II SA/Op 180/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu Violetta Radecka po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. W. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego na skutek wniosku uczestniczki postępowania Z. M. o przyznanie prawa pomocy postanawia: ustanowić Z. M. adwokata. B. W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia 2 sierpnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego. W dniu 27 maja 2014 r. wpłynął do tut. Sądu wniosek uczestniczki postępowania sądowoadministracyjnego Z. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Uzasadniając swoje żądanie Z. M. wskazała na złą sytuację materialną, spowodowaną niskimi dochodami oraz złym stanem zdrowia. W oświadczeniu o stanie rodzinnym podała, że tworzy wspólne gospodarstwo domowe z dwoma pełnoletnimi synami, a źródłami dochodu rodziny jest emerytura wnioskodawczyni w wysokości 1.050 zł brutto oraz wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia jednego z synów, w wysokości ok. 1.500 zł brutto; drugi syn - jest bezrobotny. Wnioskodawczyni posiada dom o powierzchni 120m ² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 0,70 ha. Pismem z dnia 17 czerwca 2014 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, przez przedłożenie: wyciągów z posiadanych przez nią i członków jej gospodarstwa domowego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich dwóch miesięcy; wykazu ponoszonych wydatków na utrzymanie miesięczne, zarówno mieszkania, jak również siebie; dowodów potwierdzających zły stan zdrowia wnioskodawczyni, a co za tym idzie wydatków na lekarstwa i leczenie. Zobowiązano także wnioskodawczynię do wyjaśnienia dlaczego syn wnioskodawczyni – A. M. nie uzyskuje dochodu, a jeżeli przyczyną jest bezrobocie – zobowiązano do przedłożenia stosownego zaświadczenia z urzędu pracy. Wnioskodawczyni miała także złożyć oświadczenie czy jej rodzina uzyskuje świadczenie z tytułu pomocy społecznej, a jeżeli tak – do wskazania rodzaju oraz wysokości świadczenia finansowego. Odpowiadając na wezwanie, Z. M. w piśmie z dnia 26 czerwca 2014 r. oświadczyła, że koszty utrzymania mieszkania kształtują się na poziomie 218 zł miesięcznie (110 zł – opłata za prąd, 70 zł – za wodę, 38 zł – za wywóz śmieci), na potwierdzenie czego przedłożyła faktury i rachunki. Wnioskodawczyni stwierdziła także, że ponosi wydatki z tytułu utrzymania siebie: koszty wyżywienia – 550 zł, kupno lekarstw – 250 zł, środki czystości – 120 zł. Jej synowie comiesięcznie wydatkują z kolei na: wyżywienie – 550 zł, lekarstwa – ok. 20 zł, środki czystości – 120 zł, ubrania – 50 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że żaden członek rodziny nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Do akt sprawy przedłożyła ponadto kserokopie: zaświadczenia o posiadaniu przez jej syna A. M. statutu osoby bezrobotnej i nie posiadającej zasiłku od dnia 6 sierpnia 2013 r.; zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia K. M., które wynosi 1.920 zł (netto: 1.408,66 zł); wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej syna K. za miesiące maj i czerwiec 2014 r.; zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego okoliczność leczenia się przez wnioskodawczynię przewlekle, w tym w przychodni i okresowo w szpitalu oraz potwierdzającego, że wnioskodawczyni jest pod stałą kontrolą poradni specjalistycznej i zażywa na stałe, kosztowne leki. Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a." zważono, co następuje: W przywołanej wyżej ustawie przewidziano instytucję prawa pomocy, a uprawnienie do ubiegania się o to prawo przysługuje, w myśl art. 32 P.p.s.a., każdej ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, a także stosownie do art. 33 w związku z art. 12 P.p.s.a. - uczestnikowi postępowania. Prawo to, zdefiniowane w art. 239 pkt 4 P.p.s.a. jako prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa, stanowi uprawnienie strony do zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat - wpisu i opłaty kancelaryjnej oraz zwrotu wydatków - art. 211 P.p.s.a.) oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 244 P.p.s.a.), o które może ubiegać się strona niemająca dostatecznych środków umożliwiających jej prowadzenie sprawy przed sądem administracyjnym (art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a.). Wnioskujący o przyznanie prawa pomocy, aby jego żądanie było pozytywnie rozpatrzone przez Sąd, musi zatem spełnić określone wymogi, do których zaliczyć należy złożenie wniosku na stosownym, urzędowym formularzu, a także wykazanie, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uprawnia go do otrzymania prawa pomocy. Owo "wykazanie" polega m.in. na przedłożeniu stosownych dokumentów i złożeniu wyjaśnień, do jakich zobowiąże wnioskodawcę Sąd (referendarz sądowy) w ramach postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonego w trybie art. 255 P.p.s.a. Uczestniczka niniejszego postępowania – Z. M., wniosła o przyznanie pomocy polegającej na ustanowieniu adwokata z urzędu. Wniosła zatem, stosownie do art. 245 § 3 P.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanki jakie powinna spełnić osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w tym zakresie, zostały określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z nim, przyznanie prawa pomocy następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przy czym przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 424/04, niepublikowane). Oceniając wniosek Z. M. pod kątem spełniania wyżej podanych przesłanek referendarz uwzględnił materiał dowodowy zebrany w sprawie, a więc wynikający z formularza wniosku, a także uzyskany w wyniku postępowania wyjaśniającego. Z materiału tego wynika, że na dochód miesięczny rodziny Z. M. składa się emerytura w wysokości 1.060 zł i wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.408,66 zł (łącznie: 2.468,66 zł netto). Wysokość dochodu, a także stan wykazanego majątku, w tym brak zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych, w stosunku do wydatków związanych z niezbędnym utrzymaniem, przemawiają za poglądem, że Z. M. nie może wygospodarować środków na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W tych okolicznościach sprawy referendarz sądowy działając na zasadzie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.