II SA/Op 163/10
WyrokWSA w Opolu2010-04-13
Skład orzekający: Elżbieta Naumowicz, Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej, przyznając specjalny zasiłek celowy osobie niepełnosprawnej i samotnie gospodarującej, której dochód przekracza kryterium dochodowe, prawidłowo ocenił całokształt okoliczności faktycznych i nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a także czy uwzględnił wszystkie potrzeby skarżącego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i ocenili go zgodnie z wymogami prawa. Przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 181 zł zostało uznane za uzasadnione w ramach uznania administracyjnego, uwzględniając niepełnosprawność i samotne gospodarowanie wnioskodawcy, a także możliwości finansowe organu. Sąd podkreślił, że ustawa o pomocy społecznej nakłada na organy określone zadania, a wysokość zasiłku decyduje szczególnie uzasadniona potrzeba i możliwości finansowe organu, a nie wyższe koszty utrzymania związane z niepełnosprawnością.Stan faktyczny
D. A. złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zaspokojenie doraźnych wydatków. Organ pierwszej instancji przyznał zasiłek w wysokości 181 zł na leki, gaz i żywność, uznając, że wnioskodawca, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, spełnia przesłanki do otrzymania pomocy ze względu na niepełnosprawność i trudną sytuację życiową. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podzielając ustalenia organu pierwszej instancji i podkreślając, że wysokość pomocy była uzgodniona ze stroną i mieściła się w możliwościach finansowych ośrodka. Skarżący zarzucił organom nieuwzględnienie kompleksowo wszystkich jego potrzeb i wybiórcze załatwianie wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 kwietnia 2010 r., sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 15 maja 2009 r. D. A. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu o udzielenie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego z przeznaczeniem na zaspokojenie doraźnych, a niezbędnych wydatków oraz potrzeb. Do wniosku w dniu 19 maja 2009 r. dołączył dodatkowe dokumenty, w tym m.in.: faktury za leki z dnia 21 kwietnia 2009 r. i z dnia 2 kwietnia 2009 r. na łączną kwotę 72,82 zł, faktury za zakup benzyny z dnia 28 kwietnia 2009 r. i z dnia 6 kwietnia 2009 r. w łącznej kwocie 149,08 zł oraz fakturę z dnia 6 kwietnia 2009 r. za zakup butli gazowej w kwocie 48,00 zł.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Opola, na podstawie art. 3 ust. 1, 3, 4, art. 7 pkt 5, 6, art. 8 ust.1, art.9, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 41 pkt 1 art.102 ust.1, art.106 ust. 1,3,4, art. 110 ust. 7, 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008r. Nr 115 poz. 728 z późn. zm.) oraz § 1 pkt1 lit. a i b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz.950) oraz art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), orzekł o przyznaniu D. A. specjalnego zasiłku celowego w wysokości 181 zł z przeznaczeniem na: pokrycie kosztów zakupionych leków - 73,00 zł, gazu - 48,00 zł i zakup żywności - 60,00 zł.
Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 maja 2009 r. ustalono, że wnioskodawca oczekuje pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupionych leków, butli gazowej, na dofinansowanie zakupu żywności oraz na pokrycie kosztów zakupu benzyny. Wskazał, że na podstawie zebranych materiałów ustalił, że dochód wnioskodawcy wynosi 955,20 zł, natomiast kryterium dochodowe rodziny składającej się z jednej osoby - 477,00 zł. Organ uznał, że strona spełnia warunki uprawniające do pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego, bowiem jest osobą niepełnosprawną i długotrwale chorą i stwierdzono konieczność zaspokojenia niezbędnej potrzeby jaką jest zakup leków, gazu oraz żywności, a przyznana kwota specjalnego zasiłku celowego uwzględnia z jednej strony potrzeby wnioskodawcy, a z drugiej możliwości pomocy społecznej i pokrywa w całości koszt zakupionych leków i gazu oraz jest dofinansowaniem zakupu żywności, natomiast udzielenie pomocy pod warunkiem zwrotu nie jest celowe z uwagi na brak możliwości zwrotu. Przedstawiając analitykę wydatkowanych środków na realizację omawianej formy pomocy organ podał, że środki finansowe będące w dyspozycji Ośrodka w czerwcu 2009 r. z przeznaczeniem na wypłatę specjalnych zasiłków celowych w wysokości ok. 7.500 zł, pozwalają na udzielenie tej pomocy w wysokości 100 zł przy średniej liczbie ok. 75 świadczeń. Dodał, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 19 maja 2009 r. ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje w domu jednorodzinnym z centralnym ogrzewaniem etażowym i samotnie gospodaruje, jest osobą niepełnosprawną, przewlekle chorą i znajduje się w trudnej sytuacji życiowej. Dalej podał, że w kwietniu 2009 r. dochód strony wyniósł 955,20 zł, natomiast wydatki - 269,90 zł, w tym na zakup: leków 72,82 zł, benzyny - 149,08 zł, gazu - 48,00 zł. Wskazał, że rozpatrując wniosek strony uznał, że wydatki na zakup leków, żywności oraz gazu stanowią grupę niezbędnych potrzeb bytowych, na zaspokojenie których może być udzielona pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego, stąd przyznał pomoc w omawianej formie. Następnie odnotował, iż rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nadał na podstawie art. 108 K.p.a. ze względu na wyjątkowo ważny interes strony spowodowany trudną sytuacją życiową, tj. brakiem środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Na koniec, organ podał, powołując się na uzgodnienie zawarte ze stroną w dniu 19 maja 2009 r. w przedmiocie udzielenia pomocy na pokrycie kosztów zakupu benzyny, że w tym zakresie zostanie wydana oddzielna decyzja administracyjna.
Odwołanie od tej decyzji złożył D. A. podnosząc, że decyzje ta jest niezgodna "z faktami oraz zapisem ustawy o pomocy społecznej nakazującej udzielanie pomocy w momencie jej wymagalności." Wskazał, że z uzasadnienia decyzji wynika, iż MOPR nie udziela pomocy z przeznaczeniem na wnioskowany cel tak jak to określa ustawa o pomocy społecznej, lecz jedynie częściowo refunduje już poniesione koszty udokumentowane fakturami VAT. Co oznacza, że wnioskodawca musi najpierw dysponować środkami na ten cel, zatem osoba nie posiadająca środków tej pomocy nie otrzyma. Następnie stwierdził, że każda kolejna pomoc udzielana przez organ jest niższa od poprzedniej, co przy ewidentnym wzroście kosztów utrzymania powoduje, że zmuszony jest ograniczać swoje wydatki do poziomu nie odpowiadającego godności człowieka. Podał, że dowodem na taki stan rzeczy jest postanowienie Państwowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zmierzające do wyłączenia z użytkowania jego domu z uwagi na pogarszający się stan techniczny, która to okoliczność była znana Ośrodkowi, jednak nie uczynił nic by temu zaradzić.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy uznał, że odwołanie D. A. nie zasługuje na uwzględnienie.
Kolegium podzieliło ustalenia faktyczne i prawne organu I instancji, zgodnie z którymi sytuacja wnioskodawcy uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego, na podstawie przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten dopuszcza bowiem możliwość przyznania środków z pomocy społecznej nawet w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, jeśli tylko zajdzie szczególnie uzasadniony przypadek.
Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie uznał, iż sytuacje dochodowa i zdrowotna strony stanowią szczególne okoliczności przemawiające za przyznaniem jej specjalnego zasiłku celowego, bowiem z ustaleń poczynionych w drodze wywiadu środowiskowego i innych zebranych dokumentów wynika, że wnioskodawca zamieszkuje i prowadź gospodarstwo domowe samotnie, wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Opolu, Sądu Pracy Ubezpieczeń Społecznych z dnia 22 października 1998 r. przyznano stronie prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe i w dniu 25 października 1999 r. prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na stałe. Poza tym Kolegium wskazało, że dochód strony z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, tj. z miesiąca kwietnia 2009 r. w kwocie 955,20 zł niewątpliwie przekracza kwotę 477,00 zł kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jednakże okoliczność ta nie pozbawia strony prawa do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium nie zgodziło się ze stwierdzeniem D. A., iż wysokość udzielonej stronie pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego jest zbyt niska i uwzględnia wyłącznie częściową refundację już poniesionych wydatków. Przyznało, iż specjalny zasiłek celowy w łącznej wysokości 181,00 zł w pełni zrekompensuje wydatki jakie poniosła strona w związku z zakupem leków i gazu, jednakże pomoc w tej formie i wysokości została uzgodniona ze strona w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Zatem podniesione argumenty dotyczące zrefundowania wcześniej poniesionych wydatków, zdaniem Kolegium, są niezrozumiałe. Wskazało, że zarzuty w tym zakresie byłyby zasadne gdyby to organ żądał od strony wcześniejszego poniesienia wydatków na ten cel, uzależniając do przedłożenia dowodu poniesienia wydatku udzielenie pomocy, gdyż organ I instancji nie możne wymagać od osoby będącej w trudnej sytuacji finansowej wcześniejszego poniesienia wydatków z innych środków, w celu późniejszej ich refundacji. Ponadto wbrew argumentacji strony z wywiadu środowiskowego wynikało, że oczekuje pomocy na żywność i na ten cel organ I instancji przyznał stronie pomoc, a nie jak sugeruje strona, zrefundował wydatki poniesione na ten cel.
Oprócz tego Kolegium, stwierdziło, że wysokość udzielonej D. A. pomocy było uzasadnione możliwościami finansowymi Ośrodka. Stronie przyznano specjalny zasiłek celowy w kwocie 181 zł znacznie, przekraczając średnią kwotę specjalnego zasiłku celowego 100 zł. Odnotowało, iż strona systematycznie korzysta ze świadczeń pieniężnych pomocy społecznej w formie specjalnych zasiłków celowych, a ponadto uzyskuje stałe comiesięczne dochody w wysokości 955,20 zł, dwukrotnie przewyższającej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i jest w znacznie lepszej sytuacji niż większość podopiecznych opieki społecznej.
Ponadto organ odwoławczy zauważył, że celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie przezwyciężyć wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, lecz ustawodawca nie stworzył po stronie organów dysponujących środkami pomocy społecznej obowiązku zaspokojenia wszystkich, nawet jak najbardziej uzasadnionych potrzeb osoby lub rodziny ubiegającej się o taką pomoc i do tej pomocy uprawnionej. W jego ocenie, pomoc społeczna została udzielona stronie i chociaż rozmiar przyznanego zasiłku nie zabezpieczy wszystkich jej potrzeb to z pewnością stanowi istotną pomoc w pokonywaniu trudności finansowych.
Skargę do tut. Sądu wniósł D. A., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację przedstawioną we wniosku z 15 maja 2009 r. oraz w odwołaniu. Zarzucił, iż argumentacja decyzji zarówno organu pierwszej instancji, jak i Kolegium jest chybiona bowiem nie uwzględnia bieżącej sytuacji skarżącego. Oba organy podejmowały decyzje "wybiórczo", załatwiając jego wniosek o udzielenia pomocy dwoma decyzjami, tym samym "w sposób zamazujący właściwy obraz sytuacji skarżącego." Zaakcentował, że w sytuacji skarżącego, który jest osobą niepełnosprawną, przy rozpatrywaniu jego wniosków o pomoc organy powinny uwzględniać przepisy ustawy o pomocy społecznej oraz o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i udzielać pomocy kompleksowo. Zdaniem skarżącego powoływanie się na dotychczasowe orzecznictwo sądowe, które nie rozpatrywało dotychczas tak złożonej sytuacji osoby niepełnosprawnej w stopniu znacznym mającej z tego powodu znacznie większe koszty utrzymania od przeciętnej osoby będącej w niedostatku, jest nieuprawnione. Poza tym skarżący zawarł polemikę z obowiązującym systemem udzielania pomocy osobom niepełnosprawnym, kwestionując przy tym rozdział zadań określonych ustawą o pomocy społecznej i ustawą o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych na różne organy, które nie wywiązują się ze swoich obowiązków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dodatkowo wyjaśniło, iż nie jest władne do zmiany sposobu realizacji zadań przez poszczególne organy administracji publicznej ani tym bardziej zmiany systemu pomocy społecznej. Podkreśliło, iż badanej sprawie zastosowanie miały wyłącznie przepisy ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z przepisami tej ustawy, pomoc została stronie udzielona, zaś organ pomocy społecznej ocenił z jednej strony sytuację materialną oraz potrzeby skarżącego, z drugiej zaś strony własne możliwości finansowe i z tych względów nie można zarzucić ww. decyzji niezgodności z prawem. Ponadto wskazał, że organy administracji publicznej w myśl art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zobowiązane są działać wyłącznie na podstawie i w granicach obowiązujących przepisów prawa, do których należą przepisy ustawy o pomocy społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a.
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...], na mocy której utrzymano decyzję Z-ca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu z dnia [...]., nr [...], orzekającą o przyznaniu D. A. specjalnego zasiłku celowego w wysokości 181 zł z przeznaczeniem na: pokrycie kosztów zakupionych leków, gazu i zakup żywności. Rozstrzygnięciom tym skarżący zarzuca nieuwzględnienie kompleksowo wszystkich jego potrzeb.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 z późn. zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z przepisem art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Mając powyższe na względzie należy uznać, że D. A., jako osoba niepełnosprawna oraz samotnie gospodarująca był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Stosownie jednak do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 135, poz. 950), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Skarżący domagał się udzielenia pomocy społecznej w postaci specjalnego zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie tej formy pomocy zapada, w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 41 pkt 1 ustawy. Przepis ten stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Jak wynika z treści powyżej zacytowanego przepisu zasiłek ten jest szczególną formą wsparcia. Jest to pomoc bezzwrotna przyznawana podmiotom przekraczającym dopuszczalny ustawowo dochód. Z treści tego przepisu wynika także, że jest to świadczenie kierowane do osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Jego wysokość nie może przekroczyć w pierwszym przypadku kwoty 477 zł, zaś maksymalna wysokość zasiłku dla rodziny ustalana jest przez przemnożenie kwoty 351 zł przez liczbę członków rodziny
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego Sąd, uwzględniając okoliczność, że jest to rozstrzygnięcie wydane w ramach uznania administracyjnego badał, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Inaczej mówiąc, czy rozstrzygnięcie nie jest dowolne. Organ administracyjny nawet przy wydawaniu decyzji uznaniowej jest bowiem obowiązany do przestrzegania przepisów procedury oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. organ, wydając decyzję obowiązany jest w uzasadnieniu faktycznym wskazać w szczególności fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z przepisów regulujących zasady przyznawania pomocy społecznej wynika natomiast zasada indywidualizacji i fakultatywności świadczeń. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega natomiast na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.
Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, przede wszystkim są oni zwolnieni od konieczności wykazania, że ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja materialna osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle dobra, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski. Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, przy uwzględnieniu sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu. W świetle art. 3 ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, potrzeby te jednak powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
W niniejszej sprawie uzasadnienie zaskarżonej decyzji opiera się na niewadliwie ustalonym stanie faktycznym znajdującym oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Zważywszy na powyższe wywody, zdaniem Sądu, w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 181 zł. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z jego niepełnosprawnością, a także samotnym gospodarowaniem, stwierdzając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja ta przemawia za zakwalifikowaniem jej, jako szczególnego przypadku, o którym mowa w przepisie art. 41 pkt 1 ustawy. Ustalając natomiast wysokość świadczenia organ zbadał sytuację finansową wnioskodawcy, pod względem dochodów oraz comiesięcznych wydatków i zestawił ją ze swoimi możliwościami finansowymi. W tym zakresie organ przedstawił wysokość środków pieniężnych, które przeznacza na pomoc w skali miesiąca, podał potencjalną liczbę wnioskodawców. W ocenie Sądu, organ wyczerpująco wyjaśnił jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu zasiłku skarżącemu, właśnie w takiej wysokości, co wyklucza możliwość zarzucenia organowi przekroczenia granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku.
W ocenie Sądu, nieuprawniony jest pogląd skarżącego o braku kompleksowości rozpatrzenia jego wniosku. Trzeba bowiem zauważyć, że ustawa o pomocy społecznej nakłada na organy określone zadania i tylko w tym zakresie właściwy organ administracji publicznej może działać. Dlatego nie można organom zarzucać, że przy rozpatrywaniu wniosku strony o pomoc nie uwzględniono przepisów ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, gdyż na jej podstawie są przyznawane innego rodzaju świadczenia(uprawnienia). Niezasadna jest również argumentacja skarżącego, iż jego sytuacja uprawnia go do szczególnego traktowania przez organy pomocy społecznej, gdyż z powodu orzeczonej niepełnosprawności w stopniu znacznym ma większe wydatki od przeciętnej osoby będącej w niedostatku. O wysokości przyznanej pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego decyduje szczególnie uzasadniona potrzeba, jak też możliwości finansowe organu, a nie wyższe koszty utrzymania. Pozostałe zarzuty podniesione w skardze również są niezasadne.
Wobec powyższego biorąc pod uwagę, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak też procesowego, należało w myśl przepisu art. 151 P.p.s.a., skargę oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło