II SA/Op 156/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. i M. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak sprawy: [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych, 2. ustanowić skarżącym adwokata. J. K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...], znak: [...], utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o nakazaniu skarżącym, rozbiórki szopy inwentarskiej zlokalizowanej w O. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 28 stycznia 2010r. skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi, w wysokości 500 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym do dokonania żądanej czynności, skarżący złożyli dwa wnioski o przyznanie prawa pomocy. Jeden w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a drugi ustanowienia adwokata z urzędu. Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawcy podnieśli, że utrzymują się z niewielkiej emerytury i renty, w łącznej wysokości 1.683,71 zł brutto; posiadają dom jednorodzinny (szer. 8 m, dł. 8.20 m), który jest w połowie niewykończony; są osobami schorowanymi, dlatego połowę dochodu przeznaczają na leczenie. Na wezwanie referendarza do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący w piśmie z dnia 15 lutego 2010r. oświadczyli, że: przeznaczają kwotę 3.000 zł rocznie na opał; 468 zł na podatek od nieruchomości; nie posiadają kont i lokat dewizowych, na żywność przeznaczają 215 zł miesięcznie, ograniczając rodzaj kupowanej żywności do podstawowych produktów (np. kasza, maślanka, mleko, 1 masło na tydzień); na środki czystości – 130 zł, na żywność dla psów i kur – 64 zł miesięcznie; żywią się produktami z hodowli kur uzyskiwanymi na własne potrzeby. Do akt sprawy dołączono ponadto: kserokopie kart informacyjnych leczenia szpitalnego; kserokopię wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika z dnia 5 grudnia 2002r. o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji skarżącej; faktury za energię elektryczną za okres od 28 maja 2009r. do dnia 29 października 2009r. (433,71 zł) i za okres od dnia 29 października 2009r. do dnia 17 grudnia 2009r. (282,85 zł); paragony za kupno lekarstw za miesiące: listopad 2009r. (875,81 zł), grudzień (997,96 zł), styczeń 2010r. (950,18 zł), luty (871,55zł); kserokopie zaświadczeń lekarskich dotyczących stanu zdrowia skarżącej, wydane w latach: 2007 do 2009; wyciąg z rachunku za okres od dnia 11 stycznia 2010r. do dnia 11 lutego 2010r.; potwierdzenie salda rachunku z dnia 17 lutego 2010r. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: w ustawie P.p.s.a. została uregulowana instytucja prawa pomocy, która zgodnie z art. 245 P.p.s.a., może być przyznana: - w zakresie całkowitym, obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego oraz zwolnienie od kosztów sądowych, które stosownie do art. 211 P.p.s.a. obejmują opłaty sądowe (jakimi na zasadzie art. 212 § 1 w związku z art. 234 § 2 P.p.s.a. są wpis i opłata kancelaryjna) i zwrot wydatków lub - w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej kwoty pieniężnej. Podstawą dla rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest natomiast jego złożenie, w myśl art. 252 § 2 P.p.s.a., na stosownym formularzu i wypełnienie go zgodnie z pouczeniem, znajdującym się na ostatniej stronie formularza. Obowiązek prawidłowego wypełnienia formularza ma na celu w szczególności ustalenie o co wnosi strona, czyli jaki jest zakres jej żądania, a także uzyskanie oświadczenia strony na temat jej stanu majątkowego, dochodów, stanu rodzinnego, czy zatrudnienia. W niniejszej sprawie skarżący złożyli dwa wypełnione wnioski formularza, obydwa datowane na dzień 5 lutego 2010r. W jednym z nich zawarli wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w drugim natomiast zwrócili się o ustanowienie adwokata z urzędu. Obydwa egzemplarze zostały podpisane przez skarżących, a ich treść jest tożsama w obydwu przypadkach. Z powyższych względów referendarz uznał, iż wolą wnioskodawców było w istocie ustanowienie im prawa pomocy w zakresie całkowitym, a złożenie wniosku w tym zakresie na dwóch formularzach było jedynie czynnością o charakterze technicznym. Stąd postanowił potraktować żądanie skarżących jako domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienia adwokata, i rozpatrzyć wniosek wydając w sprawie jedno orzeczenie. Przechodząc zatem do rozpoznania tak określonego żądania wnioskodawców, referendarz zważył, że możliwość ustanowienia stronie pełnomocnika z urzędu lub zwolnienia jej od kosztów sądowych – w całości lub części, ma na celu zapewnienie osobom ubogim i znajdującym się w trudnej sytuacji bytowej, możliwość dochodzenia swoich interesów przed sądem administracyjnym. Wskazuje na to jednoznacznie przepis art. 246 § 1 P.p.s.a., określający wymogi jakie powinny spełniać osoby otrzymujące tę pomoc. Przepis ten stanowi bowiem, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma więc ustalenie jakie koszty wnioskodawca musi ponieść w związku z toczącym się postępowaniem, a także czy wnioskodawca "wykazał", że jego sytuacja materialna, na którą ma wpływ zarówno rodzaj i wysokość uzyskiwanych dochodów, jak również jej stan majątku, po uwzględnieniu niezbędnych wydatków na konieczne, niezbędne utrzymanie siebie i rodziny, daje możliwość wnioskodawcy poniesienia dodatkowych obciążeń w postaci kosztów sądowych. Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy, referendarz stwierdził, że skarżący wykazali, iż w ich sytuacji zachodzi przesłanka do uwzględnienia wniosku w całości. Uzyskiwany przez skarżących miesięczny dochód w wysokości 1.683,71 zł oraz wykazany majątek, nie dają podstaw do wygospodarowania środków na opłacenie kosztów sądowych (w szczególności wpisu od skargi w wysokości 500 zł). Skarżący muszą bowiem z wyżej wskazanego dochodu pokryć koszty utrzymania mieszkania kształtujące się na poziomie 392 zł miesięcznie (w przypadku opału i podatku od nieruchomości – koszty te ustalone zostały przez podzielenie kwoty rocznej należności przez 12 miesięcy), koszty zakupu leków w kwocie ok. 930 zł miesięcznie, czy koszty bieżącego utrzymania siebie, do których zaliczyć należy koszty ubrania, zakupu środków czystości, czy wyżywienia. Wysokość wydatków na bieżące utrzymanie w stosunku do wysokości uzyskiwanego dochodu i wobec oświadczenia skarżących o braku zgromadzonych oszczędności, przemawiają za poglądem, iż wnioskodawcy nie są w stanie wygospodarować także środków na wynajęcie zawodowego pełnomocnika z wyboru. Powyższy pogląd potwierdzają także przedłożone w sprawie dokumenty, w szczególności wyciągi z banku, paragony za lekarstwa, zaświadczenia lekarskie. Wobec tego, należało skarżącym przyznać prawo pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, referendarz sądowy działając na zasadzie 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.