II SA/Op 166/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. A. na Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu w przedmiocie działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanawia odrzucić skargę. D. A., zwany dalej również skarżącym, wniósł skargę na działalność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, zarzucając organowi "brak właściwego postępowania z dokumentami, brak należytej staranności w ich archiwizowaniu, utratę, wydawanie decyzji niezgodnych ze stanem faktycznym oraz przekazywanie petentom ZUS decyzji, od których przysługuje odwołanie w terminie zawitym do Sądu, bez gwarancji ich doręczenia listem zwykłym, zamiast przesyłką rejestrowaną." Skarżący wskazał na przesyłkę zwykłą datowaną na 7 marca 2019 r., którą wyjął ze skrzynki na listy w dniu 26 marca 2019 r., a która zawierała dwie decyzje ZUS - z dnia 18 i 28 lutego 2019 r. W odpowiedzi na skargę organ domagał się oddalenia skargi. Wyjaśnił, że doręczenie decyzji organu rentowego listem zwykłym jest zgodne z art. 71a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 300, z późn. zm.), według którego Zakład może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym, a w razie sporu, to po stronie Zakładu leży ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji. Ponadto, zgodnie z art. 4779 § 3 K.p.c., sąd powszechny (rejonowy czy okręgowy) odrzuci odwołanie wniesione po terminie, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Nie ustosunkował się natomiast organ do zarzutów dotyczących niewłaściwego postępowania z dokumentami i nienależytej archiwizacji, podnosząc, że skarżący nie wskazał, na jakiej podstawie zarzuty te formułuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w zakresie kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Zgodnie z art. 3 § 1 P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, zaś § 2 tego przepisu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (K.p.a.), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w K.p.a. oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Oprócz kontroli działalności administracji publicznej w sprawach skarg wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 3 § 2a P.p.s.a) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Z powyższego wynika, że kognicji sądu administracyjnego nie podlegają sprawy ze skarg wnoszonych w trybie przepisów działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm., nadal zwanej w skrócie "K.p.a."), w tym na podstawie art. 227 K.p.a., wedle którego przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Podkreślić trzeba, że skargi wnoszone w trybie art. 227 i nast. K.p.a. są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. Natomiast skargi, o których mowa w P.p.s.a., są sformalizowanym środkiem sądowej kontroli - przede wszystkim decyzji administracyjnych - z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Sąd nie rozpatruje natomiast skarg na nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy lub ich pracowników (por. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 1998 r., sygn. akt III SA 1636/97, dostępny na stronie internetowej - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, tak jak i pozostałe powołane poniżej orzeczenia). Powtórzyć przyjdzie, że postępowanie ze skargi powszechnej ma charakter postępowania administracyjnego uproszczonego, w którym nie ma stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżących, a tylko zawiadamia się ich o podjętych działaniach, nie ma toku instancji ani środków zaskarżenia. Postępowanie takie kończy się czynnością materialno-techniczną zawiadomienia skarżących o załatwieniu skargi (por. postanowienie NSA z dnia 25 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 457/06). W niniejszej sprawie D. A. uczynił przedmiotem skargi opisane wyżej działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu, których prawidłowość kwestionuje. Nie ma więc wątpliwości, że skarga ta została wniesiona w trybie przepisów działu VIII K.p.a., czyli stanowi skargę obywatelską (powszechną) i w z związku z tym nie mieści się w zakresie art. 3 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd uznał skargę w tym przedmiocie za niedopuszczalną, podlegającą odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast po myśli § 3 art. 58 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę postanowieniem, przy czym może to nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.