II SA/Op 182/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E. S. i W. S. na pismo Burmistrza Namysłowa z dnia 19 maja 2023 r., nr F.3121.35.2023.ED w przedmiocie ustalenia czynszu za bezumowne korzystanie z nieruchomości gminnej postanawia odrzucić skargę. Pismem z 24 maja 2023 r. (uzupełnionym następnie pismami z 29 maja 2023 r. i 17 czerwca 2023 r.), E. S. i W. S. (zwani dalej także "skarżącymi") wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu. Zakwestionowali w niej pismo informujące z 16 maja 2023 r., nr RiN.6845.13.2023.EB (sprostowane następnie pismem z 19 maja 2023 r.) podpisane z upoważnienia Burmistrza Namysłowa, o istnieniu zobowiązania W. S. w łącznej kwocie 1.190,82 zł z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości gminnej oznaczonej numerem a k.m., położonej w miejscowości S. Z treści kwestionowanego pisma wynika, że w sprawie zostało wydane prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w [...] [...] Wydział Cywilny z 16 stycznia 2020 r., wydane w sprawie prowadzonej pod sygn. akt [...] oraz prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w [...] [...] Wydział Cywilny - Odwoławczy z 23 września 2021 r. o sygn. akt [...]. Przedmiotowym pismem Burmistrza Namysłowa poinformowano skarżącego W. S., że jest on zobowiązany zwrócić ww. nieruchomość w stanie niepogorszonym i uporządkowanym, bez roszczeń o odszkodowanie bądź zwrot nakładów. Jednocześnie wezwano ww. do zwrócenia nieruchomości w terminie do 31 maja 2023 r. Kolejnym pismem z 29 maja 2023 r., skarżący ponowili zarzuty w stosunku do nakazu Burmistrza Namysłowa z 16 maja 2023 r. Podnieśli, że 37 lat przedmiotowe grunty są w posiadaniu i użytkowaniu skarżących. Obecnie są zasiane [...]. Wskazali na wyrok Sądu Rejonowego w [...], potwierdzający ich posiadanie, który bezprawnie - w ocenie skarżących - został zmieniony przez Sąd Okręgowy w [...]. Na wezwanie tut. Sądu z 9 czerwca 2023 r., zobowiązano skarżących do wyjaśnienia w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, czy pismo z 29 maja 2023 r. stanowi nową skargę, czy też stanowi uzupełnienie skargi z 24 maja 2023 r. W wezwaniu podano, że w pismo z 24 maja 2023 r. zostało zarejestrowane jako skarga na "decyzję Burmistrza Namysłowa w przedmiocie ustalenia czynszu za bezumowne korzystanie z nieruchomości". Z uwagi na różnice występujące w treści obu pism, zobowiązano zatem skarżących do wyjaśnienia powstałych wątpliwości. Wskazano, że w razie braku odpowiedzi, Sąd przyjmie, że pismo z 29 maja 2023 r. stanowi uzupełnienie skargi zawartej w piśmie z 24 maja 2023 r. W odpowiedzi w piśmie z 17 czerwca 2023 r. skarżący oświadczyli, że pismo z 29 maja 2023 r. stanowi uzupełnienie skargi z 24 maja 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.) - zwanej dalej jako: "P.p.s.a." Wśród tych przesłanek podstawową kwestię stanowi brak właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi (art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W ocenie Sądu, niniejsza skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Sprawa nie mieści się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 P.p.s.a. W świetle treści art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których sądową kontrolę przewidują przepisy ustaw szczególnych (art. 3 § 3 P.p.s.a.). Należy zwrócić uwagę, że przedmiot skargi dotyczy sprawy, która nie mieści się w katalogu spraw objętych właściwością sądów administracyjnych. Bezumowne korzystanie z nieruchomości regulowane jest bowiem przepisami kodeksu cywilnego i spory z tym związane, ewentualne roszczenia z tego tytułu, również podlegają uregulowaniom zawartym w tym kodeksie na zasadach ogólnych przed sądem powszechnym. W świetle art. 222 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 1360, z późn. zm.), własność podlega na gruncie prawa cywilnego ochronie windykacyjnej i negatoryjnej. Zgodnie z przywołanym przepisem prawa, właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (powództwo windykacyjne - art. 222 § 1), a przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń (powództwo negatoryjne - art. 222 § 2). Zwłoka w zakresie wykonania żądania właściciela dotyczącego ochrony negatoryjnej jego własności, jak i związanych z tym roszczeń cywilnoprawnych (wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z gruntu) nie może być zakwalifikowana jako sprawa administracyjna (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt III SAB/Po 28/22, dostępne . Sprawy obejmujące roszczenia, które należą do zakresu prawa cywilnego (sprawy cywilne), powinny być stosownie do art. 2 § 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1805 ze zm.) rozpoznawane przez sądy powszechne, jeżeli przepisy szczególne nie przekazują takich spraw do właściwości innych organów (art. 2 § 3). Z akt sądowych wynika, że zaistniały spór pomiędzy skarżącymi a Burmistrzem Namysłowa (Gminą Namysłów), był już przedmiotem rozpoznania przez sądy cywilne, które rozstrzygnęły go merytorycznie. Postępowania sądowe były prowadzone pod sygn. akt [...] i [...]. Nie ulega zatem wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie żądanie skargi i powstały spór dotyczy sprawy cywilnej i nie może być objęty postępowaniem administracyjnym w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając na względzie treść powyższych przepisów ustawy, a także fakt, że istota wniesionej w niniejszej sprawie skargi nie mieści się w przedmiotowej właściwości tutejszego Sądu, skarga na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. jest niedopuszczalna. Wobec powyższego, Sąd orzekł o jej odrzuceniu jak w sentencji postanowienia.