II SA/Op 180/09
WyrokWSA w Opolu2009-10-15
Skład orzekający: Daria Sachanbińska, Krzysztof Bogusz, Elżbieta Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego osobie, której dochód nieznacznie przekracza kryterium dochodowe, a jednocześnie przyznał jej specjalny zasiłek celowy w ograniczonej wysokości?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ pomocy społecznej prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, gdy dochód wnioskodawcy nieznacznie przekraczał ustalone kryterium dochodowe. Jednocześnie, sąd uznał, że przyznanie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 ustawy, w ramach uznania administracyjnego, było uzasadnione, a jego wysokość została ustalona z uwzględnieniem sytuacji faktycznej i możliwości finansowych organu, bez naruszenia przepisów prawa.Stan faktyczny
T. R., osoba samotnie gospodarująca, utrzymująca się z renty inwalidzkiej, złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego z powodu nieznacznego przekroczenia kryterium dochodowego, ale przyznał specjalny zasiłek celowy w wysokości 100 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. T. R. złożył skargę do WSA, kwestionując odmowę przyznania zasiłku celowego i wysokość przyznanego specjalnego zasiłku celowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz - spr Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Protokolant st. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, orzekł o przyznaniu T. R. specjalnego zasiłku celowego w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na zakup żywności i leków oraz dokonanie opłat i jednocześnie odmówił przyznania zasiłku celowego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i utrzymuje się z renty inwalidzkiej, która wynosi 481,30 zł (po odliczeniu alimentów). W miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w grudniu 2008 r., wnioskodawca poniósł wydatki z tytułu: czynszu w kwocie 50,00 zł, opłat za telefon i internet w kwocie 136,50 zł, energię elektryczną w kwocie 58,51 zł, gaz w kwocie 46,71 zł oraz koszt zakupu leków w kwocie 46,25 zł. Ponadto organ I instancji wskazał, że sytuacja życiowa skarżącego jest mu dobrze znana, gdyż jest on objęty pomocą społeczną od 1994 r., a od 2004 otrzymuje comiesięczną pomoc w formie zasiłku celowego lub specjalnego zasiłku celowego a także pomoc w postaci nieodpłatnych posiłków w Dziennym Domu Pobytu w N. Organ wskazał także, iż wnioskodawca posiada orzeczenie stwierdzające znaczny stopień niepełnosprawności, choruje oraz korzysta z pomocy Ośródka w formie nieodpłatnych usług opiekuńczych. Dodatkowo organ podkreślił, że wnioskodawca nie stara się wykorzystać własnych możliwości i uprawnień w celu polepszenia swojej sytuacji i stopniowego spłacenia zadłużenia czynszowego, jak chociażby poprzez złożenie wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, z którego korzystał w okresie od maja do października 2007r., otrzymując w tym czasie także pomoc społeczną w postaci specjalnego zasiłku celowego. T. R. był również informowany, że w przypadku naliczenia odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze, może zwrócić się z wnioskiem o ich umorzenie.
Powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 1996 r., sygn. akt SA/Gd 3281/95 organ wskazał, że udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. W dalszej części uzasadnienia organ podał, że w 2009 r. Ośrodek na realizację zadań własnych, m.in. na wypłatę zasiłków celowych przeznaczył kwotę 70.833,00 zł miesięcznie. Przeciętna wysokość zasiłków dla rodzin wyniosła zatem 110,00 zł, a dla osób samotnych 60,00 zł. Jednocześnie zaznaczono, że górna wysokość zasiłku celowego wyniosła odpowiednio 350,00 zł i 250,00 zł. Dalej organ podał, że w miesiącu grudniu 2008 r. wpłynęło 695 podań o udzielenie pomocy, a do dnia 21 stycznia 2009 r. wpłynęło 889 podań. Zasiłek w maksymalnej wysokości przyznawany był tylko w sytuacjach wyjątkowych oraz w okresie zimowym z uwagi na konieczność zakupu opału. W wyższej wysokości pomoc przyznawana była osobom nie mającym stałego źródła dochodu, gdzie różnica między kryterium dochodowym a posiadanym dochodem jest znaczna, bądź osobom dotkniętym długotrwałą chorobą lub niepełnosprawnością. Zasiłki poniżej średniej wysokości otrzymują natomiast osoby posiadające stałe comiesięczne dochody i różnica między kryterium dochodowym, a osiąganym dochodem nie jest znaczna lub osoba korzysta z innych form pomocy społecznej.
Organ podkreślił też, że nie może rozdzielać posiadanych środków w równej wysokości, ponieważ sytuacja wnioskodawców jest zróżnicowana. Organ wskazał, że T. R. choć jest osobą samotną, to jednak posiada stały dochód i nie może być mu przyznany zasiłek o tej samej wysokości co np. osobom samotnym bez dochodu, czy też rodzinom posiadającym dzieci i utrzymującym się tylko z zasiłku dla bezrobotnych i świadczeń rodzinnych.
Wyraźnie zaznaczono, że T. R. w miesiącu grudniu 2008 r. otrzymał pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty, leki w wysokości 100,00 zł (jednak wobec złożonego odwołania jego wypłata została wstrzymana), jeden posiłek dziennie o wartości 6,00 zł, zasiłek celowy na zakup żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiana" w wysokości 60,00 zł i pomoc w formie usług opiekuńczych. W miesiącu styczniu 2009 r. natomiast otrzymał pomoc w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności, opłaty i leki, środki czystości w wysokości 100,00 zł (wobec wniesionego odwołania jego wypłata została zawieszona), jednego posiłku dziennie o wartości 6,00 zł, zasiłek celowy na zakup żywności z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" w wysokości 60,00 zł oraz pomoc w formie usług opiekuńczych.
Organ I instancji wskazał, że wobec przekroczenia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728), które zostało ustalone na kwotę 477,00 zł, wnioskodawca nie kwalifikuje się do utrzymania pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Stwierdzając jednak, że wobec orzeczonego znacznego stopnia niepełnosprawności oraz choroby T. R. jego sytuacja może być uznana za szczególnie uzasadniającą udzielenie środków z pomocy społecznej, organ na podstawie przepisu art. 41 ustawy przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy na zakup żywności, leków oraz uregulowanie opłat w wysokości 100 zł.
T. R. złożył od tej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie, jako naruszającej przepisy prawa materialnego oraz procesowego. W uzasadnieniu powołując się na orzeczenia sądów administracyjnych wskazał, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych należy do podstawowych potrzeb bytowych każdego człowieka, a przeznaczenie otrzymanej pomocy na spłatę zadłużenia czynszowego może spowodować uszczuplenie budżetu domowego i pozbawić osobę środków do życia. Skarżący podniósł także, iż dodatek mieszkaniowy stanowi dochód przy wyliczeniu kryterium dochodowego, co ma wpływ na obowiązek zapłaty za usługi opiekuńcze. Zarzucił organowi, że enigmatycznie wskazał posiadane przez siebie środki na pomoc społeczną i równie enigmatycznie wymienił w uzasadnieniu decyzji ponoszone przez stronę wydatki. Wskazał, iż przyznane przez organ świadczenia, które wymienione zostały w decyzji nie mają związku z niniejszą sprawą, bowiem rozstrzygane były odrębnymi decyzjami.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy uznał, że odwołanie T. R. nie zasługuje na uwzględnienie. W jego ocenie sytuacja materialna strony uniemożliwiała przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego, ponieważ zgodnie z przepisem art. 39 w zw. z art. 8 ustawy o pomocy społecznej jego przyznanie jest uzależnione od uzyskania w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku przez osobę samotnie gospodarującą, dochodu nie przekraczającego kwoty kryterium dochodowego, wynoszącego 477,00 zł. W związku z ustaleniem, że dochód T. R. w miesiącu grudniu 2008 r. wyniósł 481,30 zł, nie było podstaw do uwzględnienia jego wniosku w tym zakresie. Organ odwoławczy wskazał, że ustawodawca w tej kwestii nie pozostawił organom swobody. Brak spełnienia kryterium dochodowego wyłącza możliwość przyznania zasiłku celowego.
SKO podzieliło również ustalenia organu I instancji, zgodnie z którymi sytuacja wnioskodawcy uzasadniała przyznanie specjalnego zasiłku celowego, na podstawie przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten dopuszcza możliwość przyznania środków z pomocy społecznej nawet w sytuacji przekroczenia kryterium dochodowego, jeśli tylko zajdzie szczególnie uzasadniony przypadek. Przyznanie wnioskodawcy tego zasiłku usprawiedliwiała okoliczność, że jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. Organ odwoławczy zauważył jednak, że sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania wnioskodawcy świadczenia w wysokości przez niego postulowanej, ponieważ ta kwestia została pozostawiona tzw. uznaniu administracyjnemu. W tym zakresie ustawodawca pozostawił organom swobodę oceny sytuacji wnioskodawcy i dostosowania jej do możliwości finansowych samego organu. SKO uznało, że organ I instancji poddał analizie wszystkie okoliczności decydujące o wysokości przyznanego specjalnego zasiłku celowego. W szczególności zaś wielkość środków pozostających w dyspozycji Ośrodka i przeznaczonych do rozdysponowania, liczbę osób i rodzin kwalifikujących się do udzielenia pomocy społecznej, a także kryteria rozdziału tych środków. Organ odwoławczy zauważył, że takie dane jak: wysokość posiadanych środków i liczba podań stanowią fakty znane organowi z urzędu i jako takie na podstawie art. 77 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 ze zm. ), zwanej dalej K.p.a., nie wymagają dowodu, a jedynie powinny być zakomunikowane stronie, co też zostało uczynione.
Organ odwoławczy wyjaśnił nadto, iż z uwagi na rozpoznawanie środków odwoławczych posiada wiedzę o strukturze funduszy i wydatków na zasiłki celowe w OPS w Nysie w roku 2008 i w związku z tym koniecznym jest podkreślenie, że w porównaniu z rokiem 2008 ilość posiadanych środków zmniejszyła się o około 25 %, ponieważ poprzednio ośrodek dysponował kwotą 95.083,00 zł. W ocenie SKO biorąc pod uwagę fakt, iż przy zmniejszonych środkach finansowych liczba osób ubiegających się o pomoc społeczną wzrasta, okoliczność ta musi mieć wpływ na zmniejszenie wysokości kwot przyznawanych zasiłków.
Odnosząc się do kwestii dodatku mieszkaniowego, SKO potwierdziło zasadność uwag poczynionych przez organ I instancji i wskazało, że wnioskodawca nie może oczekiwać, iż brak dodatku mieszkaniowego będzie rekompensowany w formie specjalnego zasiłku celowego, przyznanego w wyższej wysokości, ponieważ zasiłek ten ma charakter wyjątkowy. Organ odwoławczy nie podzielił również zarzutu strony co do naruszenia przez OPS w Nysie przepisów proceduralnych. Zdaniem SKO Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w Nysie, działając z upoważnienia Burmistrza Nysy, nie przekroczył przy wydawaniu zaskarżonego aktu granic uznania administracyjnego, postępowanie zostało przeprowadzone rzetelnie, poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, a uzasadnienie decyzji spełniało wymogi określone w przepisie art. 107 § 3 K.p.a.
T. R. wniósł na tę decyzję skargę i domagał się jej uchylenia. W uzasadnieniu w znacznej mierze skarżący powtórzył treść odwołania, zaznaczając dodatkowo, że nie jest prawdą, aby otrzymywał on oprócz bezpłatnych posiłków dodatkowo zasiłek pieniężny w kwocie 60 zł z programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". T. R. wskazał, że kwotę taką otrzymuje, ale jest to kwota "stanowiącą równowartość posiłków za wolne dni odprawy", w których nie jest mu wydawany ciepły posiłek.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są m.in. do sprawowania kontroli nad działalnością administracji publicznej, pod względem jej zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sadowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sąd przy rozpatrywaniu sprawy nie bada zatem ani celowości, ani słuszności zaskarżonego rozstrzygnięcia, a ogranicza się do stwierdzenia, czy w świetle ustalonego stanu faktycznego oraz obowiązującego stanu prawnego dopuszczalne było wydanie decyzji będącej przedmiotem sprawy. W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.).
Przedmiotem oceny w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Nysy z dnia [...], przyznającą T. R. specjalny zasiłek celowy w wysokości 100 zł z przeznaczeniem na zakup żywności, opłaty i leki a jednocześnie odmawiającej przyznania zasiłku celowego.
Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia były przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm. – zwanej dalej ustawą). Zgodnie z przepisem art. 7 tej ustawy, pomocy udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej.
Mając powyższe na względzie należy uznać, że T. R., jako osoba niepełnosprawna oraz samotnie gospodarująca był uprawniony do ubiegania się o przyznanie pomocy społecznej. Stosownie jednak do treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej oraz § 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu, co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
Skarżący domagał się udzielenia pomocy społecznej w postaci zasiłku celowego oraz specjalnego zasiłku celowego. Rozstrzygnięcie wniosku o przyznanie obu tych form pomocy zapada, w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza treść art. 39 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy. Przepisy te stanowiąc, iż zasiłki mogą być przyznane "w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej" albo w innych "szczególnie uzasadnionych przypadkach", dają organowi możliwość załatwienia sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny oraz możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków.
Różnica pomiędzy dwoma wymienionymi wyżej zasiłkami polega na tym, że udzielenie pomocy społecznej na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy jest uzależnione od spełnienia warunku w postaci nieprzekroczenia przez wnioskodawcę wskazanego wyżej kryterium dochodowego. Wykazanie, że dochód strony postępowania przekracza kwotę 477 zł, czyni niemożliwym przystąpienie przez organ do badania, czy w danej sprawie wystąpiła cenna przesłanka w postaci konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej, takiej jak: pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Mając powyższe na uwadze Sąd zważył, że organ ustalając, że dochód T. R. wynosi 481,30 zł, prawidłowo odmówił przyznania zasiłku celowego na podstawie przepisu art. 39 ust. 1 ustawy.
Kontrolując natomiast legalność zaskarżonej decyzji w zakresie wysokości przyznanego skarżącemu specjalnego zasiłku celowego, Sąd uwzględnił okoliczność, że jest to rozstrzygnięcie wydane w ramach tzw. uznania administracyjnego. W konsekwencji Sąd badał, czy w procesie dochodzenia do tej decyzji właściwy organ uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wpływ na podjęte rozstrzygnięcie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności, czy rozstrzygnięcie nie jest dowolne.
Organ administracji publicznej nawet przy wydawaniu decyzji uznaniowej jest bowiem obowiązany do przestrzegania przepisów procedury oraz przepisów ustawy o pomocy społecznej. Przepis art. 7 K.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organy administracji obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. W myśl art. 107 § 3 K.p.a. organ wydając decyzję obowiązany jest w uzasadnieniu faktycznym wskazać w szczególności fakty, które uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś w uzasadnieniu prawnym - wyjaśnić podstawę prawną decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Z przepisów regulujących zasady przyznawania pomocy społecznej wynika natomiast zasada indywidualizacji i fakultatywności świadczeń. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega z kolei na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.
Przepis art. 41 ust. 1 ustawy stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznawanie świadczeń na specjalnych zasadach ma charakter wyjątkowy, ponieważ beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Nie wymaga się od nich, aby ich dochód nie przekroczył limitów wskazanych w przepisie art. 8 ustawy. Sytuacja osób ubiegających się o te specjalne świadczenia jest zatem na tyle lepsza od innych, że co do zasady powinni oni samodzielnie przezwyciężyć powstałe trudności, jednakże wyjątkowość zaistniałych okoliczności czyni zasadnym ich wnioski.
Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i ogromnej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga zaistnienia wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej jest więc zobowiązany do badania sytuacji życiowej osoby ubiegającej się o pomoc pod kątem "przypadku szczególnie uzasadnionego". Wyjątkowość tej sytuacji życiowej powinna być jednak niezwiązana z wysokością uzyskiwanego przez nią dochodu. W świetle art. 3 ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka, potrzeby te jednak powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej.
Zdaniem Sądu w kontrolowanej sprawie organy obu instancji zgodnie z przedstawionymi wyżej wymogami dokonały prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadziły jego prawidłową ocenę, która uzasadniła przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości 100 zł. Organy szczegółowo przeanalizowały sytuację wnioskodawcy związaną z orzeczonym stopniem niepełnosprawności oraz jego chorobami, a także samotnym gospodarowaniem, stwierdzając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja ta przemawia za zakwalifikowaniem jej jako szczególnego przypadku, o którym mowa w przepisie art. 41 ust. 1 ustawy.
Ustalając wysokość świadczenia organ zbadał sytuację finansową wnioskodawcy, pod względem dochodów oraz comiesięcznych wydatków i zestawił ją ze swoimi możliwościami finansowymi. W tym zakresie organ przedstawił wysokość środków pieniężnych, które przeznacza na pomoc w skali miesiąca, podał liczbę wnioskodawców, oraz wskazał jakimi kryteriami kieruje się dokonując rozdziału posiadanych finansów. W ocenie Sądu organ wyczerpująco wyjaśnił jakie czynniki zadecydowały o przyznaniu T. R. zasiłku właśnie w takiej wysokości, co nie pozwala zarzucić organowi przekroczenie granic uznania administracyjnego i dopuszczenia się dowolności przy rozpatrywaniu wniosku.
Zdaniem Sądu prawidłowym było również zwrócenie przez organy uwagi na bierność skarżącego w zakresie uzyskania dodatku mieszkaniowego, który był mu wcześniej wypłacany w okresie od maja do października 2007 r. O ile bowiem rację ma skarżący, że dodatek ten jest uznawany za jedno ze źródeł przychodu, które uwzględniane jest przy obliczaniu dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, o tyle jednak argument ten nie odgrywa znaczącej roli w sprawie skarżącego. Dochód T. R. już bowiem obecnie, choć składa się wyłącznie z renty inwalidzkiej, przekracza określone w art. 8 ustawy kryterium dochodowe, a co za tym idzie wyklucza możliwość przydzielenia mu zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy. Wysokość dochodu pozostaje natomiast bez wpływu na uzyskanie specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 ustawy. Zamierzone przez skarżącego zaniechanie w zakresie uzyskania dodatku mieszkaniowego mogło, zdaniem Sądu, być wzięte przez organ pod uwagę przy określaniu wysokości udzielonego zasiłku.
Bezzasadnym był zarzut skarżącego, że organ "enigmatycznie wskazuje posiadane przez siebie środki finansowe", ponieważ organ I instancji nie ma obowiązku przedstawiania wyliczenia wszystkich osób uprawnionych i ich świadczeń. Żadne przepisy nie zobowiązują też organu do udowadniania kosztów związanych z jego działalnością, a to przy rozstrzyganiu jednostkowej sprawy z zakresu pomocy społecznej.
Reasumując brak przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy w wyższym wymiarze nie pozostaje w sprzeczności z zapisami ustawy o pomocy społecznej, zwłaszcza przy uwzględnieniu okoliczności, że dostaje on systematycznie wsparcie w różnych formach, a ośrodek pomocy społecznej ma ograniczone możliwości finansowe (por. też wyrok WSA w Lublinie z dnia 2 lipca 2008 r., II SA/Lu 97/08, lex 509620).
Wobec powyższego biorąc pod uwagę, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, jak też przepisów proceduralnych, należało w myśl przepisu art. 151 P.p.s.a. skargę oddalić.
Co do kosztów postępowania wywołanych ustanowieniem dla skarżącego pełnomocnika z urzędu postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2009 r. trzeba zauważyć, że wbrew wnioskowi zawartemu w pkt. 3 skargi radca prawny A. G. na rozprawie oświadczył, że rezygnuje z kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dlatego pomimo zapisów art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. Sąd nie rozstrzygał w wyroku o kosztach pomocy prawnej, gdyż pełnomocnik
z urzędu nie złożył wniosku o ich przyznanie w trybie § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielanej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163 poz. 1349
ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło