II SA/Op 125/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Anna Misiak-Janik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi C. Ł. reprezentowanego przez opiekuna prawnego I. M. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 26 stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w całości postanawia: 1) ustanowić dla C. Ł. adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, oddalił skargę C. Ł. na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku pielęgnacyjnego. Skarżący, będący osobą całkowicie ubezwłasnowolnioną, reprezentowany przez opiekuna prawnego, w dniu 11 maja 2017 r. wniósł o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając wniosek opiekun prawny skarżącego powołała się na jego złą sytuację finansową. Oświadczyła, że dochód skarżącego wynosi 740 zł miesięcznie i pochodzi on w całości z jego renty socjalnej. Skarżący jest niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym na stałe, wymaga on terapii i rehabilitacji, co wynika z orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia 26 sierpnia 2015 r., znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się także karta informacyjna leczenia szpitalnego z datą przyjęcia skarżącego na leczenie w dniu 22 lipca 2014 r. i datą wypisania w dniu 13 maja 2016 r. Wynika z niej, że skarżący od 1999 r. jest leczony w związku z rozpoznaniem [...]. Ponadto w aktach sądowych sprawy znajduje się wyrok z dnia 21 listopada 2013. Sady Okręgowego w [...], z którego uzasadnienia wynika również, że skarżący jest osobą chorą. Skarżący ma, jak wskazano w formularzu wniosku, 1.500 zł z tytułu oszczędności na koncie bankowym, miesięcznie wydaje 350 zł z tytułu kosztów udziału w mieszkaniu i opłat za media. Działając na zasadzie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", zważono co następuje: W P.p.s.a., została uregulowana instytucja prawa pomocy, która zgodnie z art. 245 P.p.s.a., może być przyznana: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, że możliwość ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych – w całości lub części, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 P.p.s.a., określający wymogi, jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. w pkt 1 stanowi, bowiem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym (a zatem wnioskowanym przez skarżącą) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w pkt 2, że w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego swojego i j rodziny. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego pod względem wyżej podanych przesłanek ustawowych, referendarz sądowy, zwany też dalej "orzekającym" wziął pod uwagę dane, odnośnie dochodu i wydatków miesięcznych skarżącego zawarte w przesłanym wniosku, także dane odnoście jego stanu zdrowia, zawarte w dokumentach znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy. Orzekający wziął te dane pod uwagę, gdyż jak przyjęło się w orzecznictwie sądowym sąd jest uprawniony do oceny sytuacji finansowej strony w oparciu o zawarte we wniosku oświadczenie strony i dowody przedstawione przez nią w konkretnej sprawie, a także o fakty znane sądowi z urzędu, np. okoliczności wynikające z dokumentów zawartych w aktach innych postępowań z udziałem wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2010 r., sygn. akt I GZ 360/10, System Informacji Prawnej Lex nr 41357). W tym miejscu należy zauważyć, że sprawa skarżącego dotyczy kwestii związanych ze zasiłkiem pielęgnacyjnym, a zatem sprawy z zakresu pomocy i opieki społecznej, został on zatem z mocy samej ustawy zwolniony od uiszczania kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., zgodnie z którym - strona skarżąca działanie lub bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Skarżący nie ma zatem obowiązku uiszczania jakichkolwiek kosztów sądowych w tej sprawie. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest, zatem bezprzedmiotowy, a postępowanie wszczęte w jego zakresie należało umorzyć, co referendarz orzekł jak w punkcie 2 sentencji. Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 249a P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a., w myśl, których, referendarz sądowy wydaje na posiedzeniu niejawnym postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli stało się ono zbędne. Wniosek skarżącego o prawo pomocy należało, zatem rozpatrzyć, jak wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie orzekającego, sytuacja materialna skarżącego wykazana we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uprawnia go przyznania adwokata z urzędu. Skarżący nie jest w stanie opłacić swojego reprezentanta z wyboru bez spowodowania uszczerbku w swoim utrzymaniu. Wskazują na to ograniczone bieżące środki finansowe, jakimi dysponuje, brak majątku mogącego stanowić źródło pokrycia wydatków z tytułu kosztów pełnomocnika. Skarżący ma bowiem dochód miesięczny 740 zł, z niego około 350 zł, wydaje co miesiąc na koszty związane z mieszkaniem. Skarżący ma wprawdzie oszczędności w kwocie 1.500 zł, ale w ocenie orzekającego, biorąc pod uwagę, że wymaga on, jako osoba chora, terapii i rehabilitacji, nie można przyjąć, że powinien kwotę tę przeznaczyć na inne cele, jak zabezpieczenie ewentualnych wydatków związanych z leczeniem. Ponadto dochód z tytułu renty skarżącego, jest niski, a on sam nie jest w stanie pracować, dlatego kwota 1.500 zł może stanowić jedyne uzupełniające źródło na pokrycie niezbędnych życiowo wydatków, których zapewne skarżący nie jest w stanie wszystkich opłacić z renty. Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. uznał o konieczności ustanowienia skarżącemu adwokata z urzędu, gdyż w jego ocenie poniesienie tych kosztów osobiście przez wnioskodawcę stanowiłoby znaczny uszczerbek w jego utrzymaniu koniecznym, co orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Orzeczenie w punkcie 2 sentencji, jak wyjaśniano już wyżej, uzasadnia art. 249 a w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 P.p.s.a.