II SA/Op 152/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 18 października 2016 r., nr [...], w przedmiocie przyznania pomocy w formie nieodpłatnych posiłków postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi. W dniu 12 grudnia 2016 r. (data stempla pocztowego) J. M. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego bądź adwokata z urzędu. W formularzu wniosku wskazała, że domaga się udzielenia prawa pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 18 października 2016 r., nr [...], którą zamierza zaskarżyć. Decyzja ta została skarżącej doręczona w dniu 9 grudnia 2016 r. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 grudnia 2016 r., sygn. akt II SO/Op 47/16, ustanowiono dla skarżącej radcę prawnego, wyjaśniając jednocześnie, że jest już zwolniona od kosztów sądowych z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a." W dniu 19 stycznia 2017 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 16 stycznia 2017 r. informujące, że na pełnomocnika z urzędu dla skarżącej został wyznaczony radca prawny K. P. W dniu 20 lutego 2017 r. (data nadania przesyłki w placówce pocztowej w dniu 15 lutego 2017 r.) pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi. Opinia ta została doręczona skarżącej w dniu 6 marca 2017 r. Skarżąca w dniu 10 marca 2017 r., za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, wniosła skargę na decyzję z dnia 18 października 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. We wniosku wywiodła, że ustanowiony z urzędu pełnomocnik, bez pisemnej rezygnacji, w celu pozbawienia jej rzetelnej reprezentacji, odmówił reprezentowania jej przez sporządzenie i wniesienie "środka odwoławczego". Wniosek uzasadniła tym, że z powodu opisanych działań pełnomocnika z urzędu, do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie, ewentualnie - w razie przywrócenia terminu do wniesienia skargi - o jej oddalenie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że skarżąca odebrała kwestionowaną decyzję w dniu 9 grudnia 2016 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru, zaś skarga została wniesiona w dniu 10 marca 2017 r., a zatem po terminie do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości co do początku biegu zakreślonego w nim terminu, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to - zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu - od tego momentu liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. Skuteczne wniesienie skargi i nadanie sprawie dalszego biegu jest możliwe w przypadku złożenia przez stronę lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnienia tego wniosku przez sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Po myśli art. 87 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi, do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1 i 3). W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Zaznaczyć trzeba, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie i może być stosowane, gdy przewidują je przepisy szczególne; pozwala ono na ustalenie okoliczności faktycznych bez przeprowadzania postępowania dowodowego. Podstawowymi przesłankami, które warunkują przywrócenie terminu jest zatem zachowanie wymogu formalnego z art. 87 § 1 P.p.s.a. oraz stwierdzenie uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W pierwszej kolejności należy odnotować, że skarżąca zwróciła się do Sądu o ustanowienie pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi w dniu 12 grudnia 2016 r. (poniedziałek), czyniąc to zatem niezwłocznie, bo w pierwszym dniu roboczym po otrzymaniu decyzji w dniu 9 grudnia 2016 r. (piątek). Takie działanie strony skarżącej było dopuszczalne w świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a., przewidującego, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Ustanowiony dla skarżącej z urzędu pełnomocnik sporządził i przesłał do Sądu opinię o bezzasadności wnoszenia skargi. Następnie, po otrzymaniu w dniu 6 marca 2017 r. stanowiska pełnomocnika wyrażonego w opinii, skarżąca w dniu 10 marca 2017 r. złożyła skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W tym miejscu zauważyć przyjdzie, że dla oceny przesłanek przywrócenia terminu należy analizować przede wszystkim zachowanie się pełnomocnika skarżącego, a nie tylko samego skarżącego. Zaakceptować należy aktualne poglądy wyrażone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle problematyki przywracania terminu, że w przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych (por. postanowienie NSA z 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11, LEX nr 1151450). Ponadto wskazać przyjdzie, że po myśli art. 87 § 2 P.p.s.a., strona, która uchybiła terminowi, powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Przepis o przywróceniu terminu do dokonywania czynności procesowych nie może być przy tym interpretowany w sposób rozszerzający, gdyż zasadą jest dokonanie czynności w terminie. O braku winy strony można mówić, gdy dokonanie czynności w ogóle (w sensie obiektywnym) było wykluczone, jak również w takich przypadkach, w których w danych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała dany termin procesowy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 czerwca 1999 r., sygn. akt I PKN 103/99, LEX nr 42064). Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny. Ocena, czy zaistniały przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu, pozwalające na uznanie, że wnioskodawca nie ponosi winy w uchybieniu terminu, należy do sądu. Badając tę kwestię, sąd powinien przeanalizować wszystkie okoliczności sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy okolicznością istotną i prawnie doniosłą był fakt sporządzenia przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącego wykazał należytą dbałość o interesy strony przez niego reprezentowanej, sporządzając pisemną opinię w sprawie oraz informując skarżącą o niecelowości wniesienia skargi. Jednocześnie sporządzenie tej opinii wywołało sytuację, w której nie można było oczekiwać od skarżącej, że zachowa termin do wniesienia skargi. Jak wskazano już wcześniej, przy ocenie zachowania 7-dniowego terminu do złożenia wniosku w trybie art. 87 § 1 P.p.s.a. decydujące znaczenie ma ustalenie dnia, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi, tj. dnia w którym wnioskodawca miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi. W realiach rozpoznawanej sprawy należało uznać, że zakreślony w powyższym przepisie 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął bieg w dniu 7 marca 2017 r., czyli w dniu następnym po otrzymaniu przez skarżącą opinii pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi. Ostatni dzień tak ustalonego terminu przypadał na 13 marca 2017 r. W tej sytuacji skarżąca, wnosząc w dniu 10 marca 2017 r. skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia, zachowała 7-dniowy termin określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., liczony od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, co dawało podstawę do merytorycznego rozpatrzenia wniosku. Analizując stan faktyczny na tle powołanych wyżej przepisów, Sąd uznał, że zaistniała przesłanka przywrócenia terminu do złożenia skargi wskazana w art. 86 § 1 P.p.s.a. Mając na uwadze całokształt okoliczności niniejszej sprawy, argumentacja przedstawiona przez skarżącą we wniosku co do braku oczekiwanej przez nią reprezentacji przez pełnomocnika z urzędu, może stanowić pozytywną przesłankę pozwalającą na przywrócenie uchybionego terminu. Uprawdopodobnione zostało, iż brak było winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi po stronie skarżącej. Zdaniem Sądu, nie bez znaczenia dla kwestii przywrócenia terminu jest również działanie skarżącej, która niezwłocznie po otrzymaniu decyzji, którą zamierzała zaskarżyć, zwróciła się do tut. Sądu o wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika w celu udzielenia pomocy we wniesieniu skargi. Zachowany został jednocześnie wymóg formalny wynikający z art. 87 § 1 i § 4 P.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a.