroku wraz z uzasadnieniem oraz o ustanowienie adwokata z urzędu, a zatem o prawo pomocy w zakresie częściowym. Uwzględniając więc przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdzono, że istnieje podstawa do ustanowienia skarżącemu adwokata, ale brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w całości, to jest również poprzez zwolnienie go z opłaty kancelaryjnej wynoszącej 100 (sto) złotych. J. K. wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Powyższe stanowisko zostało oparte na podstawie okoliczności wynikających z oświadczenia skarżącego złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także zgromadzonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego. Przy rozpoznawaniu sprawy wzięto zatem pod uwagę stosunek pomiędzy wysokością wykazanego przez J. K. dochodu gospodarstwa domowego, które prowadzi razem z żoną, a niezbędnymi wydatkami, w tym na koszty leczenia. Skarżący przedkładając do akt szereg zaświadczeń udowodnił, że jest osobą schorowaną i w podeszłym wieku (78 lat), u której stwierdzono wiele jednostek chorobowych, między innymi nadczynność tarczycy, chorobę Parkinsona, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa, dotyczy to także pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonki, cierpiącej na cukrzycę, ograniczenie ruchomości kończyn dolnych, astmę, co powoduje w konsekwencji konieczność ponoszenia wysokich miesięcznych wydatków na leczenie. Dodatkowo problemy z poruszaniem się małżonki wymagają od nich poczynienia oszczędności na wózek inwalidzki. Przy określeniu miesięcznych niezbędnych wydatków, niewątpliwie trzeba mieć także na uwadze wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, które według skarżącego kształtują się na poziomie 574 zł miesięcznie, czynsz 394 zł, gaz i woda 180 zł. Dochód rodziny skarżącego to kwota netto 4395,35 zł, przy tym koszty leków to średnio miesięcznie 600 zł, co stwierdzono w oparciu o rachunki z aptek z maja 2011 r. koszty mieszkania średnio 600 zł, skarżącym pozostaje zatem na życie około 3200 zł, z czego co miesiąc wydają średnio 2400 zł na spłaty licznych kredytów i pożyczek, przy czym jak podał J. K. częściowo pożyczki były zaciągane na wydatki związane z leczeniem, z urzędowego formularza wniosku wynika, że są to raty na poziomie około 600 zł. Reasumując powyższe, referendarz przyjął, iż wykazane niezbędne wydatki skarżącego związane z miesięcznymi kosztami leczenia i opłatami lokalowymi sięgają około 1800 zł (leki 600 zł, opłaty związane z lokalem 600 zł, pożyczka spłacana na leczenie 600 zł). Obok nich niewątpliwie uwzględnić należy takie wydatki jak koszty zakupu wyżywienia, środków czystości, czy ubioru oraz fakt, że skarżący chce wraz z żoną poczynić oszczędności na wózek inwalidzki dla niej. Zestawienie tych wielkości oraz okoliczność, iż skarżący i jego żona są osobami schorowanymi, wymagającą stałej opieki medycznej, pozwala w ocenie referendarza uznać, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ponadto skarżący nie posiada żadnych oszczędności, a jedynie liczne zadłużenia. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy uznał, iż obciążenie skarżącego kosztami wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, spowodowałoby zachwianie jego sytuacji materialnej i naruszenie jego interesu w dochodzeniu swoich spraw przed sądem. Za takim stanowiskiem referendarza przemawiał też utrwalony w literaturze pogląd, że "prawo do sądu" nie może być prawem iluzorycznym. Oznacza to, że w każdym uzasadnionym przypadku, jeżeli koszty sądowe miałyby stanowić barierę dla sądowego rozpatrzenia sprawy, sąd jest obowiązany do takiego rozstrzygnięcia, które umożliwi stronie wniesienie skargi (tak: Bogusław Dauter, teza z artykułu pt. "Prawo pomocy. Teza 1", umieszczona w programie komputerowym LEX pod nr 57058, jako teza z piśmiennictwa do art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jednocześnie jednak referendarz uznał, iż dochody skarżącego i jego żony są na tyle wysokie, że powinien on chociaż w części pokryć koszty postępowania sądowego i nie uznał, aby należało mu przyznać dalej idące prawo pomocy, dlatego też nie zwolnił go z opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem i w tym zakresie wniosek oddalił. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.