II SA/Op 158/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 29 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie przekazania do organu właściwego podania w sprawie utrzymania drogi publicznej na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. K. H. pismem z dnia 2 kwietnia 2008 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], Nr [...], utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o przekazaniu według właściwości Staroście Kędzierzyńsko – Kozielskiemu pisma K. H. z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie naprawy pobocza drogi powiatowej Nr [...] relacji [...] – [...], przez usunięcie nadmiaru ziemi. W wykonaniu zarządzenia z dnia 8 sierpnia 2008 r. Przewodniczącego Wydziału, Sąd wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. W terminie zakreślonym przez Sąd do dokonania żądanej czynności, skarżący w piśmie z dnia 18 sierpnia 2008 r. zwrócił się o zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi podnosząc, że pozostaje w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej złym stanem zdrowia. W odpowiedzi na prośbę K. H., referendarz sądowy przesłał skarżącemu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wezwał go do złożenia wniosku na stosownym formularzu, w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący zastosował się do wezwania i odesłał wypełniony formularz wniosku, w którym zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie K. H. wskazał, że ze względu na swoją chorobę, która trwa od 1999 r., nie jest w stanie uiścić wpisu od skargi. Podniósł także, że przedmiotowa sprawa nie dotyczy tylko jego interesu indywidualnego, albowiem związana jest z kwestią budowy drogi publicznej, stąd posiada charakter ogólnospołeczny. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dom o powierzchni: "120 m² + 5 m² ", mieszkanie ".60 m², 65 m²." zamieszkują rodzice dożywotnio." oraz samochód marki ".Fiat Uno." (rocznik 1997). K. H. oświadczył także, że uzyskuje dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości 936,48 zł netto oraz dochód z tytułu gospodarstwa rolnego, którego wysokości jednakże nie podał z uwagi na brak jego uzyskiwania w "obecnej chwili". W dalszej części wniosku skarżący zawarł także żądanie, aby do akt niniejszej sprawy zostały dołączone dokumenty z innych spraw toczących się przed tut. Sądem (tj. spraw o sygn. akt II SA/Op 664/06, I SA/Op 331/06, I SA/Op 254/06), które potwierdzałyby jego złą kondycję finansową, a w których to sprawach zostało przyznane skarżącemu prawo pomocy Wobec wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych, referendarz sądowy wezwał K. H. pismem z dnia 5 września 2008 r., do uzupełnienia w terminie siedmiu dni, wniesionego wniosku, przez złożenie dodatkowych informacji i przedłożenie stosownych dokumentów. A zatem, wezwano skarżącego do przedłożenia: wyciągów z rachunków bankowych za miesiące lipiec i sierpień 2008 r.; specyfikacji kosztów ponoszonych na utrzymanie mieszkania; wyjaśnienia wątpliwości co do wielkości posiadanego mieszkania; przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości wykazanego we wniosku gospodarstwa rolnego; wskazania kosztów ponoszonych z tytułu leczenia. Powyższe wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do jego treści może być uznane za niewskazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. W terminie zakreślonym przez referendarza do dokonania żądanych czynności, skarżący w piśmie z dnia 13 września 2008 r., oświadczył, że uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. Dalej wyjaśnił, że z przyczyn zdrowotnych, nie jest w stanie w terminie siedmiu dni uzupełnić złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy i przedłożyć wymaganych dokumentów. Naraziłoby to, w ocenie skarżącego, jego osobę na dodatkowe wydatki finansowe. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: " P.p.s.a." zważono, co następuje: Ustawa P.p.s.a. przewiduje możliwość przyznania osobie fizycznej pomocy państwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sytuacji, gdy osoba ta spełni określone przesłanki. Przesłanki te, to w myśl art. 243 § 1 P.p.s.a. złożenie stosownego wniosku na urzędowo określonym formularzu, a także wykazanie, że pozostaje się w takiej sytuacji materialnej, która upoważnia do przyznania pomocy. Ustawodawca rozróżnił zakres możliwej do uzyskania pomocy na częściowy, obejmujący m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czy też ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a także na całkowity - obejmujący jednocześnie obydwie wyżej wskazane formy. Od tego zatem o jaki rodzaj pomocy strona się ubiega, uzależnione są warunki jakie musi spełnić, aby pomoc we wnioskowanym przez siebie zakresie otrzymać. K. H. wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, a zatem w myśl art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. winien wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że to na skarżącym ciąży obowiązek udowodnienia tego faktu, a więc to na skutek przedstawionych przez niego dowodów musi powstać pewność, iż tak jest w istocie. W ocenie referendarza sądowego, strona skarżąca nie wykazała, że zachodzą podstawy do uwzględnienia jej żądania, gdyż jej oświadczenia oraz fakt nieprzedstawienia na wezwanie referendarza, stosownych dokumentów i wyjaśnień, nie pozwalają na przeprowadzenie wolnej od wątpliwości oceny wniosku. Więcej, okoliczność, że skarżący ostatecznie uiścił wpis od skargi, wskazywać wręcz może na jego dobrą kondycję finansową. Wątpliwości, o których mowa powyżej pojawiły się w związku z lekturą wniosku K. H. Z jednej strony, w części wniosku dotyczącej dochodów skarżący podał, że uzyskuje dochód z tytułu gospodarstwa rolnego, jednakże nie określił jego wysokości podając, że obecnie dochód ten nie występuje. Referendarz zważył w tym miejscu, że prowadzenie działalności rolniczej w przeważającej liczbie przypadków związane jest z uzyskiwaniem dochodów z tej działalności w okresie zbiorów, a zatem dochodowość gospodarstwa ma charakter sezonowy. Okoliczność ta jednak, nie zwalnia prowadzących tą działalność od niewykazywania dochodów w innych miesiącach roku, w których działalność ta nie uzyskuje wymiernych korzyści. W tym celu właśnie, referendarz działając w trybie art. 255 P.p.s.a., zażądał od skarżącego zaświadczenia o stanie dochodowości gospodarstwa rolnego jako dokumentu dającego podstawę do określenia dochodów osób prowadzących działalność rolniczą w skali roku, a także w skali jednego miesiąca, po uprzednim podzieleniu wartości podanego dochodu przez okres 12 miesięcy. Na płynność finansową, a także i uzyskiwany dochód wskazują również wyciągi bankowe, których doręczenia domagał się badający wniosek. Dodać trzeba, że powyższe dokumenty są dokumentami źródłowymi, na podstawie § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ). Zważyć także należy, iż zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy powinna być rozpatrywana zarówno pod kątem możliwości finansowych strony, jak i obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu. Rozpoznający wniosek przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Z tych powodów więc referendarz zażądał także przedłożenia specyfikacji kosztów utrzymania mieszkania i kosztów ponoszonych z tytułu leczenia. Pomimo wezwania, skarżący nie doręczył stosownych dokumentów tłumacząc to niemożnością ich doręczenia z uwagi na zły stan zdrowia i dodatkowe koszty uzyskania w/w dokumentów. Jednocześnie, K. H. uiścił wymagany w niniejszej sprawie wpis od skargi. Okoliczności te zdaniem referendarza, nie dają podstaw do przyjęcia poglądu, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tych względów nie spełnia on wymogów warunkujących przyznanie prawa pomocy. Ponownego podkreślenia w tym miejscu wymaga, że to na składającym wniosek o przyznanie prawa pomocy ciąży obowiązek udowodnienia pozostawania w złej kondycji finansowej, także przez przedłożenie – w razie wezwania przez Sąd, stosownych dokumentów. Sąd może wprawdzie przy rozpoznawaniu wniosku, wziąć pod uwagę okoliczności znane Sądowi z urzędu, w tym także zapoznać się ze stanem faktycznym wynikającym z akt innych spraw toczących się przed tut. Sądem, a zatem i z materiałem dowodowym zebranym podczas rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak może tego dokonać tylko wówczas, gdy materiał dowodowy zebrany w innej sprawie, posiada aktualny charakter. Rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy musi bowiem posiadać pewność, iż dokonał oceny aktualnej sytuacji materialnej wnioskującego. W ocenie referendarza, pewności tej nie można uzyskać na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawach II SA/Op 664/06, I SA/Op 331/06, I SA/Op 254/06, o co wniósł K. H., a to uwagi na dużą rozpiętość czasową dzielącą zakończenie postępowań z wniosku o przyznanie prawa pomocy w w/w sprawach (w sprawie o sygn. akt: I SA/Op 254/06 wydano postanowienie w dniu 22 listopada 2006 r., w sprawie I SA/Op 331/06 w dniu 23 stycznia 2007 r., w sprawie II SA/Op 664/06 w dniu 8 stycznia 2007 r.) z niniejszym postępowaniem. Mając na względzie powyższe, referendarz sądowy uznał, iż skarżący nie wykazał, aby w jego przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy i działając na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.