II SA/Op 162/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 lipca 2011 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nysie z dnia [...], nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu na rzecz skarżącego P. Z. kwotę 200 (dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu [...] Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nysie decyzją nr [...], działając na podstawie § 16 ust. 1 w związku z § 19 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku P. Z., odmówił przyznania wnioskodawcy renty strukturalnej. W uzasadnieniu stwierdził, że wnioskodawca w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną, tj. 10 września 2010 r. nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników, po myśli § 4 pkt 3 cyt. rozporządzenia. Powyższą okoliczność ustalił na podstawie dołączonego do wniosku zaświadczenia z dnia 9 września 2010 r. wydanego przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w którym wskazano, że P. Z. podlegał wymaganemu ubezpieczeniu w okresie od dnia 23 maja 2000 r. do dnia 30 czerwca 2009 r. W odwołaniu od tej decyzji P. Z. podał, że nowe zaświadczenie potwierdzające fakt ubezpieczenia społecznego rolników oraz brak zadłużenia na koncie, na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną, KRUS wydał mu dopiero w dniu 29 grudnia 2010 r. Do odwołania dołączył nowe zaświadczenie Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Opolu, decyzją z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W podstawie prawnej orzeczenia przywołano art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwanej dalej K.p.a.), oraz § 19 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm. - zwanego dalej rozporządzeniem). W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania administracyjnego. Powołując się zarówno na treść zaświadczenia KRUS z dnia 29 grudnia 2010 r. z którego wynika, że wnioskodawca podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresach od 23 maja 2000 r. do 30 czerwca 2009 r. oraz od 9 września 2010 r. do nadal z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym, wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik(małżonek) oraz zaświadczenie KRUS z dnia 7 stycznia 2011 r. z którego wynika, że składki z tytułu ubezpieczenia rolników za miesiące od września do grudnia zostały opłacone w dniu 23 grudnia 2010 r., jak też § 4 i § 19 rozporządzenia uznał, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Według organu odwoławczego fakt, że skarżący opłacił składki z tytułu ubezpieczenia i z mocy prawa został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników od dnia 9 września 2010 r. nie oznacza, iż w dacie złożenia wniosku podlegał ubezpieczeniu w rozumieniu § 4 pkt 3 lit. a) rozporządzenia, ponieważ zgłoszenia do tego ubezpieczenia dokonał dopiero 15 października 2010 r., objęty został tym ubezpieczeniem na mocy decyzji KRUS z dnia 14 grudnia 2010 r., zaś składki za cztery miesiące (od września do grudnia) zostały opłacone w dniu 23 grudnia 2010 r. Zdaniem organu, rozporządzenie nakłada na organ obowiązek badania wniosku na precyzyjnie określony dzień, którym jest dzień złożenia wniosku. Późniejsze udokumentowanie objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników z mocą wsteczną nie może wpływać na sytuację wnioskodawcy ustaloną na dzień złożenia podania w ARiMR. Organ odwoławczy podniósł, że gdyby Agencję wiązało "późniejsze zgłaszanie się rolników do ubezpieczenia społecznego, co może skutkować objęciem takim ubezpieczeniem z mocą wsteczną, wówczas nie byłoby możliwe ostateczne i precyzyjne ustalanie kolejności przyznawania rent strukturalnych opisane w § 19 i § 19a rozporządzenia." W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu P. Z. wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie renty strukturalnej oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zrelacjonował przebieg postępowania poprzedzającego uzyskanie zaświadczenia z KRUS z dnia 29 grudnia 2010 r. z którego bezspornie wynika, że w dniu złożenia wniosku podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników. Zarzucił, że Dyrektor ARiMR podważył dokument Kierownika KRUS, podczas gdy data zgłoszenia się do ubezpieczenia nie ma wpływu na okres ubezpieczenia, natomiast o zaległościach w opłacaniu składek z tytułu ubezpieczenia można mówić dopiero po przekroczeniu 14 – dniowego terminu płatności ustalonego w decyzji KRUS. Zdaniem skarżącego, przepisy powołanego przez organy rozporządzenia nie wymagają udokumentowania terminu opłacenia składek oraz zgłoszenia się do KRUS w celu ubezpieczenia, aby otrzymać rentę strukturalną trzeba "być "objętym ubezpieczeniem i nie zalegać ze składkami." Stwierdził, że w dacie składania wniosku był z mocy prawa objęty ubezpieczeniem i nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ powołał się na treść § 17 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia wskazując, że fakt ubezpieczenia badany jest na dzień złożenia wniosku, na podstawie złożonych dokumentów. Organ wywiódł, że późniejsze działania skarżącego zmierzające do uzupełnienia warunków wynikających z rozporządzenia nie mogą rodzić skutków prawnych dla organu. W ocenie organu, nawet gdyby przyjąć, że w dniu składnia wniosku skarżący podlegał ubezpieczeniu, to i tak należałoby uznać, na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym, iż posiadał zaległości w opłaceniu składek, albowiem obowiązek opłacenia składki powstaje od dnia w którym powstało ubezpieczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego, trafność ich wykładni oraz prawidłowość przyjętej procedury. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., - zwaną dalej P.p.s.a.). W wyniku rozpoznania skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa. W kontrolowanej sprawie zaskarżona decyzja organu drugiej instancji oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy przyznania renty strukturalnej zostały wydane na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 czerwca 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Renty Strukturalne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 109, poz. 750 ze zm.- zwanego dalej rozporządzeniem) wydanego w oparciu o delegację z art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. nr 54, poz. 427 ze zm.). Zgodnie z § 4 rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki: 1) ukończył 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty; 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i w okresie ostatnich 10 lat podlegał przez okres co najmniej 5 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników, zwanemu dalej "ubezpieczeniem emerytalno-rentowym"; 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną: a) podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, b) nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników; 4) został wpisany do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; 5) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 3 ha, a w przypadku gospodarstw rolnych położonych w województwie małopolskim, podkarpackim, śląskim lub świętokrzyskim – co najmniej 1 ha, z zastrzeżeniem § 6 ust. 1 pkt 2 lit. a; w przypadku gospodarstw rolnych położonych na obszarze więcej niż jednego województwa, za województwo, w którym jest położone gospodarstwo rolne, uznaje się to województwo, w którym jest położona największa część użytków rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa; 6) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej. W myśl § 19 ust. 1 rozporządzenia, kierownik biura powiatowego Agencji weryfikuje wszystkie wnioski o przyznanie renty strukturalnej,(...), natomiast gdy w wyniku weryfikacji wniosku o przyznanie renty strukturalnej ustali, że wnioskodawca nie spełnia warunków określonych w § 4 pkt 1 - 4 lub § 11 lub nie jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych określonej w § 4 pkt 5, współwłaścicielem takiego gospodarstwa wraz z małżonkiem ani właścicielem takiego gospodarstwa nie jest małżonek rolnika, to w drodze decyzji administracyjnej, odmawia przyznania renty strukturalnej (ust. 4 pkt 1 i 2 ). Przyjdzie przypomnieć, że P. Z. wnioskiem z dnia 10 września 2010 r. zwrócił się do Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Nysie o przyznanie mu renty strukturalnej, przy czym organy, odmawiając skarżącemu prawa do renty strukturalnej nie kwestionowały okoliczności, że spełnił wszystkie przesłanki określone w cytowanym wyżej § 4 rozporządzenia za wyjątkiem określonej w pkt 3 lit. a). Z § 4 pkt 3 cyt. rozporządzenia wynika, że jednym z warunków uzasadniających przyznanie renty strukturalnej jest wymóg, aby rolnik w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (lit. a) oraz nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników( lit. b). Z kolei wedle § 17 rozporządzenia, postępowanie w sprawie przyznania renty strukturalnej wszczyna się na pisemny wniosek złożony przez rolnika ubiegającego się o rentę strukturalną. Rozporządzenie w ust. 5 pkt 1 lit. c) przywołanego paragrafu wymaga, aby do wniosku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, dołączono dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej, w tym potwierdzające podleganie ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. Stosownie do postanowienia § 18 ust. 5 rozporządzenia dokumentem potwierdzającym okoliczności, o których mowa w § 17 ust. 5 pkt 1 lit. c), jest zaświadczenie właściwej jednostki organizacyjnej Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Zatem dowodem potwierdzającym spełnienie przesłanki podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników jest wyłącznie zaświadczenie KRUS. Ponadto wskazać należy, że zaświadczenie jest dokumentem urzędowym, co wynika z art. 76 § 1 K.p.a., zaś według § 3 przepisy § 1 i 2 nie wyłączają możliwości przeprowadzenia dowodu przeciwko treści dokumentów wymienionych w tych przepisach. Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (zaświadczone). Wprawdzie K.p.a. nie przewiduje wyraźnie domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, przyjmuje jedynie domniemanie zgodności z prawdą tego, co zostało w dokumencie stwierdzone, poświadczone i zaświadczone przez upoważniony podmiot, który wystawił dokument, lecz w doktrynie formułowany jest pogląd, że takie domniemanie służy dokumentom urzędowym. Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, iż w niniejszej sprawie organy zakwestionowały okoliczność, że skarżący podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w dacie złożenia wniosku o rentę. O ile powyższe stanowisko organu pierwszej instancji zajęte na dzień wydania decyzji, w świetle załączonego do wniosku zaświadczenia KRUS z dnia 9 września 2010 r., było wówczas uzasadnione, o tyle organu odwoławczego, biorąc pod uwagę treść odwołania i zaświadczenia KRUS dołączonego do niego z dnia 29 grudnia 2010 r., nie zasługuje na akceptację. W przekonaniu organu odwoławczego skarżący na dzień złożenia wniosku o rentę strukturalną nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozumieniu § 4 pkt 3 lit. a) rozporządzenia, ponieważ dokonał zgłoszenia do tego ubezpieczenia dopiero w dniu 15 października 2010 r., a składki zostały opłacone w dniu 23 grudnia 2010 r., czyli został objęty ubezpieczeniem w wyniku działań podjętych dopiero po dniu złożenia wniosku. Zdaniem organu, chociaż zaświadczenie KRUS z dnia 29 grudnia 2010 r. potwierdzało objęcie skarżącego ubezpieczeniem rolniczym od 9 września 2010 r. do nadal z mocy ustawy, gdyż rolnik spełniał warunki wynikające z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie zmieniło to faktu niepodlegania ubezpieczeniu w dniu złożenia wniosku. Przy czym organ odwoławczy wywiódł, że rozporządzenie nakłada na organ obowiązek badania wniosku na precyzyjnie określony dzień, którym jest dzień złożenia wniosku, zaś uwzględnienie objęcia ubezpieczeniem wnioskodawcy z mocą wsteczną przez KRUS, powodowało by brak możliwości ostatecznego i precyzyjnego ustalania kolejności przyznawania rent strukturalnych wynikającej z § 19 i § 19a rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, nadto zauważył, że na dzień złożenia wniosku skarżący posiadał zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenie, gdyż obowiązek opłacenia składki powstaje od dnia, w którym powstało ubezpieczenie. W ocenie Sądu, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu dokonał nieprawidłowej interpretacji § 4 pkt 3 rozporządzenia, co doprowadziło do odmowy przyznania skarżącemu renty strukturalnej. Odnotować raz jeszcze trzeba, że § 4 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną wymienione w nim warunki, w tym gdy podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu (lit. a) i nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu ubezpieczenia społecznego rolników (lit. b). Treść tego uregulowania nie daje podstaw do przedstawionej powyżej interpretacji, przyjętej zresztą przez organy obu instancji. Przez oba organy, dlatego że organ pierwszej instancji, przekazując odwołanie skarżącego uznał, że nie zasługuje ono na uwzględnienie, bowiem nie znalazł podstaw do zastosowania art. 132 K.p.a. Mając powyższe na uwadze oraz ogólną zasadę postępowania administracyjnego wyrażającą się w tym, że organy administracji rozstrzygają sprawy według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie orzekania, a organ drugiej instancji jest organem orzekającym merytorycznie, przyjąć należy, że podstawą do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy winny być ustalenia faktyczne poczynione na datę wydania decyzji odwoławczej, tj. na dzień [...], a nie na datę złożenia wniosku. Dotyczy to przede wszystkim ustalenia spornej okoliczności podlegania w tym dniu ubezpieczeniu społecznego rolników przez skarżącego. Z treści przytoczonego przepisu mającego zastosowanie w sprawie wynika, że organ ma ustalić, czy w dniu złożenia podania wnioskodawca spełniał warunki do przyznania renty. Z uregulowania tego, wbrew wywodom organu odwoławczego, nie można wysnuć wniosku, że rozstrzygając sprawę zobowiązany jest jedynie uwzględniać dowody załączone do podania. Analiza przepisów rozporządzenia pozwala stwierdzić, że ta kwestia nie została przesądzona, wobec tego w toku postępowania administracyjnego wnioskodawca może przedkładać nowe dowody wykazujące, jak w badanej sprawie, prawo do renty strukturalnej. Stąd odmowę mocy dowodowej, przedłożonemu w trakcie trwania postępowania administracyjnego, zaświadczeniu należy uznać za chybioną. Przyjdzie dostrzec, że niewątpliwie do wniosku należy dołączyć dokumenty potwierdzające spełnienie warunków do uzyskania renty strukturalnej. Takim dokumentem jest zaświadczenie KRUS o okresach podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przed złożeniem wniosku o przyznanie renty strukturalnej. Rację ma organ odwoławczy, że prawodawca nakazał badanie warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników na ściśle określony dzień związany z dniem złożenia wniosku, lecz uszło jego uwadze, że okoliczności te wynikają z zaświadczenia KRUS, które ma walor dokumentu urzędowego i szczególną moc dowodową w rozumieniu art. 76 K.p.a., jak też stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo poświadczone. Przeto organ, opierając się na takim dowodzie, zobowiązany jest uwzględnić fakty w nim wskazane. Faktem stwierdzonym w dokumencie urzędowym, jakim jest zaświadczenie KRUS, jest potwierdzenie okresów ubezpieczenia społecznego, jak też braku zadłużenia na koncie. Wobec tego organ, dysponując omówionym zaświadczeniem, zobligowany był uznać stwierdzony w tym dokumencie fakt podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu we wskazanych tam okresach. W niniejszej sprawie zauważyć należy, że kwestionowanie tych okoliczności jest niczym nieuzasadnioną polemiką z poświadczonymi faktami. Organ nie przedstawił żadnego kontrdowodu przeciwko treści przedłożonego zaświadczenia. Z treści zaświadczenia wynika wprost, że skarżący od dnia 9 września 2010 r. podlegał ubezpieczeniu rolników, zaś wniosek złożył w dniu 10 września 2010 r., zatem w dniu złożenia wniosku podlegał zarówno ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu oraz nie posiadał zaległości w opłacaniu należności z tytułu tego ubezpieczenia. Również pozostała argumentacja organu odwoławczego, w świetle powyższego, nie mogła zostać uwzględniona. Wobec tego stwierdzić należy, że organy obu instancji nieprawidłowo zinterpretowały przepis § 4 pkt 3 lit. a) i b) cyt. rozporządzenia, co stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, dlatego zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji podlegały uchyleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. O zwrocie poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 P.p.s.a. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań.