II SA/Op 161/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz – spr. Sędzia WSA Teresa Cisyk Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie na rzecz skarżącego J. P. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skargi wniesionej przez J. P. jest decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję własną organu z 22 stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji własnej organu z dnia 2 lipca 2003 r., którą odmówiono stronie przyznania uprawnień kombatanckich. Wydanie zaskarżonych aktów poprzedziło postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne o następującym przebiegu: Decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z dnia 2 lipca 2003 r., nr [...] odmówiono J. P. przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu "deportacji wraz z rodzicami do pracy przymusowej na terytorium III Rzeszy". Jako podstawę prawną organ wskazał art. 1 – 4 oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2002 r. Nr 42 poz. 371 ze zm.). Postanowieniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie z 12 marca 2004 r. stwierdzono uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie powyższe było przedmiotem skargi sądowoadministracyjnej wniesionej przez stronę, która to skarga została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 16 czerwca 2005 r. sygn. akt II SA/Op 134/04. Poczynając od 28 czerwca 2006 r. Zarząd Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień Obozów Koncentracyjnych z siedzibą w K. prowadził korespondencję z Kierownikiem Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie w sprawie "zweryfikowania i pozytywnego załatwienia sprawy J. P." (por. pisma Związku z 28 czerwca 2006 r., 11 sierpnia 2006 r., 20 czerwca 2007 r., 11 lipca 2007 r. i 21 listopada 2007 r.). Na wezwanie organu z 28 czerwca 2007 r. ponowione 8 listopada 2007 r. i 12 grudnia 2007 r. adresowane z kolei do J. P., a dotyczące wypowiedzenia się co do treści pisma z 20 czerwca 2007 r. i 11 sierpnia 2007 r., w szczególności w jakim trybie strona domaga się wszczęcia postępowania administracyjnego, organizacja wskazała w piśmie z 21 listopada 2007 r., że wnosi "o ponowne przeanalizowanie prośby i pozytywne zweryfikowanie wniosku J. P. powołując się na przepis art. 154 Kpa oraz 156 § 1 pkt 3 K.p.a". Ostatecznie po dalszej korespondencji z Urzędem Zarząd Związku wnosił "o zastosowanie art. 156 § 1 pkt 3 Kpa" (por. pismo organizacji z 27 grudnia 2007 r.) Pismem z 15 stycznia 2008 r. Zarząd Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień Obozów Koncentracyjnych z siedzibą w K. wniósł o dopuszczenie do udziału w postępowaniu administracyjnym. Powołano się na zapisy statutu Związku, w szczególności rozdział II, § 6 pkt 3. Postanowieniem z 22 stycznia 2008 r. Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie, działając na podstawie art. 31 § 1 i 2 Kpa, Kierownik dopuścił "Polski Związek Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych z siedzibą w K. do udziału w postępowaniu toczącym się z wniosku J. P. Decyzją z 22 stycznia 2008 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Warszawie, na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 157 § 2 i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a, odmówił J. P. stwierdzenia nieważności decyzji własnej z 2 lipca 2003 r. w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu organ powołał się na przepis art. 16 Kpa i 156 § 1 pkt 3 K.p.a i stwierdził, że drugi z powołanych przepisów pełni funkcję gwarancyjną w stosunku do zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej w trybie art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a wymaga, aby wydane zostały kolejno po sobie decyzje załatwiające sprawę co do istoty. Z analizy materiału dowodowego wynika tymczasem, że w przypadku J. P. została wydana tylko jedna decyzja administracyjna o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Dlatego zdaniem organu "w sprawie nie ma zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 Kpa". Po złożeniu przez J. P. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wymienioną na wstępie decyzją z 28 marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję własną z 22 stycznia 2008 r., powołując się na przepis art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a i art. 21 ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 ustawy o kombatantach. W uzasadnieniu ponownie zacytowano przepisy art. 16 § 1 K.p.a i art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a. Dodano, że organ rozstrzygając sprawę w I instancji prawidłowo zważył, że decyzja z 2 lipca 2003 r. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich" jest jedyną decyzją ostateczną. W sprawie nie została wydana inna decyzja ostateczna, zatem nie istniały podstawy do stwierdzenia jej nieważności. W skardze sądowoadministracyjnej J. P. wymieniając numery decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 22 stycznia 2008 r. i z dnia 28 marca 2008 r. wniósł o ich uchylenie, oświadczając, że "się z nimi nie zgadza". W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Warszawie wniósł o oddalenie skargi, odwołując się do argumentacji zawartej w zaskarżonej decyzji. W toku postępowania Sąd zawiadomił o sprawie organizację społeczną biorącą udział w postępowaniu administracyjnym, a to Zarząd Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, w imieniu którego umocowano do działania członka Zarządu J. K. (por. korespondencja k-33 – 35 i karta 66 – 69, Statut Organizacji k -59 ). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ponieważ strony nie były w sprawie reprezentowane przez adwokata lub radcę prawnego wypada rozpocząć od wskazania na przepisy regulujące zakres kognicji sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej, czy celowościowej. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprowadza się zatem do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Dlatego od razu trzeba zaznaczyć, że nawet przy uwzględnieniu skargi Sąd nie wydaje rozstrzygnięć merytorycznie załatwiających postępowanie administracyjne. Z tych względów oczekiwania skarżącego, że Sąd "przyzna mu uprawnienie kombatanckie w postępowaniu sądowym" nie mogły być zrealizowane. Kontrola zaskarżonego orzeczenia dokonana przez Sąd, w tak zakreślonych granicach kognicji, po poddaniu ocenie przeprowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania, dała podstawę do oparcia orzeczenia o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. Ponieważ w przedstawionym wyżej stanie faktycznym istotną rolę odegrały działania organizacji kombatanckiej wywody należy rozpocząć od kilku ogólnych uwag odnoszących się do takiego podmiotu prawa i możliwych form jego udziału w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do treści art. 31 K.p.a organizacja społeczna może występować w postępowaniu administracyjnym zasadniczo w trzech rolach. Jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi danej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny, a ponadto sprawa dotyczy innej osoby, organizacja społeczna może: albo żądać wszczęcia postępowania, które wówczas toczy się z urzędu, albo też może wystąpić o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu już wszczętym. We wskazanych sytuacjach, jeśli organ administracji wyda odpowiednie postanowienie w tym zakresie, organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony. Trzecią natomiast zasadniczą formą udziału organizacji społecznej, która nie uczestniczy wówczas w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, jest przedstawienie przez nią – za zgodą organu – swojego poglądu w sprawie, wyrażonego w uchwale lub oświadczeniu jej organu statutowego. Niezależnie od formy udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, organ zawsze jest zobligowany do badania czy sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działalności danej organizacji, zapisanych w statucie lub w innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Zatem ma obowiązek ustalić czy udział organizacji jest uzasadniony jej celami statutowymi. Organ administracji publicznej jest także zobowiązany do oceny, czy żądanie zostało złożone w imieniu organizacji społecznej przez należycie umocowany organ tej organizacji. Przedmiotowe umocowanie winno być wykazane poprzez dołączenie odpisu lub wyciągu z właściwego rejestru lub ewidencji, ewentualnie poprzez dołączenie odpisu uchwały podjętej przez jednostkę dla której rejestr lub ewidencja nie są prowadzone. Organizacja społeczna nie spełniająca wskazanych warunków nie może skutecznie zgłosić swego udziału w sprawie ani przedstawić poglądu istotnego dla sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 czerwca 2005 r., IV SA 2218/03). W przedmiotowej sprawie wniosek wszczynający w 2003 r. postępowanie przed Urzędem do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w postaci kwestionariusza osoby ubiegającej się o przyznanie uprawnień kombatanckich, został osobiście złożony przez J. P., przy czym Zarząd Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych wyraził w tym wniosku swoją opinię potwierdzającą uprawnienia J. P.. W związku z wydaniem odmownej decyzji zostało wniesione od niej odwołanie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, które nie zostało podpisane przez J. P., a jedynie przez Prezesa oraz Sekretarza Zarządu Okręgu [...] wskazanego Związku, którzy "ponownie potwierdzili wiarygodność oświadczeń wnioskodawcy". Skargę do WSA w Opolu na to postanowienie wniósł J. P., udzielając jednocześnie pełnomocnictwa do reprezentowania go przez Prezesa Zarządu Okręgu [...] Związku S. C. Skarga ta została oddalona cytowanym wyrokiem z dnia 16 czerwca 2005 r. Wyrok uprawomocnił się. Po upływie dwóch lat od wydania przez sąd wskazanego orzeczenia Zarząd Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, reprezentowany przez nowego Prezesa J. L. wystąpił do Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych "o ponowne zweryfikowanie i pozytywne załatwienie wniosku J. P.". Kierownik Urzędu celem ustalenia treści żądania wzywał Zarząd związku kombatanckiego do sprecyzowania czy domaga się on wznowienia postępowania na podstawie art. 145 Kpa, czy uchylenia ostatecznej decyzji na mocy art. 154 K.p.a, czy też stwierdzenia nieważności tej decyzji w oparciu o przepis art. 156 K.p.a Ostatecznie Zarząd organizacji wskazał, iż domaga się stwierdzenia nieważności decyzji. Podobne wezwania adresowane do J. P. pozostały bez odpowiedzi. Organ dążąc do określenia zasad na jakich organizacja kombatancka występuje w sprawie, postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. wydanym na podstawie art. 31 K.p.a dopuścił ją do udziału w sprawie, a następnie decyzją z tego samego dnia odmówił stwierdzenia nieważności decyzji własnej. Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył już sam J. P. Po 2003 r. w sprawie toczyły się zatem dwa postępowania administracyjne. W pierwszym wszczętym na podstawie wniosku J. P., nie było potrzeby określania formy udziału organizacji społecznej, a to Zarządu Okręgu [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych, ponieważ sprowadzała się ona jedynie, zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, do udzielenia rekomendacji. Przepis art. 22 ustawy stanowi bowiem, iż o spełnieniu warunków, od których zależy uzyskanie uprawnień kombatanckich, orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku zainteresowanej osoby oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. W postępowaniu sądowym mającym za przedmiot rozstrzygnięcie z 2 lipca 2003 r. J. P. udzielił pełnomocnictwa prezesowi Zarządu Okręgu [...] Związku S. C., które jednak nie mogło odnieść skutku ze względu na treść art. 35 § 1 P.p.s.a. Drugie postępowanie administracyjne w rzeczywistości zostało wszczęte z inicjatywy organizacji społecznej, która przez cały czas występowała w swoim imieniu lecz na rzecz J. P. i które w związku z tym toczyło się z urzędu. Organ jednak mimo faktycznego wszczęcia postępowania z urzędu i podjętej wymiany pism w sprawie, nie wydał formalnego postanowienia w tym zakresie, czym naruszył art. 61 § 4 Kpa. To naruszenie doprowadziło do dalszych uchybień procesowych. Brak zawiadomienia o wszczęciu postępowania z urzędu spowodował, że postępowanie toczyło się bez jednoznacznego określenia stron, w tym szczególnie formy procesowego udziału organizacji kombatanckiej oraz przedmiotu sprawy. Dopiero w toku postępowania zapewne kierując się poglądami części doktryny organ uznał, iż sam fakt wystąpienia z wnioskiem o wszczęcie postępowania nie jest wystarczający do uzasadnienia udziału organizacji w toczącym się postępowaniu. W konsekwencji wydał odrębne postanowienie o dopuszczeniu jej do udziału w sprawie na prawach strony. Ponieważ jednak postanowienie podjęte w trybie art. 31 § 1 pkt 2 i § 2 K.p.a o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu zapadło 22 stycznia 2008 r., czyli w dniu wydania decyzji I - instancyjnej, przeto organ oczywiście naruszył prawa tej organizacji jako strony wynikłe z art. 10 § 1 Kpa, w związku z art. 31 § 3 K.p.a, uniemożliwiając czynny udział w postępowaniu. Innych uchybieniem proceduralnym był brak doręczenia organizacji wydanych decyzji, tak I - instancyjnej, jak i podjętej w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych wynika bowiem, że decyzje doręczano jedynie J. P. Ponadto niezależnie od sposobu prowadzenia przez organ administracyjny tego postępowania, zastrzeżenia budzić może sposób dopuszczenia organizacji do udziału w sprawie, a to z tego względu, iż badanie przesłanek warunkujących prawidłowość dopuszczenia organizacji społecznej do uczestnictwa w postępowaniu na prawach strony, organ ograniczył do oświadczeń samego Związku. Nie dążono przy tym do ustalenia rzeczywistych celów statutowych organizacji, i interesu społecznego (art. 31 § 1 in fine K.p.a). Nie zarządzono przedstawienia Statutu organizacji, w konsekwencji nie badano zasad reprezentacji Związku. W postępowaniu przed sądem administracyjnym organizacja społeczna, jeśli domaga się obrony swojego interesu prawnego, niezależnie od posiadania lub nie osobowości prawnej, może występować w charakterze strony. Na postawie czynności przeprowadzonych przez Sąd przed rozprawą ustalono, ze organizacja kombatancka jako Okręg [...] Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych z siedzibą w K. nie jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. Tymczasem formą prawną przyjętą przez Statut organizacji do działania jego struktur jest Oddział Okręgowy i Samodzielne Koło Rejonowe. Należy domniemywać, że po podjęciu uchwały o utworzeniu samodzielnej struktury Związku z siedzibą w K. nie zawiadomiono Zarządu Głównego Związku, który nie wdrożył procedury ujawnienia nowej jednostki organizacyjnej związku w KRS (por. odpis KRS nr 0000105775k-40-46). Należy też zaznaczyć, iż na mocy art. 35 P.p.s.a. jeśli organizacja społeczna zostanie dopuszczona do udziału w postępowaniu jako jego uczestnik, będzie mogła również występować w nim w roli pełnomocnika strony. W przedmiotowym postępowaniu J. P. samodzielnie wniósł skargę i nie był reprezentowany przez organizację społeczną, która nie została dopuszczona do postępowania jako jego pełnomocnik. Reasumując dotychczasowe uwagi i oceniając zaskarżone decyzje administracyjne i poprzedzające ich wydanie postępowanie stwierdzić należy uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przez co podlegają uchyleniu. Przede wszystkim zważyć należy na naruszenie przez organ norm przepisów art. 64 § 2 K.p.a w związku z art. 63 § 2 i 3 K.p.a. Zgodnie z pierwszym z nich, jeżeli podanie nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. W myśl art. 63 § 2 K.p.a podanie powinno zawierać (...) żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Z kolei z art. 63 § 3 K.p.a wynika, ze podanie wniesione pisemnie lub ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a (...) gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Organ w zaskarżonych decyzjach traktuje jako podanie wszczynające postępowanie pismo z 27 grudnia 2007 r., które nie pochodzi od J. P., lecz organizacji kombatanckiej. Pismo to poprzedzone zostało liczną wymianą korespondencji między organem a Zarządem Związku, lecz żadne nie było podpisane przez J. P. Dlatego nawet przyjmując, że jedno z tych pism jest uzupełnieniem drugiego to trzeba stwierdzić, że nie istnieje podpis J. P. jako strony. Ponadto trzeba wskazać, że przy rozpoznawaniu sprawy dopuszczono się innego rodzaju uchybień proceduralnych. Podanie wszczynające postępowanie musi zawierać zgodnie z art. 63 § 2 K.p.a wyraźnie wyartykułowane żądanie. Właściwie określone żądanie to wymóg formalny, którego brak uniemożliwia przeprowadzenie prawidłowo postępowania administracyjnego. Na organie administracji spoczywa obowiązek wezwania strony do określenia żądania, o ile treść podania budzi wątpliwości. W świetle wniosku zawartego w kwestionariuszu o przyznanie uprawnień kombatanckich J. P. wnosił o uwzględnienie nie tylko wywiezienie na roboty przymusowe jako formę represji w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o Kombatantach, ale także "osadzenie w domu dziecka celem germanizacji". Ta druga podstawa wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie była badana w uprzednim postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją z 2 lipca 2003 r., co wynika już z jej uzasadnienia. Należało zatem stronę zapytać czy składa nowy wniosek w trybie art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach (...). Strona nie ma bowiem obowiązku wskazania podstawy prawnej żądania, ale właściwe pouczenie przez organ w ramach obowiązku wynikającego z art. 9 K.p.a pozwoliłoby rozwiać wątpliwości rodzące się przy lekturze pisma. Nie jest także organ zobligowany do udzielania porad co do zasadności wniesionego podania, ani pouczać o treści powszechnie obowiązujących przepisach prawa publikowanych w dostępnych publikatorach, nie mniej jeśli organ chce prawidłowo zobowiązać stronę do uzupełnienia braków formalnych pisma i sprecyzowania żądania, to w ramach zasady z art. 9 Kpa winien dążyć do jednoznacznego ustalenia zamiaru strony, tak aby jej żądaniom nadać właściwą proceduralnie formę i zastosować właściwe procedury administracyjne. Trzeba zatem organowi zarzucić dalsze braki postępowania, a to dotyczące postępowania dowodowego. Art. 7 w związku z art. 77 § 1 K.p.a wymaga od organu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto art. 10 § 1 Kpa zapewnia stronie prawo czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Prawo to obejmuje m.in. prawo wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i prawo zgłoszenia żądań przed wydaniem decyzji (dotyczy także uprawnień organizacji społecznej). Właściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe wymaga dopuszczenia jako dowód wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy (art. 75 § 1 K.p.a), nie wyłączając także przesłuchania strony (art. 86 K.p.a). Tak przeprowadzone postępowanie dowodowe podlega z kolei ocenie przez organ według reguł określonych w art. 80 i art. 81 K.p.a. Wymienione normy procesowe odnoszą się także do postępowania administracyjnego prowadzonego w trybach nadzwyczajnych. Powyżej wskazane uchybienia proceduralne nakazywały wyeliminowanie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego przy zastosowaniu art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. Uzasadnieniem orzeczenia zawartego w pkt 2 wyroku jest przepis art. 152 P.p.s.a., a o kosztach jak w pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych zważań.