II SA/Op 126/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi J. M. i M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. J. M. i M. M. reprezentowany przez kuratora J. M., pismem z dnia 21 lutego 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 11 maja 2016 r., Nr [...], dotyczącą rozpatrzenia skargi na czynności Burmistrza Nysy. Zaskarżoną uchwałą Rada Miejska uznała skargę J. M. ustanowionej kuratorem dla podopiecznego M. M. na czynności Burmistrza Nysy, za bezzasadną. Postanowieniem z dnia 26 maja 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę wniesioną w sprawie, z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego do jej rozpoznania. Od powyższego orzeczenia skargę kasacyjną sporządzoną osobiście wniósł T. R., ustanowiony w sprawie przez J. M. swoim pełnomocnikiem z wyboru (por. k-19 akt sądowych). Jednocześnie wraz ze skargą T. R. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k:43-44 akt sądowych). Jako wnioskodawcę (rubryka nr 2.1 formularza) T. R. wskazał samego siebie, a dane odnoszące się do stanu rodzinnego, majątku i dochodów, będące przedmiotem formularza wniosku, uwzględniają sytuację osobistą T. R. Wnioskodawca stwierdził bowiem, że uzyskuje jedynie dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 859,49 zł netto. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że jest osobą samotnie gospodarującą; posiada mieszkanie socjalne z zasobów Gminy o powierzchni [...] m². Na bieżące utrzymanie wnioskodawca ponosi wydatki z tytułu czynszu mieszkaniowego i wywozu odpadów komunalnych, opłat za energię elektryczną, a także wydatki z tytułu zakupu artykułów spożywczych, leków, środków czystości i higieny, odzieży i leków. Do akt sprawy, wnioskodawca załączył przekaz pocztowy, potwierdzający otrzymanie w dniu 1 czerwca 2017 r. świadczenia z ZUS w wysokości 859,49 zł. Na skutek zarządzenia z dnia 9 czerwca 2017 r., wezwano T. R. jako pełnomocnika J. M. do oświadczenia – w terminie 7 dni – czy spełnia przesłanki, o których mowa w art. 175 § 1 i 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz czy złożony na formularzu PPF wniosek o prawo pomocy dotyczy osobiście T. R., czy też strony, którą reprezentuje tj. J. M. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, T. R. w piśmie z dnia 23 czerwca 2017 r. podał, że sprawa ma związek z kuratorem w osobie J. M. Stwierdził, że w niniejszej sprawie nie dysponuje prawem składania odwołań, a jako mąż i pełnomocnik J. M. pomagał jej składać środek odwoławczy. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: wniosek T. R. o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z przepisu tego wyraźnie wynika, że podmiotem legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy jest wyłącznie strona. Jednakże na zasadzie art. 12 P.p.s.a., który stanowi, że ilekroć w ustawie tej mowa jest o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania, z wnioskiem o prawo pomocy może wystąpić także uczestnik postępowania. Pojęcie strony oraz uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego zostało zdefiniowane w art. 32 P.p.s.a. i art. 33 P.p.s.a. W myśl 32 P.p.s.a. w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest natomiast uczestnikiem tego postępowania na prawach strony (art. 33 § 1 P.p.s.a.). Dodać warto, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z akt sądowych jednoznacznie wynika, że T. R. nie jest stroną postępowania sądowego - ani skarżącym, ani uczestnikiem tego postępowania. Nie dysponuje zatem prawem w myśl przywołanego powyżej art. 243 P.p.s.a., do złożenia w swoim imieniu wniosku o przyznanie pomocy w niniejszej sprawie. Na mocy udzielonego przez J. M. upoważnienia, posiada natomiast przymiot pełnomocnika skarżącej. Pełnomocnik strony nie jest jednak podmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, lecz działa wyłącznie i na rzecz osoby, której mocodawcą został wyznaczony. Nie może zatem wszczynać postępowania z wniosku o przyznanie prawa w swoim imieniu i na własny rachunek. Prawo pomocy jest bowiem prawem o charakterze ściśle personalnym. Jego przyznanie następuje na podstawie przesłanek określonych w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., które dotyczą bezpośrednio strony, czyli jej sytuacji materialnej i osobistej (rodzinnej). O osobistym charakterze tego prawa świadczy także to, że wygasa ono wraz ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 P.p.s.a.). Powyższe rodzi zatem po stronie oceniającego wniosek, obowiązek weryfikacji danych w nim zawartych, w celu zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej strony postępowania w świetle art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., a nie sytuacji materialnej jej pełnomocnika. Z powyższych względów T. R. nie może być stroną postępowania w zakresie prawa pomocy, a jego wniosek uznać należało za niedopuszczalny, jako złożony przez osobę nieuprawnioną. Jednocześnie podkreślić należy, że wniosek ten nie został złożony w imieniu reprezentowanej przez T. R. – J. M., na co wskazują informacje znajdujące się w formularzu wniosku, a odnoszące się do osobistej sytuacji materialno-bytowej T. R., a także na co wskazują wyjaśnienia wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia 23 czerwca 2017 r. Reasumując, wniosek z dnia 5 czerwca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy złożony przez T. R. jako osobę nieuprawnioną, jest niedopuszczalny. Referendarz podziela przy tym pogląd zawarty w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2017 r., że przepisy P.p.s.a. nie przewidują możliwości odrzucenia wniosku o prawo pomocy z powodu jego niedopuszczalności (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 7 lutego 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 468/13, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego, działając na zasadzie art. 243 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., należało odmówić T. R. przyznania prawa pomocy uznając, że on sam nie posiada statusu strony postępowania sądowego, a przedmiotowy wniosek nie został złożony w imieniu żadnej ze stron tego postępowania. O powyższym, referendarz orzekł jak w sentencji.