II SA/Op 166/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 18 lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych na skutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy postanawia 1. zwolnić skarżącą od uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł (słownie: pięćset złotych), 2. ustanowić skarżącej adwokata, 3. w pozostałym zakresie, nie wymienionym w punkcie 1 i 2, wniosek oddalić. B. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 18 lutego 2013 r., nr [...], uchylającą rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, w sprawie nakazania skarżącej wykonania robót budowlanych w budynku gospodarczym, usytuowanym w [...] nr [...], zgodnie z wytycznymi zawartymi w opinii technicznej i doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. W skardze B. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, z uwagi na trudną sytuację finansową i zdrowotną. Wobec tego, referendarz sądowy wezwał skarżącą do przedłożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na stosownym formularzu, w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie powyższe doręczono osobiście skarżącej w dniu 2 maja 2013 r. B. K. nadesłała wypełniony formularz wniosku, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Uzasadniając żądanie podała, że pozostaje w ciężkiej sytuacji zdrowotnej, zmuszona jest codziennie pobierać leki, które opłaca w 100 %. Jej syn posiada rentę socjalną i także jest zmuszony do codziennej kuracji lekami. Drugi z jej synów skarżącej, jest osobą bezrobotną i pozostaje na utrzymaniu skarżącej. Dodała, że ponosi wydatki z tytułu opłat za energię – 1.920 zł rocznie, za opał – 3.000 zł na zimę, leki – 200 zł miesięcznie. Oświadczyła, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i pełnoletnimi synami, a jej rodzina uzyskuje dochód w łącznej wysokości 4.005,36 zł, na który składa się: emerytura skarżącej – 947,51 zł brutto, emerytura męża – 2.359,68 zł brutto i świadczenie socjalne syna – 698,17 zł. Członkowie rodziny skarżącej posiadają ponadto dom o powierzchni 120 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,48 hektarów, a także budynki gospodarcze. Wnioskodawczyni nie wykazała żadnych innych składników majątkowych należących do niej lub członków rodziny, ani dodatkowych źródeł dochodu. Na wezwanie referendarza o uzupełnienie złożonego wniosku przez dodatkowe wyjaśnienia i przedłożenie stosownych dokumentów, skarżąca w piśmie z dnia 4 czerwca 2013 r. oświadczyła, że ani ona, ani jej członkowie rodziny nie posiadają rachunków bankowych. Dochody z tytułu świadczeń ZUS otrzymują natomiast drogą pocztową. Wnioskodawczyni wykazała, że koszty miesięczne z tytułu koniecznego utrzymania rodziny wynoszą: z tytułu wyżywienia – 1.960 zł, zakupów środków czystości – 320 zł, zakupu leków – 360 zł, zakupu odzieży, obuwia i bielizny – 300 zł, koszty pozostałych opłat (tj. z tytułu energii elektrycznej, gazu, wywozu nieczystości, podatku od nieruchomości, itp.) – 380 zł. Do akt sprawy dołączyła także: zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w Nysie o posiadaniu przez syna skarżącej statusu osoby bezrobotnej od dnia 24 września 2012 r., bez prawa do zasiłku; zaświadczenie z Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] o nieskorzystaniu przez syna skarżącej z pomocy społecznej; przekazy pocztowe z miesiąca kwietnia i maja 2013 r. W aktach znajdują się także karty informacyjne leczenia szpitalnego B. K. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) –zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy uregulowana w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", przewiduje możliwość udzielenia osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej pomocy, polegającej na zwolnieniu od kosztów sądowych – w całości, bądź w części, a także na ustanowieniu pełnomocnika z urzędu do reprezentowania interesów strony w postępowaniu sądowym. Przesłanki formalno-materialne warunkujące udzielenie stronie pomocy przez sąd administracyjny, określone zostały w przepisach Rozdziału 3 Oddział 2 P.p.s.a. pn. "Prawo pomocy". Ustawodawca w art. 243 § 1 i 252 § 2 P.p.s.a. postanowił bowiem, że prawo pomocy może być przyznane stronie, która złoży wniosek na urzędowym formularzu, a ponadto wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (jeżeli domaga się o pomoc w zakresie całkowitym), bądź że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (jeżeli jej wolą jest uzyskanie pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie B. K., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy, a także prawidłowo wykonała wezwanie referendarza o złożenie wypełnionego wniosku na urzędowym formularzu. Uzupełnienie braków formalnych wniosku nastąpiło bowiem w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania (tj. w dniu 2 maja 2013 r.), przez osobiste złożenie przez skarżącą w siedzibie tut. Sądu, w dniu 7 maja 2013 r., wypełnionego formularza. Z powyższych względów uznać należało, że skarżąca spełniła przesłanki formalne, polegające na złożeniu wniosku na urzędowym formularzu i wypełnieniu formularza zgodnie z wymogami ustawodawcy. Z kolei rozstrzygnięcie czy skarżąca spełnia przesłanki materialne warunkujące udzielenie jej pomocy, sprowadza się w niniejszej sprawie do zbadania, czy spełniony został wymóg wynikający z treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 245 § 2 P.p.s.a.), następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. B. K. w toczącym się postępowaniu sądowym zobowiązana jest ponieść koszty z tytułu: wymaganego na obecnym etapie wpisu od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a następnie - w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej i dalszego procedowania – opłaty kancelaryjnej za sporządzenie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem w wysokości 100,00 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych – Dz.U. Nr 221, poz. 2192) oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 zł (§ 3 cytowanego rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Razem obowiązkowe opłaty sądowe kształtują się więc na poziomie 850,00 zł. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że rodzina skarżącej uzyskuje miesięczny dochód w łącznej wysokości 3.373,15 zł netto i ponosi średniomiesięcznie wydatki na cele mieszkaniowe w łącznej wysokości: 380 zł oraz wydatki na utrzymanie członków rodziny w wysokości 2.940 zł miesięcznie. Uwzględniając okoliczności sprawy, referendarz uznał, iż skarżącej należy przyznać pomoc w zakresie częściowym, a nie całkowitym, o co wnosiła. Udzielona pomoc polega na zwolnieniu skarżącej od obowiązku poniesienia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, a także ustanowieniu adwokata z urzędu. Wydając takie rozstrzygnięcie w sprawie, referendarz kierował się bowiem faktem, że członkowie rodziny wnioskodawczyni uzyskują stałe, comiesięczne źródło utrzymania w postaci świadczeń: emerytalnych i rentowego, które to świadczenia gwarantują rodzinie zaspokojenie bieżących potrzeb. Z akt sprawy nie wynika także, że bliscy wnioskodawczyni korzystają z pomocy osób trzecich, czy instytucji pomocy społecznej. Nie wynika także, że są obciążeni należnościami wobec wierzycieli, co nakazuje z kolei przypuszczać, iż zachowują płynność finansową. Członkowie rodziny skarżącej nie są osobami całkowicie pozbawionymi środków do życia, czy znajdującymi się w dramatycznej sytuacji bytowej. A przepisy o prawie pomocy co do zasady mają właśnie zastosowanie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Przepisy te, mają zatem służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu (por. H.Knysiak-Molczyk, Przesłanki przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Prawa Publicznego 2007, nr 4, s. 36-39). Z drugiej jednak strony, nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że wysokość uzyskiwanego przez rodzinę skarżącej dochodu w stosunku do wykazanych niezbędnych, miesięcznych wydatków na jej utrzymanie, nie daje podstaw do wygenerowania większych środków finansowych na poniesienie dodatkowych celów, w tym na poniesienie kosztów wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika Reasumując powyższe, referendarz sądowy uznał udzieloną pomoc za adekwatną do aktualnej sytuacji materialnej skarżącej i dającą jej możliwość dalszego procedowania, bowiem zwolnił skarżącą od wpisu od skargi, czyli opłaty wymaganej już na wstępie postępowania sądowego. Nieuiszczenie tejże opłaty spowodowałoby bowiem odrzucenie skargi już w fazie początkowej postępowania. Natomiast zapewnienie pokrycia kosztów profesjonalnego pełnomocnika, a także zwolnienie od opłaty wymaganej na wstępie postępowania, umożliwi skarżącej zgromadzenie środków finansowych na pokrycie opłat sądowych wymaganych w dalszej części postępowania. Biorąc zatem pod uwagę wysokość kosztów w stosunku do ogólnej sytuacji skarżącej i zakresu udzielonej niniejszym postanowieniem pomocy, stwierdzić można, że konieczność poniesienia pozostałej części należnych kosztów sądowych nie naraża skarżącej na pogorszenie jej warunków bytowych, a także odpowiada celowi instytucji prawa pomocy, która powinna być zagwarantowana tylko najbardziej potrzebującym. Wskazać w tym miejscu także warto, iż niniejsze orzeczenie nie pozbawia skarżącej możliwości ubiegania się w dalszej części postępowania sądowego o przyznanie pomocy, w przypadku zmiany okoliczności sprawy. Mając na uwadze powyższe, referendarz sądowy działając na zasadzie 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.