II SA/Op 159/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant st. sekretarz sądowy Katarzyna Johan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarządzania drogami 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżone postanowienie w całości nie podlega wykonaniu. Pismem z dnia 10 października 2005 r., nazwanym prośbą, M. M. zwróciła się do Starosty [...] o pomoc w usunięciu uciążliwości związanych z funkcjonowaniem pod oknami jej mieszkania parkingu samochodowego. Zdaniem autorki pisma, usunięcie fragmentu asfaltu i posadzenie w tym miejscu zieleni oraz postawienie znaku zakazującego parkowania skutecznie rozwiązałoby istniejący problem. Ponadto M. M. podniosła, iż w czasie opadów piwnice budynku są zalewane, co powoduje jego niszczenie a także negatywnie wpływa na zdrowie mieszkańców. Wyjaśniła też, że od dłuższego czasu zabiega w różnych instytucjach o podjęcie działań w celu poprawy warunków zamieszkiwania, lecz jej starania są - jak dotychczas - bezskuteczne. Starosta [...] uznał się niewłaściwym do rozpoznania niniejszego pisma i postanowieniem z dnia [...] przekazał podanie do rozpatrzenia według właściwości przez Burmistrza [...]. Podstawę prawną aktu stanowił przepis art. 65 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego a także art. 10 ust. 5 ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz art. 8 ust. 1 i 2 ustawy o drogach publicznych. Organ, przede wszystkim ustalił, że działka, na której niezgodnie z przepisami prawa parkowane są samochody jest własnością Gminy [...], a w imieniu Gminy zarządza przedmiotową działką firma A sp. z o.o. Wyjaśnił także, że zarządza ruchem wyłącznie na drogach powiatowych i gminnych, natomiast utrzymanie, ochrona i oznakowanie dróg wewnętrznych oraz zarządzanie nimi należy do zarządcy terenu, a w przypadku jego braku, do właściciela terenu. Dlatego też w rozpatrywanej sprawie Burmistrz [...] jest władny do podjęcia działań mających na celu zobowiązanie zarządcy do postawienia znaku zakazu parkowania w miejscu, w którym jest ono niedozwolone. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosła M. M., która wyraziła niezadowolenie z powodu niezałatwienia jej sprawy. Jeszcze raz podniosła, że nadal funkcjonujący parking, który zlokalizowany jest tuż pod oknami mieszkania, szkodzi jej zdrowiu a ponadto asfalt dochodzący do budynku stanowi przyczynę zalewania piwnic budynku, co w konsekwencji powoduje jego niszczenie i zawilgocenie ścian. M. M. podniosła również, że wszelkie interwencje u zarządcy, w tej i innych sprawach (np. zbyt wysokich opłat za ogrzewanie), nie przyniosły żadnego skutku. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, iż skarżąca nie sformułowała zarzutów w stosunku do wydanego przez Starostę [...] aktu, jednak sam fakt niezadowolenia strony z jego wydania uprawniał Kolegium do rozpatrzenia zażalenia. Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia, Kolegium stwierdziło, że przekazanie do rozpoznania Burmistrzowi [...] podania w sprawie "parkingu pod oknami" było prawidłowe, bowiem według ewidencji gruntów budynek, w którym zamieszkuje M. M. położony jest na działce nr [...], stanowiącej własność Gminy [...]. Podanie strony dotyczące sposobu użytkowania i zagospodarowania niezabudowanej części działki nr [...] władny jest rozpoznać organ reprezentujący właściciela gruntu, tj. Burmistrz [...]. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że inne kwestie podniesione w zażaleniu, a dotyczące zalanych piwnic, niskich temperatur i ogrzewania mieszkania zostaną przekazane zarządcy budynku. M. M. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O., w którym - podobnie jak w postępowaniu zażaleniowym - nie skonkretyzowała zarzutów w stosunku do skarżonego aktu, choć w sposób ogólny wyraziła niezadowolenie ze sposobu załatwienia sprawy, który nie doprowadził do usunięcia uciążliwości i nieprawidłowości w zarządzaniu budynkiem, o czym już wielokrotnie pisała do różnych instytucji (woda w piwnicy, zawilgocenie ścian, usunięcie asfaltu po byłej kotłowni i posadzenie w tym miejscu zieleni, wygórowane opłaty za ogrzewanie, stale otwarte i zepsute drzwi wejściowe, które powodują dodatkowe wyziębianie mieszkania). Skarżąca oczekiwała podjęcia konkretnych działań, tymczasem nic się w sprawie nie dzieje, co więcej, jej prośby są ignorowane przez zarządcę. W trakcie rozprawy sądowej pełnomocnik M. M. wniósł o uwzględnienie skargi, gdyż właściwym do rozpatrzenia skargi powinien pozostać Starosta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić, choć nie zadecydowała o tym przedstawiona w niej argumentacja, ani też stanowisko występującego w sprawie pełnomocnika. Zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane – stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Tak przeprowadzona kontrola zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji, które Sąd objął swym postępowaniem na podstawie art. 135 p.p.s.a., wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa. Zgodnie z treścią art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, powinien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego, zawiadamiając o tym wnoszącego podanie. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie. W oparciu o tę regulację, Starosta [...] postanowił w dniu [...] przekazać pismo M. M., która domagała się zmiany zagospodarowania terenu pod oknami jej mieszkania oraz ustawienia znaku zakazującego parkowania samochodów, do rozpatrzenia według właściwości przez Burmistrza [...]. Analizując treść pisma przyjęto bowiem, że organem właściwym do załatwienia zgłoszonych żądań jest reprezentant właściciela przedmiotowego terenu, czyli Burmistrz [...]. Podobne stanowisko zaprezentowało Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., utrzymując w mocy zaskarżone przez M. M. postanowienie organu pierwszej instancji. Jednocześnie Kolegium podniosło, że inne kwestie, dotyczące uciążliwości w użytkowaniu mieszkania zostaną przekazane zarządcy budynku. Dokonując oceny wydanych w sprawie postanowień, Sąd stwierdził, że organy administracji wadliwie przyjęły, iż w niniejszej sprawie należy zastosować przepis art. 65 § 1 k.p.a., choć od razu powiedzieć też trzeba, że samo stanowisko co do braku kompetencji Starosty do załatwienia spraw przedstawionych przez M. M. było prawidłowe. Zastosowany przez Starostę [...] przepis procesowy reguluje formę przekazania sprawy administracyjnej do organu właściwego do jej rozstrzygnięcia poprzez wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Innymi słowy, omawiana regulacja zastrzeżona jest wyłącznie dla spraw materialnoprawnych lub procesowych. Oczywiście niedopuszczalnym jest natomiast wydanie postanowienia w trybie art. 65 § 1 k.p.a., gdy pismo nosi znamiona skargi czy wniosku, a więc instytucji normowanych przepisami Działu VIII k.p.a. Wracając do meritum sprawy ocenić przyjdzie, iż sprawy, których załatwienia domaga się M. M. (zlikwidowanie parkingu, postawienie znaku drogowego, naprawa drzwi wejściowych, sprawdzenie prawidłowości obliczania opłat za ogrzewanie mieszkania) nie kwalifikują się do ich prowadzenia w postępowaniu jurysdykcyjnym. Przepisy prawa materialnego nie wymagają bowiem dla ich załatwienia wydania decyzji administracyjnej. Pismo z dnia 10 października 2005 r. zawiera natomiast elementy skargi, gdyż zgłoszone zostały konkretne zarzuty pod adresem zarządcy terenu i budynku. W przedmiotowym piśmie bez trudu można też dopatrzyć się wniosku o podjęcie działań mających na celu polepszenie warunków zamieszkiwania oraz zapobieżenie niszczeniu substancji mieszkaniowej. Podkreślenia wymaga, iż żadna ze spraw poruszonych przez skarżącą nie wymagała wszczęcia ogólnego postępowania administracyjnego, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji. W tej sytuacji w pełni uprawniony jest pogląd o braku podstaw do wydania postanowienia na podstawie art. 65 § 1 k.p.a., i o konieczności zastosowania w rozpatrywanym przypadku przepisów odnoszących się do skarg i wniosków., czyli przepisów Działu VIII k.p.a., który zawiera własne regulacje normujące sposób postępowania ze skargą lub wnioskiem, wniesionymi do organu z naruszeniem jego właściwości. Podobnie zresztą, jak w ogólnym postępowaniu administracyjnym, prowadzenie postępowania w trybie skargowo - wnioskowym, możliwe jest w zasadzie tylko przed organem właściwym (wyjątek od tej zasady – patrz art. 232 k.p.a.), dlatego też każdorazowo należy dokonać oceny treści pisma także pod kątem właściwości organu uprawnionego do rozpatrzenia skargi czy wniosku, a w razie stwierdzenia braku właściwości przez organ, do którego pismo wpłynęło, nadać temu pismu prawidłowy bieg (art. 231 i art. 243 k.p.a.). Powiedziane dotychczas przesądza o konieczności uchylenia wydanych w sprawie postanowień organów obu instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c i art. 135 p.p.s.a., jako że stwierdzone naruszenie prawa procesowego niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych wyżej rozważań Sądu. Orzeczenie o niewykonywaniu zaskarżonego postanowienia oparto o przepis art. 152 p.p.s.a.