II SA/Op 153/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi małoletniego M. J. reprezentowanego przez matkę A. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 14 lipca 2009r. przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu zapadł wyrok w sprawie ze skargi małoletniego M. J., reprezentowanego przez matkę A. H., na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczony został przedstawicielowi ustawowemu skarżącego w dniu 3 sierpnia 2009r. W dniu 17 sierpnia 2009r. do tut. Sądu wpłynął wniosek o ustanowienie adwokata i zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2009r. umorzono postępowanie w przedmiocie zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych oraz ustanowiono skarżącemu adwokata. Pismem datowanym na dzień 2 września 2009r. Okręgowa Rada Adwokacka w O. poinformował Sąd o wyznaczeniu adwokat A. M. R. pełnomocnikiem skarżącego. W dniu 16 września 2009r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W złożonym wniosku pełnomocnik wskazywał na datę podjęcia wiadomości o fakcie wyznaczenia go pełnomocnikiem skarżącego, a to 9 września 2009r. oraz datę podpisania przez przedstawiciela ustawowego skarżącego stosownego pełnomocnictwa, to jest 14 września 2009r. Wskazując na powyższe fakty pełnomocnik skarżącego podkreślał, że zarówno on jak i skarżący nie mieli możliwości dochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem uchybienie temu terminowi nastąpiło bez ich winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Ustawodawca w art. 86 § 1 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przewidział możliwość przywrócenia terminu na wniosek strony, w razie gdy nie dokonała ona czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Stosownie do art. 87 P.p.s.a. w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, wniesionym w ciągu siedmiu od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, do sądu, w którym czynność miała być dokonana (§ 1), należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2), a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Przesłankami skutecznego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, w świetle art. 86 § 1 i 2 P.p.s.a i art. 87 P.p.s.a., są brak winy w jego uchybieniu, powodowanie przez uchybienie terminowi ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, a także złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu oraz równoczesne dokonanie uchybionej czynności. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Ustawodawca wprowadzając - jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu - brak winy strony w nie dokonaniu czynności procesowej w terminie, nie wskazał w art. 86 § 1 P.p.s.a, kryteriów, według których należy oceniać zachowanie się strony. Daje to sądom możliwość uwzględnienia różnorodnych realiów życia. Powszechnie jednak przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (tak np. SN w postanowieniu z 14.I.1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Identycznie w tym zakresie wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 marca 2004 r. (sygn. akt FZ 13/04, niepubl.), gdzie stwierdził, że kryterium braku winy polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W powołanym wyroku wskazano również, że sąd oceniający wystąpienie tej przesłanki powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego dbającego o swoje interesy. W myśl orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, utrwalonego na gruncie przepisów procedury cywilnej, normującej w sposób analogiczny instytucję przywrócenia terminu (art. 168 K.p.c.), o braku winy w uchybieniu terminu można mówić wyłącznie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/03, publ. Monitor Prawn. z 2002r., nr 23, str. 1059), a wymaganie dołożenia należytej staranności człowieka przejawiającego dbałość o swe własne, życiowo ważne sprawy należy uwzględniać również przy ocenie braku winy strony dotkniętej nawet ciężkim schorzeniem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 1999 r., sygn. akt II UKN 667/98, OSNP z 2000 r., nr 12, poz. 488). W doktrynie i orzecznictwie jako niezawinione przyczyny uchybienia terminu wskazuje się takie okoliczności jak przerwa w komunikacji, powódź, pożar, inna katastrofa, nagła choroba strony, uniemożliwiająca jej wyręczenie się inną osobą (por. H. Knysiak-Molczyk (w:) T.Woś, H. Knysiak-Molczyk, M.Romańska: "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wydawnictwo Prawnicze "LexisNexis", Warszawa 2004, s. 206 oraz powołane tam orzecznictwo). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por postanowienie SN z 1998.10.06., II CKN 8/98; LEX nr 50679). Dokonując w tym aspekcie analizy okoliczności wskazanych przez pełnomocnika skarżącego, jako stanowiących podstawę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, uznać należało, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi powstało z przyczyn, które należy uznać za niezawinione. Okoliczności bowiem wskazane przez pełnomocnika skarżącego w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy i pozwalają na uznanie, że po stronie skarżącego zaistniały przeszkody obiektywne i niezależne od niego, których przy dołożeniu należytej staranności i wysiłku nie mógł usunąć, a które to przeszkody uniemożliwiły dokonanie w terminie wymaganej czynności. Przedstawiciel ustawowy skarżącego dochował należytej staranności zgłaszając nie tylko wniosek o sporządzenie i doręczenie jej odpisu wyroku z uzasadnieniem, ale także mając na uwadze swoją sytuację rodzinną i materialną oraz istnienie w zakresie możliwości wywiedzenia skargi kasacyjnej tzw. przymusu radcowsko-adwokackiego składając wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Czas trwania czynności związanych z ustanowieniem pełnomocnika z urzędu spowodował, że z dniem 3 września 2009r. upłynął 30 - dniowy termin do wywiedzenia skargi kasacyjnej. Tymczasem Okręgowa Rada Adwokacka w O. dopiero w dniu 9 września 2009r. doręczyła pełnomocnikowi skarżącego pismo zawierające informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego. Wniosek o przywrócenie terminu wpłynął do Sądu w dniu 16 września 2009r., po uprzednim uzyskaniu przez pełnomocnika stosownego pełnomocnictwa od przedstawiciela ustawowego skarżącego. Terminowe dokonanie czynności procesowej przez skarżącego, ani jego pełnomocnika nie było zatem możliwie w sensie obiektywnym. Zdaniem Sądu powyższe okoliczności można uznać za ekskulpujące, co do braku winy w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Ustalenie braku zawinienia powoduje, że sąd może dokonać przywrócenia uchybionego terminu i stąd też na podstawie art. 86 § 1 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.