II SA/Op 178/07

WyrokWSA w Opolu2007-06-12

Skład orzekający: Krzysztof Bogusz, Grażyna Jeżewska, Elżbieta Naumowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja przyznająca świadczenie w postaci posiłków może określać dzienną stawkę żywieniową oraz sposób przekazywania należności wykonawcy usługi, a także czy przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu jest zgodne z prawem?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna przyznająca świadczenie w postaci posiłków nie może określać dziennej stawki żywieniowej ani sposobu przekazywania należności wykonawcy usługi, ponieważ przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują takich rozstrzygnięć. Określenie tych kwestii w decyzji stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Ponadto, prawo do jednego gorącego posiłku dziennie oznacza, że pomoc powinna być świadczona każdego dnia tygodnia, a nie tylko przez 5 dni.
Stan faktyczny
D. A. wystąpił o kontynuowanie refundacji obiadów dla córki oraz przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu. Organ I instancji przyznał posiłki na 5 dni w tygodniu, ustalając dzienną stawkę żywieniową i sposób przekazywania należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący zarzucił, że kontrakt socjalny został podpisany pod presją i nie był realizowany w uzgodnionej formie, a także kwestionował przyznanie posiłków tylko przez 5 dni w tygodniu.
Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinnej w Opolu w części obejmującej pkt 3 i 4 oraz pkt 2 w zakresie w jakim określa przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu, 2) w pozostałej części oddala skargę, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której w pkt 1 niniejszego wyroku stwierdzono jej nieważność.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Asesor sądowy Elżbieta Naumowicz Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie świadczenia w formie posiłków 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu z dnia [...], nr [...] w części obejmującej pkt 3 i 4 oraz pkt 2 w zakresie w jakim określa przyznanie posiłków przez 5 dni w tygodniu, 2) w pozostałej części oddala skargę, 3) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w części, w której w pkt 1 niniejszego wyroku stwierdzono jej nieważność. Wnioskiem z dnia 3 stycznia 2005 r. D. A. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinnej w Opolu o kontynuowanie refundacji obiadów w Publicznym Liceum Ogólnokształcącym nr [...] w O. dla córki D., uczennicy klasy III tegoż liceum oraz wydanie decyzji uprawniającej do korzystania z posiłków w Domu Dziennego Pobytu, jak też przyznanie zasiłku celowego specjalnego ponawianego przez kolejne miesiące z przeznaczeniem na pokrycie kosztów dojazdu na przyznane obiady. Decyzją Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinnej w Opolu z dnia [...], Nr [...], na podstawie art. 7 pkt 5 i 6, art. 17 ust. 1 pkt 3, art. 48 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r., Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz uchwały nr XXXIV/323/04 Rady Miasta Opola z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie ustalania zasad zwrotu wydatków na posiłki przyznawane przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinnej w Opolu (Dz. Urz. Woj. Opolskiego Nr 54, poz. 1482) przyznano D. A. oraz jego córce D. A. posiłki od dnia 1 marca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r., wskazując jednocześnie, iż w tym okresie przysługuje im posiłek (pełny obiad) przez 5 dni w tygodniu, które wydawane będą w świetlicy szkolnej SP – [...] w O.; dzienną stawkę żywieniową przyznanego posiłku ustalono na 5 zł; poza tym postanawiając, że należność za obiady będzie przekazywana na rachunek bankowy wykonawcy usługi. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, iż w oparciu o wywiad środowiskowy, z uwagi na niepełnosprawność wnioskodawcy, jak też sytuację finansową rodziny uznał, że w/w osoby kwalifikują się do otrzymania tegoż świadczenia. W celu rozwiązania problemu dojazdów do miejsca wydawania posiłków, wskazał miejsce realizacji przyznanego świadczenia - stołówkę szkoły - jako położoną najbliżej jego miejsca zamieszkania. Nadto powołał się na zawarty z wnioskodawcą kontrakt socjalny z dnia 15 lutego 2005 r. ustalający osoby uprawnione do korzystania z przyznanej pomocy oraz miejsce jej świadczenia. Odwołanie od tej decyzji złożył D. A., opisując problemy związane z realizacją postanowień decyzji w zakresie odbioru obiadów, czego konsekwencją jest ich dostarczanie do domu. Zakwestionował fakt przyznania mu posiłków przez pięć dni w tygodniu zamiast siedmiu. Decyzją z dnia [...], Nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.- zwaną dalej K.p.a.), utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w myśl przepisu art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. – zwaną dalej ustawą) do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym należy m.in. zapewnienie posiłku osobom tego pozbawionym, przy czym w myśl art. 48 ust. 4 ustawy, pomoc doraźna lub okresowa w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Poza tym Kolegium odnotowało, że zgodnie z uchwałą Rady Miasta Opola nr XXXIV/323/04 z dnia 1 lipca 2004 r. w sprawie ustalenia zasad zwrotu wydatków za posiłki przyznawane przez Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Opolu, prawo do korzystania z posiłków mają osoby, których dochód nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznej. Następnie Kolegium zauważyło, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej określa art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy, według którego pomoc społeczna przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł lub rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Organ odwoławczy, oceniając ponownie stan faktyczny sprawy podniósł, że z ustaleń wywiadu środowiskowego (rodzinnego) i innych zebranych w sprawie dokumentów wynika, iż skarżący zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wraz z dwiema pełnoletnimi córkami: D. - studentką Uniwersytetu [...] i D. -uczennicą III klasy Liceum Ogólnokształcącego nr [...] w O. Dochód rodziny łącznie wynosi 1.031,78 zł, a dochód na osobę w rodzinie stanowi kwotę 343,93 zł i nie przekracza 150 % kwoty kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 ustaw, stanowiącej kwotę 474 zł (150 % z 316 zł), zatem spełnione jest to kryterium. Stąd, według Kolegium, słusznie organ I instancji przyznał pomoc w formie posiłków dla wnioskodawcy i jego córki D. Na koniec wskazał, że przytoczone w odwołaniu problemy związane z realizacją decyzji pozostają bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż wnioskowane świadczenie zostało stronie przyznane. Odnosząc się do kwestionowanego w odwołaniu przyznaniu posiłków przez pięć dni w tygodniu a nie siedem, stwierdziło, iż stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy, pomoc w formie jednego gorącego posiłku może być doraźna lub okresowa. Oznacza to, że rozstrzygnięcie co do ilości posiłków ustawodawca pozostawił organowi, który te posiłki przyznaje. A nadto z ustaleń zawartych w kontrakcie socjalnym wynika, iż posiłki będą wydawane w Szkole Podstawowej nr [...] w O., zatem zasadnym było przyznanie posiłków przez pięć dni w tygodniu, albowiem tylko w tych dniach placówka szkolna funkcjonuje. Okoliczność, iż posiłki dowożone są do domu strony nie mogła mieć wpływu na czasokres przyznania tych posiłków. Zauważyło także, iż D. A. jako osoba niepełnosprawna może mieć problemy z przygotowaniem posiłków, jednakże zamieszkuje i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwiema pełnoletnimi córkami, które winny pomóc ojcu w prowadzeniu gospodarstwa domowego, tym bardziej, iż rodzina nie otrzymuje posiłków jedynie w sobotę i niedzielę, tj. dni wolne od nauki i córki strony nie mają w tych dniach żadnych obowiązków. Zaakcentowało, iż uzgodnienia kontraktu socjalnego zawierają postanowienia dotyczące udzielania pomocy stronie przez jego pełnoletnie córki, zaskarżona decyzja wydana została w wyniku wykonania postanowień kontraktu socjalnego zawartego przez D. A. i jego córkę D. z pracownikiem socjalnym działającym w imieniu Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Opolu, w którym została uzgodniona zarówno forma udzielenia pomocy jak i jej zakres. W skardze do Sądu skarżący D. A. zarzucił, że podpisanie kontraktu socjalnego w formie oraz treści sporządzonej i przedłożonej przez pracownika socjalnego nie rodzi konsekwencji prawnych, zważywszy na fakt, iż na jego treść nie miał wpływu. Podniósł, że podpisał niekorzystny kontrakt pod presją pracownika, który i tak nie był realizowany w uzgodnionej formie. Ponadto, jego zdaniem, co nie jest zgodne z prawem nie może obowiązywać. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z dnia 14 lutego 2006r., sygn. akt II SA/Op 319/05 na zgodny wniosek stron, zawiesił postępowanie w sprawie, zaś postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2007 r. podjął zawieszone postępowanie, na wniosek organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga D. A. zasługuje na uwzględnienie, jednak nie wszystkie jej argumenty należy uznać za zasadne. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. W myśl art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwaną dalej P.p.s.a.), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części. W takiej sytuacji nie obowiązuje także, z mocy art. 134 § 2 powyższej ustawy, zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego. Sprawując taką kontrolę legalności, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bada w pełnym zakresie zgodność z prawem działania lub bezczynności organu administracji publicznej, a nie tylko zgodność z przepisami, których naruszenie zarzucono w skardze (brak związania podstawami skargi) i wobec tego może wydać orzeczenie innej treści niż to, o które wnosił skarżący (brak związania wnioskami skargi) (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski: "Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. LexisNexsis, Warszawa 2003, s. 444). Przedmiotem oceny jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], która utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję - Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinnej w Opolu z dnia [...], przyznającą D. A. pomoc w postaci nieodpłatnych posiłków od dnia 1 marca 2005 r. do 30 czerwca 2005 r. Decyzja wskazywała jednocześnie, iż biorcą posiłków we wskazanym okresie jest D. A. oraz jego córka D. A., określając jednocześnie, iż we wskazanym okresie przysługuje im pełny obiad przez 5 dni w tygodniu, wydawany w świetlicy szkolnej SP – [...] w O.; dzienną stawkę żywieniową przyznanego posiłku ustalono na 5 zł, postanowiono także w osnowie decyzji, że w/w należność będzie przekazywana na rachunek bankowy wykonawcy usługi. W pierwszej kolejności powinna być zatem przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji (i postępowania, które ją poprzedziło) z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność decyzji. Przyjęcie takiej kolejności badania zgodności z prawem decyzji uzasadnione jest tym, że ustalenie którejkolwiek z wad decyzji powodujących stwierdzenie jej nieważności czyni dalszą kontrolę nie tylko zbędną ale i niedopuszczalną. W przypadku bowiem nieważności decyzji powinno nastąpić jej stwierdzenie przez wojewódzki sąd administracyjny niezależnie od jakichkolwiek okoliczności (por. T. Woś: "Postępowanie sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 308). Tak przeprowadzona przez Sąd kontrola wykazała, że decyzje wydane w przedmiotowej sprawie dotknięte są wadą nieważności w części. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji organu odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji, należy podkreślić, że wśród niezbędnych, obowiązkowych elementów każdej decyzji administracyjnej, wymienionych w art. 107 § 1 K.p.a., jest rozstrzygnięcie, zawarte w sentencji decyzji. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego, wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, oznacza utrzymanie w mocy jej podstawowego, koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji oprócz przyznania posiłków skarżącemu we wskazanym okresie przez 5 dni w tygodniu dotyczyło również ustalenia wysokości stawki żywieniowej w kwocie określonej tą decyzją, wynoszącej 5 zł oraz zawierało postanowienia dotyczące sposobu przekazywania należności wykonawcy usługi. Organ odwoławczy zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy tę decyzję, a zatem, w świetle przedstawionych wyżej wywodów, uznał jej rozstrzygniecie za prawidłowe. W związku z tym stwierdzić trzeba, iż przepisami prawa materialnego, na których została oparta powyższa decyzja były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Jednakże załatwienie indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów powszechnie obowiązującego prawa przed powołanym do tego organem może nastąpić jedynie w formie władczej ingerencji administracji publicznej w sferę praw i obowiązków jednostki. Oznacza to zatem, iż organ administracji publicznej musi posiadać legitymację do podjęcia w formie władczej decyzji i to w przedmiocie objętym konkretnym postępowaniem administracyjnym. Przystępując do oceny sprawy w tym zakresie podnieść na wstępie trzeba, że w myśl utrwalonego i niekwestionowanego w orzecznictwie poglądu doktryny, podstawą prawną decyzji administracyjnej – definiowanej jako akt kwalifikowany, będący przejawem woli organu, władczy, zewnętrzny, rozstrzygający konkretną sprawę co do konkretnej osoby, wydawany w postępowaniu o prawnie unormowanej procedurze - może być wyłącznie norma prawa materialnego powszechnie obowiązującego, co oznacza, że decyzje w sferze nie objętej regulacją prawną lub w sferze, w której organ administracji nie może podejmować czynności w formie decyzji są wydane bez podstawy prawnej (por. B. Adamiak: "Wadliwość decyzji administracyjnej". Acta Universitatis Wratislaviensis, Wrocław 1986, s. 143 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 5 lutego 1988, sygn. akt III AZP 1/88, OSPiKA 1989, nr 3, poz. 59). Taka wada decyzji stanowi w myśl art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. przesłankę jej nieważności. W świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej świadczenia przewidziane tą ustawą są przyznawane przy wykorzystaniu różnych form działania organów administracji. Z uwagi na wskazywaną już wyżej zasadę, wynikającą z art. 14 ustawy, przy załatwianiu indywidualnej sprawy z zakresu pomocy społecznej, gdy organ rozstrzyga w formie władczej o prawach osób i rodzin określonych w tej ustawie, a z brzmienia przepisu nie wynika prawna forma działania organu, pierwszeństwo ma forma decyzji administracyjnej. Materialnoprawnej podstawy rozstrzygania przez organy pomocy społecznej w zakresie przyznawania posiłków upatrywać należy z jednej strony w przepisie art. 48 ust. 1 i 4 cyt. ustawy, statuującym uprawnienie osoby do uzyskania pomocy doraźnej lub okresowej w postaci jednego gorącego posiłku dziennie, jeśli jest tego pozbawiona i własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Z drugiej strony uprawnieniu temu odpowiada obowiązek organu, wynikający z art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy, jakim jest zapewnienie posiłku, zaliczone do zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym. Redakcja powyższych przepisów determinuje zatem treść decyzji administracyjnej w przedmiocie posiłków, zakreślając wyraźnie granice rozstrzygnięcia organu i ograniczając jego uprawnienie wyłącznie do kwestii przyznania uprawnień do jednego gorącego posiłku dziennie w świetle przesłanki wynikającej z art. 48 ust. 4 ustawy. Przepisy te nie przewidują natomiast możliwości określenia przez organ dziennej stawki żywieniowej, jak też sposobu przekazywania należności wykonawcy usługi. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy uznać należało, że brak było podstaw prawnych do rozstrzygania przez organy w drodze decyzji co do dziennej stawki żywieniowej nieodpłatnie przyznanych skarżącemu posiłków oraz sposobu przekazywania należności wykonawcy usługi. Formułowanie w sentencji decyzji, wydanej w trybie art. 48 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, rozstrzygnięć innych niż wskazano w tym przepisie, stanowiło nie tylko naruszenie zasady praworządności wyrażonej w art. 6 K.p.a., w myśl której organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, ale w ocenie Sądu przesądza o tym, że decyzja o przyznaniu skarżącemu posiłków z jednoczesnym określeniem stawki żywieniowej za te posiłki w kwocie 5 zł dziennie, jak też sposobu przekazywania należności wykonawcy usługi, wydana została bez podstawy prawnej, a to stanowi, że zgodnie z dyspozycją wskazaną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzja ta w tej części jest nieważna. Powyższe stwierdzenie implikuje ocenę, że taką samą wadą jest dotknięta zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji. Orzeczenia te nie znajdują oparcia w przepisach prawa materialnego będących podstawą ich wydania. Powołane przepisy uprawniają jedynie organy pomocy społecznej do rozstrzygania kwestii uprawnienia, prawa strony do posiłku, a nie do wskazywania w osnowie decyzji faktycznego sposobu realizacji tego prawa. Podkreślić w tym należy, że w rozpoznawanej sprawie brak podstawy prawnej do decyzyjnego rozstrzygania we wskazanym przedmiocie jest tym wyraźniej widoczny, że świadczenia w formie posiłku udzielono bezpłatnie, przez co zrealizowane zostało ustawowe prawo skarżącego do uzyskania pomocy. W związku z tym odpłatność, wyliczana według stawek ustalanych przez organ pomocy społecznej w drodze zawieranych z innymi jednostkami umów cywilnoprawnych, jest ponoszona przez ten organ. Kwestia wysokości dziennej stawki posiłku oraz sposób przekazywania należności wykonawcy usługi bezspornie dotyczy problemów wtórnych, technicznie związanych z przyznanym bezpłatnie prawem do posiłku, czyli rozliczeń pomiędzy organem pomocy społecznej a jednostką realizującą to świadczenie, jak też umowy w zakresie miejsc realizacji posiłku. W niniejszej sprawie należało również stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji w części przyznającej świadczenie w formie posiłków przez 5 dni w tygodniu. Trzeba bowiem wskazać, że przepis art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy wprost stanowi, iż pomoc w postaci jednego gorącego posiłku dziennie przysługuje osobie, która własnym staraniem nie może go sobie zapewnić. Udzielenie posiłku może mieć charakter okresowy bądź doraźny. Prawo do jednego gorącego posiłku dziennie oznacza, że pomoc ta powinna być świadczona każdego dnia, w tym w sobotę i niedzielę, a nie przez 5 dni w tygodniu, jak to przyjęto w rozstrzyganej sprawie. Powinien to być gorący posiłek wydawany raz na dzień w jadłodajni, barze, stołówce lub w innym miejscu, pod warunkiem, że jest to placówka czynna we wszystkie dni tygodnia. Pomoc ta może również polegać na przyznaniu osobie potrzebującej bonów obiadowych. Należy również podkreślić, że prawo osoby lub rodziny do posiłku rodzi po stronie gminy (jej organów) obowiązek zapewnienia posiłku osobom tego pozbawionym. Pomoc ta nie jest przyznawana w drodze uznania organu. Chybiona jest przeto argumentacja Kolegium, iż rozstrzygnięcie co do ilości posiłków ustawodawca pozostawił w gestii organu. Niewątpliwie do takiej wykładni tego przepisu nie uprawnia zapis, że pomoc w tym zakresie może być doraźna (natychmiastowa) lub okresowa. Postanowienie to dotyczy czasookresu świadczenia pomocy, a nie ilości dni w tygodniu. Niezasadne jest także stanowisko organu odwoławczego, iż rozstrzygnięcie w tej kwestii zostało zdeterminowane zawartym przez rodzinę skarżącego kontraktem socjalnym. Kontrakt socjalny w myśl art. 6 pkt 6 ustawy jest "pisemną umowę zawartą z osobą ubiegającą się o pomoc, określającą uprawnienia i zobowiązania stron umowy, w ramach wspólnie podejmowanych działań zmierzających do przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej osoby lub rodziny" "w celu określenia sposobu współdziałania w rozwiązywaniu problemów osoby lub rodziny znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej" (art. 108 ust. 1 ustawy). Kontrakt socjalny zatem ma na celu negocjację wyboru możliwych rozwiązań pożądanej zmiany trudnej sytuacji oraz określania na jej podstawie form i czasu trwania współdziałania stron. W związku z powyższym zauważyć należy, że o prawie i przesłankach przyznania pomocy społecznej decydują przepisy powszechnie obowiązujące, nie może natomiast w tym przedmiocie decydować umowa, jaką jest kontrakt socjalny. Fakt, że w kontrakcie socjalnym uzgodniono miejsce wydawania posiłków w stołówce szkolnej, która funkcjonuje przez 5 dni nie uprawnia organu do ograniczenia zakresu pomocy wynikającego z ustawy. Pomoc w pozostałe dni może być świadczona w innej placówce, bądź w formie bonów obiadowych. Rację ma zatem skarżący, że w tej kwestii uzgodnienia wynikające z kontraktu rażąco naruszają prawo. Powyższe okoliczności uzasadniały stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tej części, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W pozostałym zakresie skarga podlega oddaleniu, albowiem ustalenie prawa do świadczenia w formie posiłków odbyło się w zgodzie z przepisami materialnymi i proceduralnymi normującymi to zagadnienie. Organy w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, przewidziane cytowaną ustawą, ustaliły stan faktyczny sprawy. Oceniły ją w świetle kryteriów wynikających z ustawy oraz uchwały Rady Miasta Opola z dnia 1 lipca 2004 r., przyznając skarżącemu świadczenie. W zakresie, w którym Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji należało oddalić skargę, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku oparte jest o przepis art. 152 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło