II SA/Op 155/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. D. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie robót budowlanych dotyczących centralnego ogrzewania na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie częściowym, a to od opłat sądowych powyżej 200 (dwustu) złotych, 2. w pozostałym zakresie, odmówić przyznania prawa pomocy. Przedmiotem skargi H. D. jest decyzja Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie prowadzenia robót budowlanych, dotyczących przeróbek instalacji centralnego ogrzewania w mieszkaniu położonym w R. W skardze H. D. zawarł prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, a na skutek wezwania z dnia 29 stycznia 2010r., wniosek powyższy złożył na stosownym urzędowym formularzu, zmieniając żądanie - na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, bądź radcy prawnego. Uzasadniając swój wniosek skarżący podał, że od listopada 2008r. jego mieszkanie jest pozbawione centralnego ogrzewania, bowiem sąsiedzi postanowili odciąć dopływ wody do mieszkania skarżącego. Od tego czasu wnioskodawca zmuszony jest ogrzewać lokal piecykiem elektrycznym i w związku z tym ponosi wysokie koszty ogrzewania. Ponadto, poniósł wysokie koszty w związku z wniesieniem sprawy do Sądu Okręgowego w Opolu, jak również związane z tym porady prawne. Skarżący podał także, że ponosi wysokie koszty w związku ze spłatą kredytu, jaki zaciągnął w 2004r. na kupno przedmiotowego mieszkania. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, H. D. wykazał, że posiada mieszkanie o powierzchni 25,7 m²; uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w wysokości 3.700 zł brutto miesięcznie. Skarżący nie wykazał, aby tworzył z inną osobą wspólne gospodarstwo domowe, ani żeby posiadał jakieś inne składniki majątkowe lub dodatkowe źródła dochodu. Pismem z dnia 11 lutego 2010r. referendarz sądowy wezwał H. D. do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i przedłożenie stosownych dokumentów, tj.: - wyjaśnienie czy zamieszkuje w mieszkaniu pod wskazanym adresem wraz z konkubiną J. W., na co wskazuje np. pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w powiecie krapkowickim z dnia 3 września 2009r., nr [...] oraz pocztowy dowód doręczenia w/w pisma (nr 56 akt administracyjnych); a w przypadku, gdyby tak było, o wykazanie dochodu miesięcznego tej osoby; - wskazanie wysokości miesięcznych wydatków, jakie ponosi wnioskodawca na utrzymanie siebie, a także kosztów utrzymania mieszkania i udokumentowanie ich przez przedłożenie stosownych rachunków, faktur, itp. W przypadku natomiast, gdy w kosztach utrzymania mieszkania partycypowały osoby trzecie - o wskazanie wysokości udziału tych osób w kosztach; - doręczenie dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego przez wnioskodawcę wynagrodzenia miesięcznego; - doręczenie aktualnych wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych za ostatnie dwa miesiące, tj. grudzień 2009 r. i styczeń 2010r.; - wykazanie poniesienia wydatków, o jakich mowa w uzasadnieniu wniosku, tj. np. porady prawne, itp. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący w piśmie z dnia 24 lutego 2010r. oświadczył, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z konkubiną, która zatrudniona jest na umowę zlecenia i z tego tytułu w miesiącu grudniu 2009r. uzyskała dochód w wysokości 281,73 zł brutto, natomiast w miesiącach styczniu i lutym 2010r. nie uzyskała żadnego dochodu. Ponadto, wnioskodawca ponosi koszty utrzymania mieszkania: rata kredytu hipotecznego za kupno mieszkania – ok. 200 zł; opłaty za media (woda, energia elektryczna, wywóz śmieci, czynsz, zakup gazu płynnego – średnio trzy, cztery razy rocznie) w podanej wysokości – 280,23 łącznie za miesiąc. Dodatkowymi obciążeniami wnioskodawcy są opłaty z tytułu zaciągniętych kredytów na zakup samochodu, pościeli, garnków i filtru do wody w łącznej wysokości 642 zł, a także spłaca jako żyrant kredyt zaciągnięty przez osobę trzecią, którego całkowita wysokość zadłużenia wynosi 8.975,55 zł. Skarżący wyjaśnił także, że nie jest w stanie udokumentować kosztów z tytułu udzielonych porad prawnych i innych z uwagi na to, że od dnia 12 lutego 2010r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Do akt sprawy dołączył także: kopię faktur za wodę i energię elektryczną, informację podatkową o uzyskanych w 2009r. dochodach uzyskanych przez jego konkubinę, kopię wyciągu składników miesięcznego wynagrodzenia skarżącego, kopię zaświadczenia lekarskiego, wyciągi bankowe. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: w ustawie P.p.s.a. została uregulowana instytucja prawa pomocy, która zgodnie z art. 245 P.p.s.a., może być przyznana: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 P..p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma natomiast obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Jeśli natomiast w ocenie rozpoznającego wniosek, informacje w nim zawarte okażą się niewystarczające lub wzbudzą wątpliwości, sąd (referendarz sądowy) może w trybie art. 255 P.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. W taki sposób zebrany materiał dowodowy oraz oświadczenia skarżącego zawarte we wniosku, stanowiły podstawę do oceny jego sytuacji materialnej, a kwestią wymagającą rozważenia było prawo skarżącego do przyznania prawa pomocy w zakresie wnioskowanym, tj. w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Trzeba mieć zatem na uwadze, że skarżący posiada do swojej dyspozycji stały, comiesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia w wysokości ok. 2.300 zł netto. Ponadto na rachunek skarżącego, wynika to z przedłożonych wyciągów bankowych, dokonywane są przez J. W. regularne wpłaty (w miesiącu grudniu 2009r. – ok. 800 zł, a w styczniu 2010r. ok.1.100 zł. łącznie), co daje łączną kwotę dochodu ok. 3.000 zł netto miesięcznie. Uwzględniając oświadczenie wnioskodawcy, zawarte w piśmie z dnia 24 lutego 2010r., iż tworzy on wspólne gospodarstwo domowe z w/w osobą, należało zatem uznać, iż skarżący i jego konkubina, oprócz wspólnych dochodów, partycypują także razem w kosztach utrzymania mieszkania. Przeznaczają na ten cel kwotę 280,23 zł miesięcznie. Ponadto, comiesięcznie ponoszą koszty związane ze spłatą kredytu hipotecznego zaciągniętego na kupno mieszkania, w wysokości 200 zł, a także należności z tytułu spłaty pożyczek i umów kredytowych – 642 zł. Otrzymany zatem w ten sposób łączny koszt wydatków miesięcznych kształtuje się na poziomie ok. 1.123 zł. Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie znalazł podstaw do całkowitego zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż członkowie jego gospodarstwa domowego uzyskują stałe comiesięczne dochody, chociażby z tytułu wynagrodzenia skarżącego. Uzyskiwane dochody gwarantują skarżącemu i jego konkubinie zabezpieczenie podstawowych miesięcznych wydatków z tytułu utrzymania, a także dają mu możliwość jako żyrantowi, spłaty raty kredytu za osobę trzecią. Wynika to z dodatniego salda rachunku bankowego w miesiącu grudniu 2009r. i styczniu 2010r. Ponadto, podnoszona okoliczność spłaty kredytu ma niewątpliwie wpływ na bieżącą kondycję portfela rodzinnego, jednakże trzeba zaznaczyć, iż sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte kredyty świadczą bowiem o zdolnościach płatniczych skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Nie można zatem stwierdzić, iż skarżący należy do grona osób niemajętnych i biednych, któremu uiszczenie kosztów sądowych – przynajmniej w jakiejś części, spowodowałoby zachwianie sytuacji finansowej. Trudno przyjąć pogląd, iż należy skarżącemu przyznać prawo pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, tj. w zakresie całkowitym. Stałoby to w sprzeczności z założeniami instytucji prawa pomocy, której celem jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący natomiast, na podstawie przedstawionych powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego referendarz orzekł o częściowym zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 200 zł. Udzieloną niniejszym pomoc należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, przy uwzględnieniu wysokości uzyskiwanego dochodu oraz rodzaju i wysokości ponoszonych obciążeń miesięcznych. Biorąc zatem pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji wnioskodawcy i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych nie naraża skarżącego na pogorszenie jego warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. A zatem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.