II SA/Op 157/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. i M. W. na Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego na skutek wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżących od kosztów sądowych w części, obejmującej wpis od skargi w wysokości 200 (dwieście) złotych, 2. w pozostałym zakresie, niewymienionym w pkt 1, wniosek oddalić. Przedmiotem żądania A. W. oraz M. P., będącej przedmiotem niniejszej sprawy jest wymierzenie grzywny Opolskiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w Opolu, za bezczynność dotyczącą zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. W skardze A. W. i M. W. zawarli prośbę o zwolnienie od kosztów sądowych, a na skutek wezwania z dnia 1 lutego 2010r., wniosek powyższy złożyli na stosownym urzędowym formularzu, nie zmieniając żądania podniesionego w skardze. Uzasadniając swoje żądanie skarżący wskazali na złą sytuację finansową, spowodowaną podeszłym wiekiem, chorobą skarżących, a także dochodami uzyskiwanymi jedynie z tytułu emerytury. Dalej skarżący podnieśli, że są inwalidami (skarżąca ma trwałe uszkodzenie narządu ruchu, a skarżący – słuchu), nie mogą samodzielnie funkcjonować i nie mogą podjąć dodatkowej pracy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku wskazali, że tworzą wspólnie gospodarstwo domowe, którego jedynymi źródłami dochodu są ich emerytury, w łącznej kwocie 2.948,89 zł. Skarżący oświadczyli, że posiadają mieszkanie o powierzchni 112,5 m² i garaż o powierzchni 16 m²; samochód osobowy marki "Daewoo Matiz" (rok prod. 2000), który jest niezbędny, m.in. z uwagi na potrzebę dojazdu do lekarza. Ponadto skarżący stwierdzili, że ponoszą średnio comiesięczne wydatki na wyżywienie i utrzymanie mieszkania (opłaty mieszkaniowe) w kwocie 1.900 zł; znaczną część wydatków ponoszą z tytułu kosztów zakupu leków i środków czystości, na naprawę i konserwację sprzętu domowego, a także uiszczają zobowiązania z tytułu zaciągniętego kredytu na wykup mieszkania. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 11 lutego 2010r., do akt niniejszej sprawy zostały dołączone złożone przez skarżących w innym toczącym się przed tut. Sądem postępowaniu sądowoadministracyjnym (o sygn. akt II SA/Op 357/09), kserokopie dokumentów i pism, określających ich sytuację materialną. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dale w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej P..p.s.a.), osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia treści art. 246 § 1 P.p.s.a. należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona ma zatem obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast rozpoznając wniosek zobowiązany jest wskazać z jakich względów uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informacje niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona postępowania ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki przyznania jej prawa pomocy wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Dodatkowo, w niniejszej sprawie referendarz sądowy oparł swoje stanowisko w sprawie sytuacji materialnej skarżących na podstawie materiału dowodowego, zebranego w trybie art. 255 P.p.s.a., w sprawach o sygn. akt II SA/Op 357/09 i II SA/Op 358/09, w których w dniu 4 grudnia 2009r. zapadły prawomocne orzeczenia o częściowym zwolnieniu A. W. i M. W. od kosztów sądowych. Rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy uznał bowiem, że wyczerpujące wyjaśnienia i obszerny materiał dowodowy, zgromadzony w tamt. postępowaniach, zachował aktualność, co potwierdza także treść oświadczenia skarżących, wynikająca z formularza wniosku w niniejszej sprawie. Stąd uwzględniając obowiązek podejmowania czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy, jaki spoczywa na sądzie na zasadzie art. 7 P.p.s.a., przyjął do oceny dane wynikające ze sprawy II SA/Op 357/09 i II SA/Op 358/09. Zważył więc, że skarżący posiadają do swojej dyspozycji stały, comiesięczny dochód w wysokości 2.948,89 zł złotych. Skarżący ponoszą, comiesięczne wydatki na cele mieszkaniowe w łącznej wysokości zł 870 zł (opłata za energię – 110 zł; gaz – 295,21 zł; za wodę – 52,10 zł; za telefony – 172,52 ([...]) i 220,97 zł ([...]); z tytułu podatku od nieruchomości – średnio: 21,00 zł). Ponadto, comiesięcznie ponoszą koszty związane ze spłatą kredytu w wysokości 400 zł, co wynika z przedłożonego wyciągu bankowego. Określając inne wydatki związane z utrzymaniem siebie, skarżący podali, że ponoszą wydatki z tytułu wyżywienia w wysokości 1.030 zł (kwota otrzymana po odjęciu od wydatków podanych we wniosku, kosztów utrzymania mieszkania wykazanych stosownymi rachunkami); z tytułu zakupu leków i środków czystości - 350 zł; a także z tytułu utrzymania samochodu i składek PZU – 200 zł. Otrzymany zatem w ten sposób łączny koszt wydatków miesięcznych kształtuje się, według oświadczenia skarżących, na poziomie 2.850 zł. Kolejnym, niewątpliwie ważnym elementem mającym wpływ na określenie spełnienia przez skarżących przesłanki przyznania prawa pomocy, jest określenie rozmiaru obciążenia finansowego ciążącego na nich w związku z dalszym procedowaniem. Opłatami sądowymi są zatem: wymagany na obecnym etapie wpis od skargi w wysokości 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), następnie - w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej – opłata kancelaryjna za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) i wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100,00 zł. (§ 3 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad...). Po uwzględnieniu powyższych okoliczności, orzekający nie widzi podstaw do całkowitego zwolnienia skarżących od kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż uzyskują oni stałe miesięczne dochody, i to mające charakter źródeł stałych, tj. świadczenia z ZUS. Ponadto skarżący wskazują, iż mają do spłacenia kredyt, którego miesięczna rata wynosi 400 zł i zadłużenie w linii kredytowej – średnio 450 zł miesięcznie. Na pewno jest to okoliczność wpływająca na bieżącą kondycję portfela rodzinnego, jednakże trzeba zaznaczyć, iż sam fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, a spłata zobowiązań z tytułu tychże kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez skarżących kredyty świadczą bowiem o ich zdolnościach płatniczych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2005r., sygn. akt II GZ 56/05, nieopubl.). Rozpoznając dalej wniosek trzeba podnieść, że wnioskodawcy wykazują majątek, a mianowicie mieszkanie o powierzchni 112,5 m², garaż oraz samochód. Nie można zatem stwierdzić, iż skarżący należą do grona osób niemajętnych i biednych, choćby właśnie ze względu na posiadany majątek. Ponadto, opierając się na przedłożonych wyciągach z rachunków bankowych, referendarz uznał, iż skarżący posiadają płynność finansową gwarantującą im ponoszenie bieżących wydatków, a także wygospodarowanie dodatkowej kwoty na pokrycie kosztów sądowych. Dlatego referendarz orzekł o częściowym zwolnieniu od kosztów sądowych, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznający wniosek kierował się przede wszystkim obowiązkiem poniesienia przez wnioskodawców kosztów sądowych w innych postępowaniach wszczętych z ich skarg przed tut. Sądem (np. II SA/Op 357/09, II SA/Op 358/09, II SA/Op 169/10), w tym uiszczenia wpisów od skarg, który to wydatek jako nagły i dodatkowy, znacznie obciążyłby ich budżet. Ponadto, skarżący są emerytami i osobami schorowanymi, a to wskazuje na brak zdolności zarobkowania i zdobycia dodatkowych funduszy. Nie bez znaczenia jest także okoliczność, że skarżący jako osoby schorowane muszą mieć zabezpieczone środki na zakup lekarstw i koszty leczenia, które to wydatki są wydatkami często nagłymi i nieprzewidywalnymi. Wobec powyższego, przyznanie skarżącym pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi, należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji majątkowej skarżących i dającą im możliwość dalszego procedowania. Biorąc pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji wnioskodawców i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych nie naraża skarżących na pogorszenie ich warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. A zatem, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., referendarz orzekł jak w sentencji postanowienia.