II SA/Op 129/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. reprezentowanego przez kuratora J. M. na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza na skutek sprzeciwu T. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17 o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17 o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odrzucić sprzeciw T. R. Skarżący M. M., reprezentowany przez będącą jego kuratorem, matkę J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie rozpatrzenia skargi na czynności burmistrza. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 30 marca 2017 r., skarga ta została odrzucona. J. M. - kurator skarżącego, działając w imieniu własnym, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy umieściła dane dotyczące swojej sytuacji finansowo – majątkowej. Jednocześnie w uzasadnieniu wniosku wskazała, że składa go w imieniu swoim oraz swojego podopiecznego, czyli M. M. Z akt sprawy wynika, że odnośnie wniosku M. M., wniosek ten był przedmiotem odrębnego wezwania z dnia 10 maja 2017 r., na mocy którego zobowiązano J. M. jako kuratora M. M. do uzupełnienia braków formalnych wniosku (składanego w imieniu M. M.). Postanowieniem z dnia 10 maja 2017 r., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu oddalił ww. wniosek J. M. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz wskazał na przepis art. 243 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dający podstawę do przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym wyłącznie stronie (uczestnikowi), a nie innym podmiotom, w tym kuratorowi strony. Wobec tego stwierdził, że w niniejszej sprawie J. M. występująca w postępowaniu przed tut. Sądem jako kurator skarżącego, działa wyłącznie w imieniu i na jego rzecz, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Referendarz uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może natomiast dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., a nie jego kuratora J. M., bowiem stronami w postępowaniu sądowoadministracyjnym są na podstawie art. 32 P.p.s.a. skarżący oraz organ, którego działanie jest przedmiotem skargi, ponadto przyznania prawa pomocy może także żądać uczestnik postępowania (art. 12 P.p.s.a.). Stąd J. M. jako kurator skarżącego, może wnioskować o przyznanie prawa pomocy M. M., wskazując go jako wnioskodawcę i podając we wniosku dane dotyczące sytuacji materialnej strony skarżącej, a nie swojej. Dodatkowo referendarz stwierdził, że w niniejszej sprawie do akt sprawy nie wpłynął urzędowy formularz, złożony przez skarżącego tj. M. M., który zawierałby jego dane. Natomiast J. M. złożyła w swoim imieniu formularz wniosku, zawierający także dane odnośnie jej sytuacji finansowo – majątkowej. W uzasadnieniu wniosku wskazała jedynie, że wnosi go także w imieniu M. M., co spowodowało wystosowanie do niej wezwania z dnia 10 maja 2017 r., w celu umożliwienia złożenia prawidłowego wniosku w imieniu skarżącego. Odpis opisanego orzeczenia referendarza o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy, został jej skutecznie doręczony w dniu 17 maja 2017 r. – do rąk pełnomocnika T. R., co potwierdza adnotacja i podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k-50 akt). Nie godząc się z opisanym rozstrzygnięciem referendarza, J. M. złożyła za pośrednictwem poczty w dniu 22 maja 2017 r. (data stempla) sprzeciw, w którym wniosła o zmianę zapadłego orzeczenia z dnia 10 maja 2017 r. w całości, bądź o unieważnienie. Uzasadniając żądanie podała, że jest pozbawiana praw w sprawie, która jest skomplikowana pod względem prawnym. Szczegółowo opisała przebieg postępowania związanego z wydaniem uchwały, będącej przedmiotem niniejszego postępowania sądowego. Powtórzyła także informacje odnoszące się do jej sytuacji materialnej, które zawarte zostały w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2017 r., tut. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 10 maja 2017 r. Na skutek kolejnego wniosku J. M. z dnia 12 czerwca 2017 r., starszy referendarz sądowy odmówił postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017 r. zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r., o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz stwierdził, że jest to ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie, a zatem jest on rozpatrywany jako wniosek o zmianę wcześniejszego postanowienia referendarza z dnia 10 maja 2017 r., oddającego pierwszy wniosek J. M. o przyznanie jej prawa pomocy. Referendarz uznał, że zgłoszenie przez wnioskodawcę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym, jest podstawą do zastosowania art. 165 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, według którego postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone a nawet prawomocne. Referendarz stwierdził także, że w ponownym wniosku o przyznania prawa pomocy złożonym przez J. M. w swoim imieniu, nie przedstawiła ona żadnych nowych okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 10 maja 2017 r. o oddaleniu jego pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem referendarza, J. M. nadal występuje w przedmiotowym postępowaniu jako kurator skarżącego, działa zatem w dalszym ciągu wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego, natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego i nie wykazała w nowym wniosku, aby obecnie nastąpiła zmiana jej pozycji procesowej w tej sprawie. Referendarz podniósł, że wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie mógł więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., i prawo to zostało mu przyznane w całości postanowieniem z dnia 16 czerwca 2017 r. Reasumując swoje orzeczenie referendarz wskazał, że wobec przedstawionych okoliczności J. M. nie może korzystać z instytucji prawa pomocy w sprawie, w której skarżącym jest M. M. Na powyższe orzeczenie referendarza z dnia 21 czerwca 2017 r., sprzeciw wnieśli J. M. działająca w sowim imieniu i T. R., działający w imieniu swoim i swojej mocodawczyni – J. M. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Sprzeciw T. R. działającego w swoim imieniu, należało odrzucić. Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm.) – zwanej dalej: "P.p.s.a.," od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 259 § 2 P.p.s.a). W niniejszej sprawie postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 21 czerwca 2017 r., będące przedmiotem złożonego przez T. R. sprzeciwu, zostało skutecznie doręczone wnioskodawczyni J. M. w dniu 26 czerwca 2017 r. Sprzeciw został natomiast wniesiony w dniu 3 lipca 2017 r., a zatem w ustawowym terminie siedmiu dni. Podstawy prawne funkcjonowania instytucji prawa pomocy, dające możliwość skorzystania przez stronę ze wsparcia Państwa w dochodzeniu jej praw przed sądem administracyjnym, zostały określone w przepisach od art. 243 P.p.s.a. do art. 262 P.p.s.a. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Ustawodawca w art. 246 § 1 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie tego prawa w zakresie całkowitym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić jednak należy, że uprawnienie do ubiegania się o prawo pomocy przysługuje stosownie do art. 243 P.p.s.a., każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, tj. skarżącemu oraz organowi, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi (art. 32 P.p.s.a.), a także uczestnikowi postępowania (art. 33 w związku z art. 12 P.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu podziela zatem stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, że J. M. nie posiada przymiotu strony w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Nysie z dnia 1 lipca 2016 r., Nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, wniósł M. M., a jego matka J. M. występuje w nim jedynie jako kurator strony skarżącej. Nie jest zatem podmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, lecz działa wyłącznie i na rzecz osoby, której przedstawicielem została wyznaczona. Nie może zatem wszczynać postępowania z wniosku o przyznanie prawa w swoim imieniu i na własny rachunek. Prawo pomocy jest bowiem prawem o charakterze ściśle personalnym. Jego przyznanie następuje na podstawie przesłanek określonych w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., które dotyczą bezpośrednio strony, czyli jej sytuacji materialnej i osobistej (rodzinnej). O osobistym charakterze tego prawa świadczy także, że wygasa ono wraz ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 P.p.s.a.). Powyższe, rodzi zatem po stronie oceniającego wniosek obowiązek weryfikacji danych w nim zawartych, w celu zbadania rzeczywistej sytuacji materialnej strony postępowania w świetle art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., a nie sytuacji materialnej jej kuratora. Wobec powyższego należało uznać za zasadne ustalenia dokonane przez referendarza w zaskarżonym postanowieniu z dnia 21 czerwca 2017 r., że J. M. w sprawie działa wyłącznie w imieniu i na rzecz skarżącego – M. M., natomiast sama nie jest stroną niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może więc dotyczyć wyłącznie osoby skarżącego M. M., a nie jego kuratora J. M. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 243 P.p.s.a., utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego o odmowie zmiany prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 10 maja 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17 o oddaleniu wniosku J. M. o przyznanie prawa pomocy. O powyższym orzekł w odrębnym orzeczeniu, wydanym w dniu 7 sierpnia 2017 r., sygn. akt II SA/Op 129/17. Uwagi dotyczące podmiotowości procesowej w sprawie, odnoszą się również do osoby T. R. T. R. złożył sprzeciw działając w swoim imieniu (określając się jako skarżący), ale także jako pełnomocnik J. M. (kuratora skarżącego M. M.), o czym świadczy jednoznacznie treść tego sprzeciwu. T. R. nie jest jednak stroną (podmiotem) zarówno niniejszego postępowania sądowego, jak również postępowania wszczętego z wniosku J. M. z dnia 12 czerwca 2017 r. o przyznanie prawa pomocy, a zakończonego postanowieniem referendarza z dnia 21 czerwca 2017 r. (będącego przedmiotem sprzeciwu i niniejszego orzeczenia). T. R. działa wyłącznie i na rzecz osoby J. M., której pełnomocnikiem został przez nią wyznaczony. Z podanych względów, brak było podstaw, aby działając w swoim imieniu złożył sprzeciw na postanowienie referendarza o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy J. M., bowiem orzeczenie to nie odnosi się do jego osoby. Sprzeciw T. R. uznać zatem należało za niedopuszczalny, jako złożony przez podmiot nieuprawniony i odrzucić, na zasadzie art. 260 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 243 P.p.s.a. O powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji.