II SA/Op 120/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu uczestnika postępowania T. P. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 6 maja 2008 r. o zwolnieniu od kosztów sądowych skarżącego A. O. w sprawie ze skargi A. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy terenu postanawia zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. A. O. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], Nr [...] o umorzeniu postępowania odwoławczego zainicjowanego odwołaniem skarżącego od decyzji Burmistrza [...] z dnia [...], Nr [...] o ustaleniu na rzecz T. P. warunków zabudowy dla inwestycji, polegającej na przebudowie dachu na istniejącej stodole, modernizacji suszarni zboża i urządzeń do transportu pionowego i poziomego zboża oraz budowie dwóch silosów zbożowych. W dniu 16 kwietnia 2008 r. wpłynął do Sądu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący podał, że jego rodzina znajduje się w złej sytuacji materialnej; skarżący i jego syn posiadają status osób bezrobotnych bez prawa do zasiłku, a po odliczeniu miesięcznych opłat od wynagrodzenia żony skarżącego, które jest jedynym źródłem dochodu, na utrzymanie pozostaje dla trzech osób kwota około 350 zł. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i pełnoletnim synem, że posiada dom o powierzchni 120 m² ( wybudowany ok. 1900 roku ), nieruchomość rolną o powierzchni 0,41 ha, budynek gospodarczy i garaż przydomowy o powierzchniach po 15 m². Jedynym źródłem utrzymania miesięcznego rodziny skarżącego jest wynagrodzenie żony z tytułu umowy o pracę, w wysokości 1.680,00 zł brutto. A. O. oświadczył także, że jego rodzina ponosi miesięczne wydatki na utrzymanie z tytułu: energii elektrycznej w kwocie 193 zł; za wywóz nieczystości i śmieci – 60 zł; za gaz – 50 zł; za telefon – 70 zł; za opał – ok. 80 zł; za dojazd żony do pracy – 90 zł. Skarżący podał również, że jest chory na [...] i [...], a jego żona na [...] i [...] i z tego tytułu ponoszą koszty leczenia ok. 150 zł miesięcznie. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia 21 kwietnia 2008 r., skarżący złożył zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w N. z dnia 28 kwietnia 2008 r., z których wynika, że A. O. jest osobą bezrobotną od dnia 8 maja 2006 r., a od dnia 16 maja 2007 r. nie posiada prawa do zasiłku, natomiast M. O. został zarejestrowany jako osoba bezrobotna w dniu 25 lutego 2008 r., a w okresie od 1 marca 2008 r. do 31 marca 2008 r. pobrał stypendium w kwocie 107,70 zł brutto. Skarżący przedłożył także wyciąg operacji z rachunku bankowego małżonki, którego jest współwłaścicielem, za okres od dnia 5 marca 2008 r. do dnia 28 kwietnia 2008 r.; oświadczył także, że członkowie jego rodziny nie posiadają innych kont i lokat bankowych. Postanowieniem z dnia 6 maja 2008 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, zwolnił skarżącego A. O. od kosztów sądowych. Na powyższe orzeczenie sprzeciw wniósł uczestnik postępowania – T. P., żądając uchylenia kwestionowanego postanowienia referendarza, cofnięcia przyznania prawa pomocy ze względu na nieistnienie podstaw do jego przyznania, a także zweryfikowania oświadczenia A. O. o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Uzasadniając swoje żądanie T. P. podniósł, iż działania A. O., w tym wniesienie skargi na decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego w sprawie o ustaleniu na jego rzecz warunków zabudowy dla inwestycji na działce w M., mają charakter "nagonki" i celowych działań, zmierzających do blokowania inwestycji. T. P. zakwestionował także stan majątkowy skarżącego wskazując, iż na jego działce, położonej w miejscowości B., znajduje się rozpoczęta budowa i zgromadzone zostały materiały budowlane. W ocenie T. P., niezrozumiałą okolicznością jest to, że rodzina skarżącego, mająca do dyspozycji 350 zł miesięcznie, jest w stanie prowadzić jakiekolwiek prace budowlane. Zwrócił się także o zweryfikowanie, czy skarżący posiada samochód osobowy. Na wezwanie Sądu, A. O. ustosunkowując się do zarzutów dotyczących jego sytuacji materialnej, w piśmie z dnia 5 czerwca 2008 r. oświadczył, że posiada działkę nr A położoną w B. o powierzchni 0,41 ha, którą wykazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jest współwłaścicielem 15 letniego samochodu marki "[...]", który nabył wraz z synem, w okresie kiedy syn jeszcze się uczył, głównie z jego oszczędności, za kwotę 150 euro ( dziś jest wart ok. 2.500 zł ). Odnośnie rozpoczętej budowy, skarżący oświadczył, że w 2006 r. rozpoczął budowę budynku gospodarczego ( altany ) na działce nr A. Budowa ta jest formalnie zgłoszona, jest prowadzona systemem gospodarczym, ściany budynku są stawiane z cegły z rozbiórki, którą skarżący gromadził w okresie ostatnich trzech lat, wykorzystując do tego celu odzyskane cegły z rozbiórki starych domów. A. O. stwierdził także, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy podał wszystkie osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe. W budynku, w którym zamieszkuje jego rodzina mieszka także teściowa skarżącego, która jednak prowadzi odrębne gospodarstwo domowe i ma notarialnie zastrzeżone 2 pomieszczenia do swojej dyspozycji, o powierzchni 45 m². Teściowa posiada odrębny licznik energii elektrycznej, swoją kuchnię i samodzielnie opłaca należności za gaz. Ona także ponosi koszty opłacenia podatku od nieruchomości, stąd skarżący we wniosku nie wskazał wydatków z tym związanych. Do akt sprawy A. O. dołączył także nakaz płatniczy z dnia 27 marca 2008 r. wystawiony na niego i na D. O. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2008, z którego wynika obowiązek uiszczenia podatku rolnego za 0,4100 ha w wysokości 86,10 zł oraz z tytułu posiadania nieruchomości ( budynki mieszkalne, pozostałe budynki, grunty pozostałe – własne ) w łącznej kwocie 338,00 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie lub zarządzenie referendarza sądowego, który to sprzeciw nie został odrzucony – zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony sprzeciw, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie uczestnik postępowania T. P., wniósł sprzeciw na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 6 maja 2008 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc zarządzenie to utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Działając zatem na podstawie art. 245 P.p.s.a. należało rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które to przesłanki ustawodawca określił w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z jego treścią, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który należy podzielić, iż przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane ). Natomiast pewnego rodzaju kryterium dochodowym dla oceny tych warunków socjalnych, warunkującym przyznanie prawa pomocy, jest minimalne wynagrodzenie za pracę ( por. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepublikowane ). Przechodząc do oceny sytuacji bytowej skarżącego pod kątem wyżej wskazanych przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, Sąd wziął pod uwagę, iż średni dochód miesięczny na jednego członka rodziny skarżącego kształtuje się na poziomie 560 zł. Dochód ten jest niższy od aktualnego minimalnego wynagrodzenia za pracę, które na rok 2008 ustalono na poziomie 1126 zł ( podstawa prawna: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2007 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2008 r. – Dz. U. Nr 171, poz. 1209 ). W ocenie Sądu, która to ocena została oparta na wskazanych we wniosku okolicznościach sprawy z uwzględnieniem doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, uzyskiwany dochód oraz stan majątku rodziny skarżącego jest niewystarczający do pokrycia kosztów sądowych wymaganych w niniejszym postępowaniu. Sąd uznał bowiem, iż pomimo wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i płynności płatniczej skarżącego, jakie pojawiły się podczas lektury sprzeciwu wniesionego przez T. P., skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględniając bowiem fakt, iż A. O. został pouczony w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy o treści art. 233 § 1 Kodeksu karnego o odpowiedzialności karnej za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy, Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia dotyczące jego sytuacji materialnej, udzielone przez niego zarówno w piśmie z dnia 30 kwietnia 2008 r., jak również w piśmie dnia 5 czerwca 2008 r., będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu o ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie. Podkreślić należy, że wyjaśnienia te zostały poparte stosownymi dokumentami, takimi jak np. zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego i jego syna statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku, wyciągiem bankowym, nakazem płatniczym w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2008 r. Sąd przyjął zatem, że A. O., jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu; rozpoczęta budowa na działce nr A w B. dotyczy altanki i została zgłoszona zgodnie z obowiązującymi przepisami, a prowadzona jest sposobem gospodarskim, przy użyciu materiałów z odzysku. Sąd dał wiarę także oświadczeniu A. O., iż posiadany przez niego piętnastoletni samochód "[...]" ma wartość rynkową kształtującą się w kwocie ok. 2.500 zł ( co w przeliczeniu złotego na euro, według kursu średniego NBP z dnia 4 lipca 2008 r. daje kwotę 751,42 euro ), a przez to zgodnie z treścią formularza o przyznanie prawa pomocy, nie podlega obowiązkowi wykazania w zeznaniu majątkowym, jako przedmiot wartościowy nie przekraczający wartości 3.000 euro. W tych okolicznościach sprawy Sąd uznał o konieczności udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i orzekł, jak w sentencji postanowienia.