II SA/Op 112/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ł. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w części, obejmującej wpis od skargi w wysokości 200 (dwieście) złotych i opłatę kancelaryjną za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 (sto) złotych, 2. w pozostałym zakresie, niewymienionym w pkt 1, wniosek oddalić. J. Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...]. Na skutek zarządzenia z dnia 7 marca 2011r., została wezwana pismem z dnia 9 marca 2011r. do uiszczenia wpisu od skargi, w wysokości 200 zł, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu, wniosła na urzędowym formularzu o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie przyznania pomocy podała, że niniejsza sprawa jest "niezwykłej wagi prawnej, a bardzo małej wartości finansowej". Dalej wskazała, że posiada niskie świadczenie emerytalne, a także odniosła się do nieprawidłowych – jej zdaniem, działań organu administracji w sprawie, powołując się na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wykazała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z mężem, posiada mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 52m², a jedynymi źródłami dochodu gospodarstwa domowego są emerytury małżonków w łącznej wysokości 2.165,26 zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała żadnych dodatkowych źródeł dochodu, ani składników majątkowych. Dodała, że ponosi wysokie koszty związane z zakupem lekarstw (w granicach od 400 do 500 zł miesięcznie) i korzystaniem z prywatnych usług medycznych. Pismem z dnia 21 marca 2011r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniesionego wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez przedłożenie: odpisów dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawczynię i jej męża wydatków na utrzymanie mieszkania; wyciągów z posiadanych przez w/w osoby rachunków oraz kont bankowych za miesiące styczeń luty 2011r.; dokumentów potwierdzających posiadane schorzenia i przebyte leczenie. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie referendarza pismem z dnia 29 marca 2011r., do którego dołączyła rachunki i faktury za opłaty lokalowe, kserokopie dokumentów potwierdzających uzyskiwany dochód, zaświadczenie lekarskie oraz bankowe potwierdzenia dyspozycji zleceń. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono, co następuje: Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, czyli stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Ustawodawca uzależnił przyznanie pomocy w tym zakresie, od spełnienia przez wnioskodawcę przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kosztami "koniecznego utrzymania" w rozumieniu przywołanego przepisu są niezbędne wydatki zmierzające do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, głównie mające charakter wydatków okresowych. Do kosztów tych należy zaliczyć wydatki na żywność, odzież, środki czystości, leczenie, edukację oraz wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych. Do tych ostatnich należą przede wszystkim koszty stałych opłat z tytułu czynszu, opłat za gaz, energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2009r., sygn. akt II OZ 127/09, zamieszczone w programie komputerowym LEX, pod numerem 565704). Ustalenia kosztów niezbędnego utrzymania Sąd (referendarz sądowy) dokonuje natomiast na podstawie zebranego materiału dowodowego, a w szczególności na podstawie złożonych przez wnioskodawcę oświadczeń, zarówno w urzędowym formularzu wniosku, jak również w toku postępowania wyjaśniającego, prowadzonego w trybie art. 255 P.p.s.a. W niniejszym postępowaniu, wykazane przez wnioskodawczynię koszty niezbędnego utrzymania jej gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie ok. 1.087 zł miesięcznie. Do kosztów tych należą: wydatki na zakup lekarstw: 500 zł, czynsz: 430 zł, opłata za energię elektryczną: 62 zł, opłata za telewizję: 50 zł, opłata za gaz: 45 zł (kwota uśredniona). Dochód natomiast stanowi kwotę rzędu 2.239,46 zł netto miesięcznie. Zauważyć należy, iż wprawdzie skarżąca wskazała w formularzu wniosku wysokość dochodu w wysokości 2.165,26 zł brutto, to z przedstawionych do akt sprawy dokumentów wynika jednoznacznie kwota w wysokości podanej powyżej, tj. 2.239,46 zł netto. Po odjęciu od tak ustalonej kwoty dochodu, wykazanych powyżej wydatków, do dyspozycji członków rodziny skarżącej pozostaje kwota 1.152,46 zł. Członkowie rodziny skarżącej muszą z tych środków ponieść wydatki na kupno produktów niezbędnych do utrzymania czystości, wyżywienie, czy ubranie. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie znalazł podstaw do całkowitego zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, w szczególności z uwagi na fakt, iż uzyskuje ona wraz z małżonkiem comiesięczne dochody, i to mające charakter źródeł stałych (tj. świadczenia z ZUS). Dochód ten nie jest niski, biorąc pod uwagę, że najniższe krajowe świadczenie emerytalne kształtuje się na poziomie 706,29 zł brutto (dane podane na podstawie Komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 lutego 2010r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent – opublikowany w Monitorze Polskim z 2010r. Nr 10, poz. 110). Ponadto, zgodnie z oświadczeniem skarżącej, posiada ona nieruchomość mieszkalną. Posiada zatem zapewnione warunki mieszkaniowe, a wykazane miesięczne wydatki za opłaty lokalowe w stosunku do uzyskiwanego dochodu miesięcznego pokazują, iż członkowie jej gospodarstwa domowego są również w stanie ponieść ich ciężar. Referendarz sądowy uznał natomiast, iż skarżąca wykazała swoje prawo do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od części kosztów sądowych. Koszty, jakie skarżąca zobowiązana jest ponieść w niniejszym postępowaniu obejmują wpis od skargi w wysokości 200 zł (podstawa prawna: § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), następnie - w przypadku dalszego procedowania – opłatę kancelaryjną za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Uwzględniając fakt, iż skarżąca i jej małżonek są osobami schorowanymi, przez co wymagającymi dodatkowych (często nieprzewidywalnych) nakładów finansowych na swoje leczenie, a także oświadczenie wnioskodawczyni o braku zgromadzonych oszczędności, referendarz postanowił zwolnić skarżącą od wpisu od skargi (200 zł) i w/w opłaty kancelaryjnej (100 zł). Uznał, iż przyznana pomoc jest pomocą adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącej i dającą jej możliwość dalszego procedowania. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji skarżącej i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych (100 zł), w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej, nie naraża skarżącej na pogorszenie warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.