II SA/Op 185/11

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu w dniu 16 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi F. P. na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowlanego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. zwolnić skarżącego od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej do kwoty 50 zł (słownie: pięćdziesiąt złotych), 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. F. P. wniósł do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję Opolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 lipca 2011 r. oddalono skargę F. P.. W dniu 29 sierpnia 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej) wpłynęła do tut. Sądu skarga kasacyjną sporządzoną przez radcę prawnego oraz wniosek na urzędowym formularzu o przyznanie skarżącemu prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej. W formularzu wniosku skarżący wskazał, że uiszczenie przez niego opłaty od skargi kasacyjnej jest dla niego poważnym uszczerbkiem w utrzymaniu jego rodziny, zarabia 1368 zł miesięcznie, dochód roczny jaki posiada z 1,5 ha użytków rolnych w tym 0,60 ha łąki nie przekracza 2000 zł rocznie. Ma na utrzymaniu niepracującą żonę i pełnoletnią córkę. W 2007 r. jego dom został zalany przez powódź, zostały zniszczone meble i musiał przeprowadzić gruntowny remont. Koszty związane z powodzią ponosi do dnia dzisiejszego, przy posiadanych dochodach opłata 500 zł od skargi kasacyjnej jest bardzo dużym obciążeniem i ma wpływ na poziom życia. Wskazał, że ma majątek w postaci domu z roku 1939 o powierzchni 85 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,5 ha, w tym łąka 0,60 ha. Podał, że jego dochód to 1535 zł miesięcznie. Przesłał w załączeniu zaświadczenie z zakładu pracy o zatrudnieniu go jako kierowca na czas nieokreślony za wynagrodzeniem 1368 zł brutto miesięcznie, decyzję z dnia 29 maja 2007 r. o przyznaniu zasiłku jednorazowego w kwocie 2000 zł z pomocy społecznej przyznanego na pokrycie strat spowodowanych zalaniem budynku mieszkalnego wodami opadowymi. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - sprecyzowanie i udokumentowanie danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, w którym skarżący zamieszkuje z rodziną (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, podatek od nieruchomości, wodę, wywóz śmieci, czynsz), - oświadczenie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z ze świadczeń pomocy społecznej, a jeżeli tak to w jakiej wysokości, - przedłożenie wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont, lokat dewizowych z okresu ostatnich 2 miesięcy, ewentualnie należących do osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - przedłożenie deklaracji podatkowej za rok 2010, potwierdzonej, że jej oryginał został złożony w Urzędzie Skarbowym, lub zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu, za rok 2010 z Urzędu Skarbowego, - wskazanie czy córka skarżącego uczy się, jeśli tak to czy korzysta z jakiś form pomocy finansowej , jak np. stypendium socjalne, - nadesłanie zaświadczenia z urzędu pracy o statusie osoby bezrobotnej odnośnie córki i żony skarżącego. Wezwanie zawierało pouczenie, że niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Skarżący odpowiedział na wezwanie pismem z dnia 9 września 2011 r., wyjaśnił w nim, że żona obecnie nadal nigdzie nie pracuje, ani nie osiąga żadnego dochodu, nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy. Nie korzystają wraz z żoną z pomocy społecznej. Kont dewizowych nikt z rodziny nie posiada. Oboje z żoną wydają miesięcznie na leczenie 200 zł miesięcznie. Podał, że koszt wody to średnio 72 zł w miesiącu, energii elektrycznej to 156,87 miesięcznie., wywóz śmieci to 47,82 zł kwartalnie, telefon i internet to 72 zł miesięcznie, zakup butli gazowej i opału to około 300 zł miesięcznie. Na potwierdzenie powyższych wydatków skarżący załączył rachunki. Załączył też zaświadczenie z banku o stanie swojego konta, konta córki, zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o przychodach F. P. i G. P., zaświadczenie z Urzędu Pracy odnośnie córki, zaświadczenia lekarskie o chorobach przewlekłych i stałej opiece lekarza u F. P. i G. P.. Córka skarżącego M. P. jak wynika z zaświadczenia z Urzędu Pracy w okresie od sierpnia 2009 r. do chwili obecnej pobiera stypendium stażowe, w roku 2011 r. kwota tego stypendium wyniosła do dnia 26 sierpnia 2011 r. łącznie 877,30 zł, a w roku 2010 r. wyniosła 3302,80 zł, a w 2009 r. kwotę 5884 zł z tytułu stypendium stażowego oraz szkoleniowego. Skarżący oświadczył, że nikt z jego rodziny nie posiada kont dewizowych. Zaświadczenia z banków wykazują odnośnie konta skarżącego i jego żony, iż mają na rachunku bankowym na dzień 8 września 2011 r. kwotę 1,79 zł, a córka na ten dzień ma na koncie 226,40 zł. Skarżący wydaje miesięcznie na koszty związane z utrzymaniem domu 543 zł miesięcznie, kwota ta została wyliczona poprzez dodanie następujących wydatków opłata za wodę 72, zł, za energię 156,87 zł, za śmieci 14,27 miesięcznie, za gaz i ogrzewanie 300 zł miesięcznie. Nie uznano natomiast za niezbędny wydatek kosztów telefonu i internetu. Skarżący wskazał też, że razem z żoną wydają 200 zł na leki, nie nadesłał jednak żadnych rachunków potwierdzających ten koszt, nie potwierdzają go także zaświadczenia wystawione przez lekarza anestezjologa dla skarżącego i jego żony o stanie ich zdrowia. Skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w części, poprzez zwolnienie go od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, przy czym w tym miejscu należy wyjaśnić, że błędnie uważa on, iż wpis ten wynosi 500 zł. Zgodnie bowiem z § 3 Rozporządzenia z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r., Nr 221, poz. 2193), wpis od skargi kasacyjnej wynosi połowę wpisu od skargi, nie mniej jednak niż 100 zł, a zatem w przedmiotowej sprawie wpis od skargi kasacyjnej wynosi 250 zł. Przyznanie prawa pomocy w części może obejmować, zgodnie z art. 245 § 3 P.p.s.a., zwolnienie tylko z opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanka przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest podana w art. 246 1 pkt 2 P.p.s.a., stanowiącym, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, z punktu widzenia tej regulacji, należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa. Strona zobligowana jest zatem wykazać, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania lub ich części albo, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie tych kosztów. Sąd natomiast zobowiązany jest podać powody, dla których uznał, że żądanie strony zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej ocenić jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody. Informację niezbędne dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy strona ma obowiązek przedstawić w urzędowym formularzu wniosku, wykazując tym samym, że spełnia przesłanki wynikające z art. 246 P.p.s.a. Zasadą bowiem jest, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru (art. 252 § 2 P.p.s.a.). Skarżący wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych czyli stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., o prawo pomocy w zakresie częściowym powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego utrzymania koniecznego. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego pod względem wyżej podanej przesłanki ustawowej, referendarz sądowy wziął pod uwagę dane zawarte w przesłanym wniosku oraz nadesłanych uzupełniająco dokumentach i stwierdził, że skarżący wykazał w sposób dostateczny, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez spowodowania zachwiania w zaspokojeniu swoich podstawowych potrzeb życiowych. Ma on wprawdzie stałe źródło dochodu, ale biorąc wykazane przez niego obciążenia związane z kosztami mieszkania w domu, przychodzi stwierdzić, że dochód jego rodziny nie zezwala mu na poniesienie dodatkowych wydatków poza niezbędnymi na życie bez wywołania uszczerbku jej utrzymania. Z drugiej strony jednak przychodzi zauważyć, że skarżący do tej pory był w stanie ponosić koszty postępowania sądowego w postaci wpisu od skargi w wysokości 500 zł i opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem na piśmie. Generalnie skarżący określił swój miesięczny dochód na 1535 zł, przy czym również córka osiąga dochód obecnie tytułu stypendium stażowego, w tym roku wynosi ono 887 zł, ale w 2010 r. wynosiło ono ponad 3000 zł, a zatem również w tym roku kwota ta może jeszcze ulec zwiększeniu. Stałe wydatki skarżącego, uznane przez referendarza za niezbędne to kwota 543 zł miesięcznie, odejmując je od podanej przez skarżącego kwoty miesięcznego dochodu, została ona przyjęta jako kwota netto, rodzinie skarżącego pozostanie na życie kwota około 1000 zł miesięcznie, przy czym córka otrzymuje też pewne kwoty z Urzędu Pracy, które wpływają na zwiększenie dochodu rodziny. Ponadto skarżący jest właścicielem domu i nieruchomości rolnej co zgodnie z obowiązującym orzecznictwem postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04, niepublikowane, w którym Sąd ten podkreślił, że nim, że: "opłaty sądowe, do których także zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienia od tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia." Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wskazanej sprawie uznał, oddalając zażalenie, że na postanowienie, którym sąd wojewódzki odmówił osobie fizycznej zwolnienia od wpisu w wysokości 100 zł, dodał, że skarżący oprócz stałych dochodów posiada także majątek nieruchomy, a ten może służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest obowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych." Reasumując skarżący nie ma dochodu zezwalającego mu na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny, ale jednocześnie ma nieruchomości, a przede wszystkim chodzi tu o nieruchomość rolną, co stawia go w kręgu osób wyłączanych w oparciu o orzecznictwo od przyznania im prawa pomocy. Referendarz uznał zatem, że skarżącego należy zwolnić od ciężaru wpisu od skargi kasacyjnej do kwoty 50 zł, którą w jego ocenie skarżący będzie w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 258 § 1 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.