II SA/Op 14/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. M. o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. L. M. pismem procesowym z dnia 2 grudnia 2016 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 21 października 2015 r., nr [...], dotyczącą skierowania skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. Na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II tut. Sądu z dnia 11 stycznia 2016 r., skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie powyższe odebrał skarżący osobiście w dniu 18 stycznia 2016 r., co potwierdza załączone do akt sprawy pocztowe potwierdzenie odbioru przesyłki (k-25 akt sądowych). W dniu 22 stycznia 2016 r. (data nadania przesyłki pocztowej) L. M. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje żądanie wskazał, że aktualnie, tj. od dnia 1 listopada 2015 r., jest osobą bezrobotną. Skarżący posiada małżonkę i dwoje dzieci w wieku 6 i 5 lat, w tym jedno z nich jest osoba niepełnosprawna; żona pracuje zawodowo, ale osiąga najniższe wynagrodzenie w wysokości 1.294 zł. Ponadto, rodzina skarżącego posiada kredyt hipoteczny na zakup mieszkania (rata miesięczna: 640 zł), a także ponosi miesięczne wydatki z tytułu opłat związanych z uczęszczaniem dzieci do przedszkola i szkoły, w wysokości około 250 zł. Skarżący oświadczył, że jego małżonka posiada odrębny majątek w postaci: domu o powierzchni [...] m² o wartości 250.000 zł, mieszkania o powierzchni [...] m² o wartości 130.000 zł (zakupione na kredyt – aktualna wartość kredytu - 35.000 zł), nieruchomości rolnej o powierzchni [...] ha o wartości 40.000 zł (brak urządzeń do produkcji rolniczej, brak inwentarza żywego). L. M. stwierdził, że małżonka otrzymała dom na skutek darowizny od rodziców, którzy zamieszkują w tym domu, a z tytułu posiadania nieruchomości rolnej, małżonka otrzymuje dochód w wysokości 1.300 zł rocznie. W oświadczeniu o dochodach skarżący podał, że jego rodzina uzyskuje dochód w wysokości łącznej 2.229 zł miesięcznie (zasiłek dla bezrobotnych skarżącego otrzymywany do końca stycznia 2016 r. – 825 zł; wynagrodzenie małżonki – 1294 zł; dochód z tytułu użytków rolnych – 110 zł). Rodzina skarżącego ponosi także zobowiązania i wydatki stałe z tytułu: kredytu mieszkaniowego – 615 zł, czynszu mieszkalnego – 450 zł, energii elektrycznej – 146 zł, dostawy gazu – 130 zł, z tytułu opłat szkolno-przedszkolnych – 250 zł, z tytułu TV – 50 zł, z tytułu abonamentu telefonicznego – 120 zł, zakupu lekarstw – 200 zł, zakupu paliwa, w tym kosztów dowozu dzieci do szkoły i przedszkola – 200 zł. Na wezwanie referendarza do złożenia dodatkowych wyjaśnień i przesłania stosownych dokumentów, skarżący w piśmie z dnia 10 lutego 2016 r. oświadczył, że przez trzy miesiące jego rodzina utrzymywała się ze środków uruchomionych w ramach linii kredytowej małżonki, otrzymywanego wsparcia z ośrodka pomocy społecznej w miesiącu grudniu – 672 zł i 153 zł, a także pomocy udzielonej przez rodziców żony, którzy są emerytami w wieku powyżej 70 lat. Oświadczył, że małżonka posiada samochód [...] rok produkcji 1999, a także [...], rok prod. 1998, we współwłasności z ojcem. Skarżący podał także, że jego małżonka nie uzyskuje dochodu z posiadanych nieruchomości mieszkalnych, bowiem w domu wymagającym remontu zamieszkują jej rodzice, a w mieszkaniu – rodzina skarżącego. Do akt sprawy dołączono także: wyciągi bankowe, przelewy bankowe, zaświadczenie o uzyskiwanym wynagrodzeniu małżonki skarżącego, zaświadczenie z urzędu pracy. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2013 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, a zatem wnioskowanym przez skarżącego, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona powinna zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd (referendarz sądowy) natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Z jednej strony uwzględnia więc wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Dodatkowo, w niniejszej sprawie referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w sprawie sytuacji materialnej skarżącego na podstawie materiału dowodowego, zebranego w trybie art. 255 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, strona ta jest zobowiązana złożyć na wezwanie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowe, dochodów lub stanu rodzinnego. Rozpoznając wniosek L. M. zważono zatem w pierwszej kolejności, że skarżący zobowiązany jest do opłacenia: wymaganego na obecnym etapie postępowania wpisu od skargi w wysokości 200 zł (podstawa prawna: § 2 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm.), następnie - w przypadku dalszego procedowania – opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu zapadłego w sprawie orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Oceniając sytuację materialną skarżącego i członków jego rodziny stwierdzić należy, że skarżący jest osobą posiadają status osoby bezrobotnej od dnia 2 listopada 2015 r. i uzyskuje zasiłek z tego tytułu w wysokości około 820 zł netto miesięcznie, a jego małżonka, z tytułu wynagrodzenia (1.360,69 zł netto miesięcznie) i z tytułu dzierżawy gruntów rolnych (108,50 zł netto miesięcznie), uzyskuje dochód w łącznej wysokości – 1.469,19 zł. Rodzina skarżącego dodatkowo otrzymała ze środków pomocy społecznej, w grudniu 2015 r. – kwotę 825 zł, a w listopadzie 2015 r. i w styczniu 2016 r. – po 153 zł. Analiza wyciągów bankowych, przedłożonych do akt sprawy, pokazuje także wpływ środków finansowych na rachunek bankowy w dniu 20 listopada 2015 r., tj. kwoty 1.870,83 zł z tytułu umowy zlecenia za październik 2015 r., a także w dniu 4 listopada 2015 r., dwóch kwot po 160 zł z tytułu diet. Systematyzując powyższe dane stwierdzić należy, że średniomiesięczny dochód rodziny skarżącego w trzech ostatnich miesiącach, tj. listopad – grudzień 2015 r. i styczeń 2016 r., kształtował się na poziomie około 3.123 zł, przy tendencji spadkowej, bowiem w styczniu 2016 r. wyniósł 2.442,19 zł, czyli na jednego członka rodziny - 610,54 zł. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość osiąganych dochodów przez rodzinę skarżącego, a także fakt korzystania przez bliskich strony z pomocy społecznej, która to okoliczność sama z siebie świadczy już o trudnej sytuacji bytowej, gdyż pomoc ta udzielana jest najbardziej potrzebującym, ponadto mając na względzie brak zgromadzonych oszczędności oraz zwyczajowe koszty utrzymania – to stwierdzić należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wymaganego wpisu sądowego i innych kosztów, powstałych na skutek dalszego procedowania w sprawie. Zdaniem referendarza, aktualna sytuacja materialna skarżącego wykazana w toku postępowania wyjaśniającego, a w szczególności konieczność utrzymania dwójki niepełnoletnich dzieci (w tym jednego dziecka niepełnosprawnego), świadczy o konieczności udzielenia pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. A zatem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.