II SA/Op 182/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. G., H. G., W. K. oraz Stowarzyszenia A z siedzibą w [...] na uchwałę Rady Miejskiej w Prószkowie z dnia 18 grudnia 2014 r., Nr III/13/2014 w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy na skutek sprzeciwu Stowarzyszenia A z siedzibą w [...] od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Op 182/15 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Działająca w imieniu Stowarzyszenia na A z siedzibą w [...], zwanego dalej Stowarzyszeniem, radca prawny K. M., wniosła pismem procesowym z dnia 23 marca 2015 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na uchwałę Rady Miejskiej w Prószkowie z dnia 18 grudnia 2014 r., Nr III/13/2014, w przedmiocie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Następnie, w dniu 13 maja 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając żądanie Stowarzyszenie wskazało na okoliczność, że reprezentuje ono interes społeczny, tj. podejmuje działania zmierzające do uratowania dziedzictwa przyrodniczo-krajobrazowo-kulurowego, jakim jest zespół parkowo-pałacowy "[...]" wraz z przyległymi gruntami i tym samym nie ma interesu jednostkowego, lecz występuje w imieniu całej wspólnoty samorządowej. Celem statutowym Stowarzyszenia jest m.in. ratowanie i ochrona środowiska oraz dziedzictwa kulturowego, przyrodniczego, krajobrazowego, podejmowanie wszelkich przedsięwzięć dla rozwoju kultury i pogłębiania świadomości ekologicznej społeczności lokalnej. Stowarzyszenie posiada niewielkie środki pieniężne, zgromadzone wyłącznie ze składek członkowskich w wysokości 672,99 zł (25 zł rocznie od osoby), przeznaczone na bieżące opłaty za lokal i zakup drobnych artykułów biurowych. Jego działalność oparta jest na pracy społecznej członków i nie pobiera ono żadnych opłat za działania, w które się angażuje. Realizując wezwanie referendarza sądowego z dnia 21 maja 2015 r., do uzupełnienia wniosku przez złożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, Stowarzyszenie przedłożyło do akt sprawy: statut Stowarzyszenia; odpis uchwały z dnia 20 marca 2013 r. o ustaleniu w latach 2013-2016 składki członkowskiej, w wysokości 25 zł rocznie; raport kasowy za okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r., z którego wynika, że w 2014 roku z tytułu składek członkowskich uzyskano wpływ w kwocie 300 zł i wypłacono 300 zł z tytułu opłat za lokal; odpis zeznania podatkowego za 2014 r. (CIT-8), z którego wynika dochód roczny w wysokości 300 zł; bilans roczny na dzień 31 grudnia 2014 r.; informację dodatkową do sprawozdania finansowego za 2014 r. oraz kserokopię faktury z tytułu wynajmu lokalu za okres I-IV/2015 w wysokości 75 zł. Prezes Stowarzyszenia oświadczył ponadto w piśmie z dnia 28 maja 2015 r., że Stowarzyszenie A zrzesza 20 członków. Postanowieniem z dnia 10 czerwca 2015 r. referendarz sądowy tut. Sądu oddalił wniosek Stowarzyszenia A z siedzibą w [...] o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe orzeczenie nie wniesiono sprzeciwu, a w dniu 18 czerwca 2015 r., skarżące Stowarzyszenie uiściło wymagany w sprawie wpis od skargi w wysokości 300 zł. Pismem procesowym z dnia 21 grudnia 2015 r., radca prawny K. M. poinformowała tut. Sąd, że w dniu 21 grudnia 2015 r. zostało jej wypowiedziane pełnomocnictwo przez skarżącego - Stowarzyszenie A z siedzibą w [...]. W dniu 29 lutego 2016 r. wpłynął do tut. Sądu kolejny wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy, tym razem w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Uzasadniając wniosek podano, że stan środków w kasie wynosi 47,99 zł, strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 325 zł; nie wykazano żadnych posiadanych rachunków bankowych. Na skutek zarządzenia referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r., wezwano Stowarzyszenie do złożenie oświadczenia, czy w okresie od dnia wydania przez referendarza sądowego tut. Sądu orzeczenia o oddaleniu wniosku Stowarzyszenia o zwolnienie od kosztów sądowych (tj. od dnia 10 czerwca 2015 r.), zmieniła się treść statutu Stowarzyszenia; a jeżeli taka sytuacja zaistniała – zobowiązano Stowarzyszenie do nadesłania aktualnego tekstu statutu. Zobowiązano także Stowarzyszenie do wskazania aktualnych wysokości składek członkowskich i aktualnej liczby członków Stowarzyszenia, wraz z przedstawieniem stosownej dokumentacji potwierdzającej wpływy ze składek (np. wypisy, rejestry), a także do przedłożenia dokumentu ustalającego wysokość tych składek. Zażądano także przedłożenia rozliczeń kosztów, jakie ponieśli członkowie Stowarzyszenia w 2015 r. i 2016 r. na regulaminowe cele działania, a także wyjaśnienia, czy i jakiego rodzaju działania podjęli członkowie Stowarzyszenia, w celu poprawy sytuacji finansowej Stowarzyszenia. W odpowiedzi na powyższe, członkowie Stowarzyszenia oświadczyli, że od dnia 10 czerwca 2015 r., nie uległa zmianie treść Statutu. Dodali, że wysokość składek członkowskich wynosi 25 zł od osoby za rok, a podstawą ustalenia składek w takiej kwocie jest uchwała nr 19 z dnia 20 lutego 2013 r. Stwierdzono ponadto, że Stowarzyszenie zrzesza 15 członków zwyczajnych (według stanu z dnia 8 marca 2016 r.), nie ma możliwości podjęcia działań w celu poprawy sytuacji finansowej, w szczególności nie posiada tzw. grupy projektowej, ani innej kompetentnej osoby, która wdrożyłaby mechanizmy wspomagające finansowo Stowarzyszenie. Podniesiono, że Stowarzyszenie jest grupą naukową, która specjalizuje się w działaniach dyplomatycznych i proceduralnych w ochronie środowiska kulturowego i przyrodniczego; działania członków odbywają się na zasadzie wolontariatu, a podstawą funkcjonowania Stowarzyszenia jest działalność społeczna. Koszty członków Stowarzyszenia przez 11 lat jego działalności są niewymierne, bowiem to przede wszystkim ogromna ilość czasu i pracy intelektualnej, związanej ze zbieraniem informacji, uczestniczeniem w konferencjach, spotkaniach z przedstawicielami władz i instytucji mających znaczenie opiniotwórcze, sporządzaniem zaawansowanych opracowań dotyczących [...] i strategii jej zagospodarowania. Postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, odmówił prawa pomocy Stowarzyszeniu uzasadniając to niespełnieniem przesłanek warunkujących udzielenie wsparcia ze strony Państwa, o których mowa w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem referendarza, Stowarzyszenie nie wykazało złej sytuacji spowodowanej niemożnością pozyskania środków finansowych na swoją statutową działalność, w tym na koszty sądowe. W ocenie referendarza, możliwość pozyskiwania tych funduszy z różnego rodzaju form działania, takich jak np. dotacje, subwencje, darowizny i zapisy, wpływy z loterii, zbiórek, aukcji, konkursów, kiermaszy, dają możliwość uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Zdaniem referendarza, jeżeli członkowie skarżącego Stowarzyszenia nie pozyskali wystarczających środków finansowych na swoją działalność z wyżej podanych źródeł, to wydatki Stowarzyszenia powinny być pokrywane przez nich samych, w wielkości i na zasadach zapewniających realną działalność statutową. Zwłaszcza wobec faktu, że Stowarzyszenie zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 18 kwietnia 2006 r., a zatem jego członkowie dysponowali niezbędnym czasem w celu zgromadzenia środków na jego działalność, w tym na koszty sądowe. Odpis zapadłego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi Stowarzyszenia w dniu 6 kwietnia 2016 r. (por. k-302 akt sądowych), a w dniu 9 kwietnia 2016 r. w siedzibie tut. Sądu został złożony sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że Stowarzyszenie wyczerpało wszelkie możliwości zdobycia środków na pozyskanie kosztów sądowych, co wynika ze specyfiki Stowarzyszenia. Posiada ono bowiem charakter grupy naukowej działającej w sferze dyplomatycznej i proceduralnej na rzecz ochrony środowiska kulturowego i przyrodniczego, ich celem nie jest pozyskiwanie środków do tworzenia kapitału tylko celem jest działalność woluntarystyczna zgodna z ideą działalności stowarzyszeń, gdyż podstawą ich działania jest działalność społeczna, czyli non profit. Członkowie Stowarzyszenia przez 11 lat jego istnienia, wnieśli ogromny wkład, w tym finansowy w ratowanie i ochronę dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego, przy czym ich koszty działalności są często niewymierne. Przede wszystkim składają się na nie duża ilość czasu i pracy intelektualnej, związanej ze zbieraniem informacji, uczestniczeniem w konferencjach, spotkaniach z przedstawicielami władz i instytucji mających znaczenie opiniodawcze, sporządzaniem zaawansowanych opracowań dotyczących [...] i strategii jej zagospodarowania. Przy czym Stowarzyszenie nie domaga się pokrycia przez Skarb Państwa wszystkich kosztów jego działalności, bo te ponoszą sami jego członkowie, lecz wnosi o pokrycie części kosztów sądowych, bowiem wyczerpały się możliwości dalszego opłacania procesu, i to nie przez samo Stowarzyszenie, lecz właśnie jego członków. Podniesiono, że członkowie przez cały czas istnienia Stowarzyszenia ponoszą koszty jego funkcjonowania z własnych, indywidualnych środków. Wobec tego argument podnoszony w zakwestionowanym postanowieniu referendarza, że nie podnieśli oni wysokości składek członkowskich, jest niezasadny, bowiem jakie to ma znaczenie, czy zostanie podniesiona wysokość składek, czy też koszty będą pokrywane bezpośrednio z zasobów członków Stowarzyszenia. W dalszej części sprzeciwu wskazano również na wysoki stopień zaangażowania Stowarzyszenia na rzecz pozytywnego rozwoju społeczeństwa na poziomie wojewódzkim. Na dowód podjętych przez Stowarzyszenie działań do akt sprawy dołączono opracowanie pn.: "Zarys wniesionego wkładu przez społeczność i samorządy oraz inne ważniejsze zdarzenia, mające znaczenie dla [...] i utworzenia tam ogrodu botanicznego w latach 2005-2015 oraz plan działań przygotowawczych na rzecz utworzenia ogrodu botanicznego na [...]" – Prószków 2015. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a.", w brzmieniu obowiązującym na dzień wniesienia skargi, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że powyższa regulacja ma zastosowanie w sprawie, pomimo zmiany treści przepisu art. 260 P.p.s.a., wprowadzonej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Jednakże zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej, nowa regulacja art. 260 nie ma zastosowania do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie przepisów ustawy zmieniającej. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie A z siedzibą w [...] wniosło sprzeciw na postanowienie referendarza sądowego z dnia 24 marca 2016 r. w ustawowym terminie siedmiu dni, a więc postanowienie to utraciło moc, a wniosek Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpoznaniu przez Sąd. Przechodząc do oceny okoliczności sprawy Sąd zważył, że w przywołanej wyżej ustawie "P.p.s.a.", przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 P.p.s.a.). Przez koszty sądowe rozumieć należy przy tym opłaty sądowe (czyli wpis sądowy i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków, w tym należności tłumaczy, ustanowionych w danej sprawie (art. 231 pkt 1 P.p.s.a.). Stowarzyszenie zwróciło się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, a zatem powinno wykazać, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, iż udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. sygn. akt I FZ 2/13 oraz sygn. akt II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 1005/12). Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna wykazać przy tym nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich, pomimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Określając charakter prawny wnioskodawcy, w celu ustalenia jego możliwości finansowych, oparto się na danych ujawnionych we wniosku, a także statucie Stowarzyszenia, którego treść, według oświadczenia członków Stowarzyszenia z dnia 8 marca 2016 r., nie zmieniła się od dnia wydania przez referendarza postanowienia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, tj. od dnia 10 czerwca 2015 r. Referendarz zauważył wówczas, że skarżące Stowarzyszenie jest stowarzyszeniem rejestrowym, wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego i działa na zasadzie Statutu, uchwalonego w dniu 19 grudnia 2005 r. Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1393, z póżn. zm.), regulująca zasady działania tego typu organizacji, określiła także sposób ich finansowania. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy, majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie także może przyjmować darowizny, spadki i zapisy oraz korzystać z ofiarności publicznej (art. 33 ust. 2 ustawy). Jak słusznie zauważył referendarz w kwestionowanym postanowieniu, ustawodawca stworzył możliwość korzystania przez stowarzyszenia z różnorodnego rodzaju form pozyskiwania środków finansowych na swoją działalność, co jest realizacją zasady samodzielności stowarzyszeń. Samodzielność ta przejawia się bowiem między innymi w oparciu działalności tego podmiotu na własnym majątku, w celu realizacji określonych celów. Jeżeli więc założyciele stowarzyszenia przyjmując cele działalności są świadomi, że nie posiadają ani też nie będą w stanie zdobyć środków na jej prowadzenie, to powstaje pytanie o cel działania takiej organizacji. Istota działania stowarzyszenia z natury rzeczy wyklucza bowiem przerzucenie niemalże całości kosztów jego działalności na Skarb Państwa (por. postanowienie NSA z dnia 1 grudnia 2009 r., sygn. akt II OZ 1056/09, LEX nr 582885). Stowarzyszenie chcąc zatem realizować swą statutową działalność musi liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów, w zakres której to działalności wchodzą również sprawy sądowe i wydatki z tym związane (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2006 r., sygn. akt II OZ 317/06; postanowienie z dnia 30 września 2009 r., sygn. akt II OZ 801/09 – dostępne na stronie internetowej: http://nsa.orzeczenia.gov.pl). Z treści § 48 i § 49 Statutu Stowarzyszenia wynika, że źródłami jego dochodów są: składki członkowskie; dotacje, subwencje, darowizny i zapisy; dochody z działalności gospodarczej; wpływy z działalności inwestycyjnej, m.in. dochód z inwestycji krótkoterminowych i z kapitału żelaznego; wpływy z programów rolno-środowiskowych, wdrażania i realizacji projektów związanych ze strategiami: ekorozwoju i rozwoju energetyki odnawialnej i realizacji projektów na rzecz trwałego i zrównoważonego rozwoju; wpływy z loterii, zbiórek, aukcji, konkursów, kiermaszy, wystaw oraz innej działalności artystycznej, kulturalnej, edukacyjnej i opłat wniesionych przez uczestników imprez organizowanych przez Stowarzyszenie; odsetki bankowe; efekty pracy wolontariuszy na rzecz Stowarzyszenia; działalność odpłatna pożytku publicznego. Postanowienia § 49 Statutu przewidują natomiast możliwość prowadzenia działalności gospodarczej w celu zbierania funduszy na działalność statutową. Analiza znajdujących się w aktach sprawy formularza PPPr i okoliczności podniesionych w sprzeciwie nie pozwala na uznanie, że Stowarzyszenie podjęło wystarczające działania mające na celu zgromadzenie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za niewystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Stowarzyszenie nie posiada żadnego majątku i dochodu, a jego działalność opiera się na społecznej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność Stowarzyszenia związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie powinno więc wziąć pod uwagę swój ewentualny udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki np. w formie składek członkowskich. Z obowiązku tego nie zwalnia fakt, iż skarżące stowarzyszenie jest organizacją "non profit". Jak wynika ze znajdującego się w aktach Statutu, wybierając formę Stowarzyszenia zwykłego stwierdzono, że stowarzyszenie uzyskuje środki na swoją działalność ze składek członkowskich, które przy takiej formie działania są podstawowym źródłem finansowania działalności stowarzyszenia. W sytuacji braku egzekwowania od członków Stowarzyszenia obowiązku uiszczana składek członkowskich, przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby więc do sytuacji, w której działalność Stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych, a to z kolei prowadziłoby do zaprzeczenia zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe oraz majątek. Odmiennie należałoby oceniać okoliczności, w których Stowarzyszenie zakładając sobie pewne cele, jednocześnie jasno i precyzyjnie określając sposób pozyskania środków, z których te cele będą realizowane, z przyczyn niezależnych od siebie wykazało, że nie jest w stanie zgromadzić dostatecznej ilości środków na funkcjonowanie (por. postanowienia NSA z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt II OZ 1433/06; z dnia 25 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 252/10, z dnia 14 września 2010 r., sygn. akt. II OZ 853/10; z dnia 09 września 2010 r. sygn. akt II OZ 842/10 publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Okoliczności te nie zostały wykazane jednak w sprawie. Samo zaniechanie egzekwowania obowiązku opłacania składek członkowskich, lub też przyjęcie składek członkowskich w minimalnej wysokości wystarczającej tylko na opłacenie korespondencji i pokrycie kosztów najmu lokalu, a tym samym przyjęcie jako obowiązującej zasady, iż działalność oparta jest na pracy społecznej członków Stowarzyszenia, nie może uzasadniać przyznania wnioskowanego prawa pomocy. Nawet jeśli Stowarzyszenie jest organizacją typu non profit, nie podlega ono zwolnieniu od obowiązku zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej (postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2010 r. sygn. akt II OZ 664/10, z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II OZ 183/10, LEX nr 606595, z dnia 17 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 428/11, LEX nr 990354). Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby przy uwzględnieniu treści Statutu, wysokość składek zapewniała możliwość zapewnienia Stowarzyszeniu środków na opłacenie udziału w postępowaniu sądowym. Zauważyć należy jednocześnie, że Sąd nie kwestionuje w żaden sposób, wykazywanego w sprzeciwie dorobku Stowarzyszenia i jego wkładu w rozwój życia społecznego, kulturowego i przyrodniczego województwa opolskiego. Przedstawione wywody nie ujmują także wysiłkom i szeregu działaniom podjętych przez członków Stowarzyszenia w jego funkcjonowanie, obejmujących również te o charakterze finansowym. Sąd, mając na uwadze uregulowanie ustawowe wskazuje jedynie, że warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę wnioskującą zaistnienia przesłanek z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. Wnioskującym w sprawie podmiotem jest Stowarzyszenie, a nie jego członkowie i to jego sytuacja finansowa oraz możliwości pozyskania środków finansowych podlegają ocenie pod kątem wykazania spełniania przesłanek, o jakich mowa w art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a. To na Stowarzyszeniu spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, bowiem to strona wnioskująca powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy więc od tego, co zostanie przez stronę wykazane (por. postanowienie NSA z dnia 30 lipca 2009r., sygn. akt I FZ 171/09, LEX nr 552205). Jednocześnie podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danego podmiotu na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. Przytoczone przez wnioskujące Stowarzyszenie okoliczności powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie, przy czym to do sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Przy czym, oceniając sytuację materialną strony Sąd bada nie tylko jej dochody, ale również czy posiada ona obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Należy bowiem pamiętać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest usprawiedliwiony w sytuacji, gdy strona dobrowolnie pozbawia się środków, z których mogłaby pokryć ewentualne koszty postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1102/15, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Z akt sprawy nie wynika natomiast, aby Stowarzyszenie podjęło działania zmierzające do poprawienia swojej sytuacji materialnej, gwarantującej zabezpieczenie środków finansowych na swoją działalność, w tym na koszty sądowe, choć takie formy zostały przewidziane w Statucie Stowarzyszenia. W przedstawionych okolicznościach sprawy, brak jest więc podstaw do przyznania Stowarzyszeniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, o czym Sąd działając na zasadzie art. 260 w związku z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., orzekł w sentencji.