II SA/Op 123/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji w sprawie dopuszczenia pojazdu do ruchu i odmowy dopuszczenia pojazdu do ruchu oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. S. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z [...] utrzymująca w mocy decyzję Starosty Powiatowego w Nysie z dnia [...] w sprawie uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia 25 marca 2005 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki Ford Escort numer rejestracyjny [...] oraz odmawiającej rejestracji tego pojazdu. Wydanie tych decyzji poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Postanowieniem z 12 lipca 2006 r. Starosta Nyski, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 8 i art. 149 § 1 K.p.a. w związku z art. 72 ust 1 i art. 73 ust 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. 2005. Nr 108 poz. 908 ze zm.), postanowił wznowić z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną tegoż organu z 25 marca 2005 r. w sprawie zarejestrowania samochodu osobowego Ford Eskort, numer rejestracyjny [...]. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że J. S. wnioskował o rejestrację wymienionego samochodu na podstawie umowy sprzedaży zawartej z J. M. zamieszkałym w S., gdzie wcześniej pojazd ten był zarejestrowany. Dalej podniesiono, że Starosta Powiatu Strzelińskiego decyzją z dnia 18 kwietnia 2006 r. uchylił decyzję własną o rejestracji pojazdu, gdyż powziął wiadomość, że w toku postępowania karnego ustalono, iż przedmiotowy samochód został wprowadzony na Polski obszar celny bez uiszczenia opłaty celnej i podatku, a faktura Vat nr 165/2003 z dnia 29 września 2003. dotycząca zakupu tego samochodu z firmy A J. R. nie była autentyczna. Wskazał też końcowo Starosta Nyski, że uchylenie poprzedniej decyzji o rejestracji pojazdu skutkować musi wznowieniem postępowania w sprawie zakończonej wymienioną decyzją ostateczną z 25 marca 2005 r., a to w oparciu o art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w związku z art. 72 ust 1 Prawa o ruchu drogowym. Po wznowieniu postępowania organ I instancji decyzją z 25 sierpnia 2006 r. wydaną na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i art. 72 ust 1 i 2 Prawa o ruchu drogowym, po pierwsze uchylił własną decyzję ostateczną z dnia 25 marca 2005 r. w sprawie zarejestrowania samochodu Ford Escort numer rejestracyjny [...] a po drugie odmówił dokonania rejestracji tegoż pojazdu na rzecz J. S. W motywach orzeczenia organ podniósł, że wniosek o rejestracje przedmiotowego pojazdu wpłynął 11 lutego 2005 r. Do wniosku dołączono: umowę sprzedaży z 19 stycznia 2005 r. zawartą przez wnioskodawcę z J. M., dowód rejestracyjny pojazdu serii [...] wydany przez Starostwo Powiatowe w Szczelinie, kartę pojazdu wydany przez ten że urząd i tablice rejestracyjne nr [...]. Wskazano dalej, że zgodnie z art. 74 Ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd został zarejestrowany czasowo i otrzymał zalegalizowane tablice rejestracyjne. Następnie po potwierdzeniu danych pojazdu i danych poprzedniego właściciela zarejestrowano pojazd 25 marca 2005 r. W dniu 16 czerwca 2006 r. Starosta Strzeliński przesłał do Starostwa Powiatowego w Nysie decyzję z dnia 18 kwietnia 2006 r. o uchyleniu własnej decyzji ostatecznej w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz J. M., który zbył pojazd J. S. w/w umową. Dalej wskazano w uzasadnieniu, że podstawą uchylenia poprzedniej decyzji o rejestracji było ustalenie wprowadzenia pojazdu w polski obszar celny bez opłaty celnej i podatku a faktura przedstawiona do pierwszej rejestracji nie była autentyczna. Organ I instancji zakończył wywody stwierdzeniem, że skoro decyzja ostateczna Starosty Nyskiego o rejestracji samochodu została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona to w konsekwencji, stosując art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. i art. 72 ust 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym należało uchylić decyzję o rejestracji i odmówić dokonania rejestracji pojazdu na rzecz J. S. Decyzja organu I instancji została zaskarżona do Samorządowego Kolegium odwoławczego w Opolu, które decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżony akt . W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego po zawiadomieniu organu I instancji przez Starostę Strzelińskiego o ustaleniach Prokuratury Okręgowej we Wrocławiu w zakresie rejestracji pojazdu Ford Escort na rzecz jego pierwszego właściciela oraz po wpłynięciu decyzji o uchyleniu aktu rejestrującego sporny pojazd na rzecz J. M. Dalej omówiono treść odwołania strony i wskazując na przepis art. 145 § 1 K.p.a. i art. 72 ust 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym zważono, że w celu rejestracji pojazdu jego właściciel składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu do którego dołącza dowód własności pojazdu, kartę pojazdu jeżeli była wydana i dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany a także tablice rejestracyjne jeżeli pojazd był rejestrowany na terytorium RP. Dalej organ podniósł, że Starosta Nyski wszczął postępowanie w trybie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. po otrzymaniu ostatecznej decyzji Starosty Strzelińskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. nr [...] orzekającej o uchyleniu ostatecznej decyzji własnej z dnia 24 listopada 2004 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki Ford Escort na rzecz J. M. i odmowie rejestracji tego samochodu, poprzedzonej uchyleniem i odmową rejestracji tego samego pojazdu na rzecz P. K. Uchylenie decyzji z dnia 24 listopada 2004 r. skutkowało wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, a w konsekwencji unieważnieniem dowodu rejestracyjnego serii numer [...], wydanego J. M. po zarejestrowaniu samochodu. J. S. do wniosku o rejestrację z dnia 11 lutego 2005 r., złożonego w Starostwie Powiatowym w Nysie w dniu 11 lutego 2005 r. dołączył umowę kupna-sprzedaży od J. M. pojazdu marki Ford Escort z dnia 19 stycznia 2005 r., tablicę rejestracyjną oraz przekazany mu przez sprzedającego dowód rejestracyjny serii numer [...]. Należy bowiem mieć na uwadze, że podstawę kolejnej rejestracji pojazdu stanowi wykazanie przejścia własności pojazdu, ale także przedstawienie dowodu rejestracyjnego pojazdu wydanego na podstawie decyzji o zarejestrowaniu tego pojazdu na rzecz poprzedniego właściciela. Nie ulega żadnej wątpliwości, że w tych warunkach już samo wzruszenie poprzedniej decyzji rejestracyjnej może oddziaływać na prawa osoby, która z powołaniem się na tę decyzję uzyskała rejestrację pojazdu i jest aktualnym właścicielem pojazdu. Skoro zatem Starosta Nyski dokonał rejestracji pojazdu marki FORD ESCORT w oparciu o dowód rejestracyjny wydany na podstawie decyzji Starosty Strzelińskiego z dnia 24 listopada 2004 r., którą następnie uchylono, to spełniona jest przesłanka, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. Zauważono dalej, że podniesiony w piśmie z dnia 11 września 2006 r., uzupełniającym odwołanie argument, iż brak prawomocnego wyroku sądowego w sprawie, przedmiotem której jest fałszowanie dokumentacji celnej i nieziszczenie należności podatkowych przez Pana P. K. powoduje, że zaskarżona decyzja Starosty Nyskiego z dnia 28 sierpnia 2006 r. jest przedwczesna, uznać należy za chybiony. Jak wyjaśniono powyżej, w niniejszej sprawie wypełniona jest dyspozycja regulacji zawartej w art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. bowiem rozstrzygnięcie w sprawie rejestracji pojazdu z dnia 24 listopada 2004 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na mocy decyzji Starosty Strzelińskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. Decyzja ta, posiadająca walor ostateczności, wiąże nie tylko stronę (J. M.), ale również organy administracji publicznej, w tym Starostę Nyskiego (i organ odwoławczy) przy rozpatrywaniu sprawy o wznowienie postępowania w sprawie rejestracji pojazdu marki Ford Escort na rzecz kolejnego właściciela – J. S. Stronie przysługują środki prawne, mające na celu wzruszenie przedmiotowej decyzji w trybie nadzwyczajnym. Orzeczenie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej wniesionej przez J. S. Skarżący zarzucał naruszenie art. 150 § 2 K.p.a. i art. 78 ust 1 - 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym i domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji i zasądzenia na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu wniosku skargi J. S. podniósł przede wszystkim niewłaściwość organu podejmującego decyzje w przedmiocie wznowienia postępowania. W szczególności zarzucił naruszenie art. 150 § 2 K.p.a uznając, że jeżeli przyczyną wznowienia była działalność organu, który wydał ostateczną decyzje to o wznowieniu postępowania rozstrzygać winien organ wyższego stopnia. Zdaniem skarżącego, biorąc pod uwagę przepis art. 184 K.p.a. i okoliczność, iż od decyzji ostatecznej Starosty Strzelińskiego o rejestracji pojazdu na rzecz J. M. Prokurator wniósł sprzeciw, to zgodnie z art. 150 § 2 K.p.a. organem właściwym do wznowienia postępowania był organ wyższego stopnia. W konsekwencji strona skarżąca uznała, decyzję Starosty Strzelińskiego za nieważną bo wydaną z naruszeniem przepisów o właściwości zatem nie mógł przyjąć Starosta Nyski jej za podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Decyzja nieważna nie wywiera żadnych skutków prawnych i nie mogła być brana pod uwagę przez organy obu instancji w zaskarżonych aktach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymano dotychczasową argumentację i dodatkowo wskazano, że nie doszło do naruszenia art.150 K.p.a., gdyż organem administracji, który orzekał w sprawie jako ostatni był Starosta Nyski. Nie stracił on swych uprawnień w zakresie właściwości do orzekania w przedmiocie wznowienia postępowania na rzecz organu wyższego stopnia ponieważ przyczyny wznowienia nie leżały po jego - jako organu - stronie. Końcowo zauważono, że ocena decyzji Starosty Strzelińskiego nie należy do kognicji SKO w Opolu a zarzut naruszenia art. 78 ust 1 - 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym nie został sprecyzowany. Na rozprawie skarżący podtrzymał dotychczasowe stanowisko i dodatkowo podniósł , że jako strona winien być zawiadomiony o postępowaniu prowadzonym przez Starostę Strzelińskiego a uchybienie temu obowiązkowi stanowi naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 61 § 4 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zakres kognicji sądu administracyjnego określa przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowiąc, że kontrola działalności administracji publicznej przez sąd sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Rozstrzygając sprawę Sąd administracyjny ma tą szczególną pozycję, że nie rozpoznaje sprawy administracyjnej merytorycznie jako kolejna instancja, lecz bada jedynie legalność zaskarżonych aktów administracyjnych. To badanie polega zatem na kontroli zastosowanych przez organy procedur postępowania i przepisów prawa materialnego będących podstawą decyzji. Kontrola legalności zaskarżonego orzeczenia administracyjnego charakteryzuje się także i tym, że przy rozstrzyganiu sprawy sądowoadministracyjnej sąd nie kieruje się zasadami współżycia społecznego ani względami słuszności. W związku z zarzutem skarżącego dotyczącym naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. i art. 61 § 4 K.p.a. rozpocząć wypada od wskazania na przepis art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – dalej zwana w skrócie "P.p.s.a". Stanowi on regulację granic rozstrzygania sądu w obrębie danej sprawy i brak związania sądu zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarżący podniósł na rozprawie uzupełniając treść skargi, że zaskarżoną decyzję oparto na decyzji nieważnej z mocy prawa, a zatem niewywołującej żadnych skutków prawnych. W szczególności, że oparto ją na decyzji Starosty Strzelińskiego z 18 kwietnia 2006 r., która została wydana po przeprowadzeniu postępowania bez udziału J. S. jako strony. Uznano, że skarżący miał interes prawny w rozumieniu art. 28 K.p.a. do bycia stroną tamtego postępowania. W związku z tym zarzutem trzeba podnieść, że pojęcie granic danej sprawy w rozumieniu art. 134 § 1 P.p.s.a. dotyczy tylko i wyłącznie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją organu odwoławczego z dnia [...]. Decyzja ta, a w ślad za nią odpowiedź na skargę wyjaśniała stronie podstawy związania organu ostateczną decyzją Starosty Strzelińskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. Dodać wypada do tamtych argumentów, że w myśl art. 16 § 1 K.p.a. decyzje ostateczne mogą być uchylane, zmieniane albo objęte postępowaniem o stwierdzenie nieważności lub o wznowienie postępowania tylko przez właściwy organ. Zakres kognicji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu nie mógł zatem objąć decyzji Starosty Strzelińskiego. Co więcej organ odwoławczy był tą decyzją związany. Dalej trzeba odnieść się do zarzutu skarżącego o naruszeniu przez organy przepisów o właściwości w postępowaniu o wznowienie postępowania administracyjnego. W szczególności strona zarzuciła naruszenie art. 150 § 2 K.p.a. Stanowi on, że jeżeli przyczyną wznowienia postępowania jest działalność organu wymienionego w § 1 tego przepisu, o wznowieniu postępowania rozstrzyga organ wyższego stopnia, który jednocześnie wyznacza organ właściwy w sprawach wymienionych w art. 149 § 2 K.p.a. W związku z tym zarzutem koniecznych jest kilka uwag ogólnych. Organ, który wydał decyzję ostateczną po otrzymaniu wniosku o wznowienie zobowiązany jest z urzędu zbadać swoją właściwość w sprawie, stosownie do art. 19 K.p.a. W tym badaniu oczywiście ocenia, czy nie zachodzą przesłanki z art. 150 § 2 K.p.a. Jeśli ustali, że przyczyny wznowienia powstały w związku z jego działalnością zobowiązany jest przekazać sprawę do organu wyższego stopnia chyba, że zachodzi sytuacja przewidziana w art. 150 § 3 K.p.a. Pod pojęciem "działalności organu" o jakiej stanowi art. 150 § 2 K.p.a. mieści się zarówno działanie jak i zaniechanie. Sąd akceptuje stanowisko organu odwoławczego, że przyczyną wznowienia postępowania wskazaną przez stronę nie była działalność organu o jakiej stanowi wymieniony przepis. Nie występuje w sprawie żaden z przypadków wymienionych w odpowiedzi na skargę ani inny, który nakazywałby przyjąć, że przyczyna wznowienia związana była z działaniem lub zaniechaniem Starosty Nyskiego przy wydawaniu decyzji z dnia 25 marca 2005 r. w sprawie rejestracji pojazdu. Wskazana zatem w omawianym art. 150 K.p.a. instytucja dewolucji kompetencji nie została naruszona. Wreszcie wymaga omówienia zarzut naruszenia art. 78 ust. 1 – 3 Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 Prawo o ruchu drogowym (Dz. U n 2003 r Nr 58 poz. 515 ze zm.). Skarga nie zawiera – co zauważył już organ – uzasadnienia tego zarzutu. Wskazany przepis określa obowiązki właściciela pojazdu związane z posiadaniem go i przeniesieniem własności pojazdu. W rozstrzyganej sprawie nie sposób określić w czym strona dopatruje się naruszenia tego przepisu. Czy chodzi o jego błędne zastosowanie, czy też brak zastosowania. Co do zasady treść wskazanej normy prawnej, ani w całości, ani w części nie była ujęta przez organy jako podstawa prawna wydanych aktów, które następnie zaskarżono skargą. Sąd nie stwierdza naruszenia tego przepisu w skarżonych decyzjach podobnie, jak oceniając sprawę w granicach wymienionego wyżej art. 134 § 1 P.p.s.a., nie dopatruje się innego, wymagającego wzięcia pod uwagę z urzędu naruszenia przepisów prawa procesowego lub materialnego. Co do tych ostatnich organy zastosowały właściwie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., a także przepisy Prawa o ruchu drogowym i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 22 lipca 2002 r w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U Nr 133 poz. 1123 ze zm.). Dla porządku tylko należy przypomnieć ich treść. Zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108 poz. 908 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, stanowiący, że rejestracji dokonuje się na podstawie: 1) dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; 2) karty pojazdu, jeżeli była wydana; 3) wyciągu ze świadectwa homologacji albo odpisu decyzji zwalniającej pojazd z homologacji i, jeżeli są wymagane; 4) zaświadczenia o pozytywnym wyniku badania technicznego pojazdu, jeżeli jest wymagane; 5) dowodu rejestracyjnego, jeżeli pojazd był zarejestrowany; 6) dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony terytorium państwa trzeciego i jest rejestrowany po raz pierwszy; 6a) dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju, jeżeli samochód osobowy został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego i jest rejestrowany po raz pierwszy; 8) zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający: a) uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub b) brak obowiązku, o którym mowa w lit. a -jeżeli sprowadzany pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy, z zastrzeżeniem ust. la; 9) dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005r.o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, lub oświadczenia o podleganiu obowiązkowi zapewniania sieci zbierania pojazdów, o którym mowa w art. 11 ust. 4 tej ustawy, albo faktury zawierającej takie oświadczenie, jeżeli pojazd jest rejestrowany po raz pierwszy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów stanowi, że w celu rejestracji pojazdu właściciel pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-13 oraz § 3, składa w organie rejestrującym wniosek o rejestrację pojazdu, zwany dalej "wnioskiem o rejestrację", do którego dołącza: 1) dowód własności pojazdu, 2) kartę pojazdu, jeżeli była wydana, 3) dowód rejestracyjny, jeżeli pojazd był zarejestrowany, oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, jeżeli pojazd był zarejestrowany na terytorium RP. Z kolei w myśl art. 73 ust. 1 ustawy rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód rejestracyjny oraz tablice (tablicę) rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 2-5. Reasumując, uchylenie decyzji Starosty Strzelińskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. w sprawie rejestracji spornego pojazdu, wskutek akcji procesowej podjętej przez prokuratora w trybie art. 184 K.p.a. było uzasadnioną podstawą wznowienia postępowania zakończonego decyzją Starosty Nyskiego z dnia 25 marca 2005 r. w trybie art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., o wznowieniu postępowania zdecydował właściwy organ w rozumieniu art. 150 § 1 K.p.a., nie zachodziła podstawa do przyjęcia, że o wznowieniu postępowania winien rozstrzygać organ wyższego stopnia w rozumieniu art. 150 § 2 K.p.a., a wydane w wyniku wznowienia postępowania akty administracyjne nie zawierają naruszenia innych przepisów prawa procesowego, ani przepisów prawa materialnego. Dlatego Sąd, nie uwzględniając skargi oddalił ją z mocy art. 151 P.p.s.a.