II SA/Op 187/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Daria Sachanbińska Sędziowie: sędzia WSA Teresa Cisyk – spr. asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie obowiązku meldunkowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) określa, że zaskarżona decyzja nie ulega wykonaniu. Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 87, poz. 960 i nr 110, poz. 1189), po rozpatrzeniu wniosku M. S. orzekł o zameldowaniu na pobyt czasowy trwający ponad 2 miesiące w O. przy ul. [...] E. Ś - S. W uzasadnieniu organ podał, że w przypadku jeżeli zgłoszone dane do zameldowania budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania rozstrzyga właściwy organ gminy. Przywołując art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wskazano, że osoba przebywającą w danej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest zobowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Przy pobycie trwającym ponad dwa miesiące osoba zgłasza w organie gminy dane osobowe przez wypełnienie i podpisanie formularza "Zgłoszenie pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące". Formularz ten powinien również zawierać podpis właściciela lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. Organ podał, ze taka formalność nastąpiła, bowiem M. S. w dniu 30 stycznia 2004r., zwrócił się do organu z wnioskiem (przedkładając formularz) o zameldowanie do dnia 28 lutego 2005r. swojej żony E. Ś - S. i jej córki A. Potwierdzenia pobytu zgłoszonych do zameldowania dokonał M. S., jako jeden z najemców lokalu, a kontrola meldunkowa przeprowadzona przez funkcjonariusza Policji potwierdziła, że osoby te przebywają pod wskazanym adresem. Z uwagi na podnoszą okoliczność braku wyrażenia zgody na zameldowanie przez M. S., byłą żonę wnioskodawcy, oraz akcentowanie nagannego zachowania się byłego męża wraz z obecną żoną E., co uniemożliwia pobyt skarżącej wraz z synem w tym lokalu, organ podkreślił, że w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym chodzi o ustalenie, czy osoba dokonująca zameldowania faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem. Dodał, że ewidencja ludności polega na rejestracji stanu faktycznego a nie prawnego i nie jest formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu, ani tez formą rozstrzygania sporów rodzinnych. Od powyższej decyzji odwołała się M. S., podnosząc, że nadal jest najemcą tego lokalu i posiada prawo do zamieszkania w nim. Uznała, że decyzja ta jest sprzeczna z prawem, a organ nie posiada dostępnych środków prawnych, aby wyegzekwować od niej zgodę na meldunek osób wskazanych we wniosku, przez byłego męża. Podkreśliła, że jest ofiarą przemocy domowej i nie wyraża zgody na zameldowanie i wpuszczenie obecnej żony M. S. do ich lokalu. W przedmiocie majątku, oświadczyła, że nie było rozdzielności i podziału majątku, a w Sądzie Rejonowym toczy się sprawa o eksmisję byłego męża. Uznała, że dokonany meldunek, bez jej zgody stworzył niedorzeczną sytuację, bowiem z mieszkania robi się "kołchoz". Wojewoda [...], po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego (kpa), oraz art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960, z 2004r., Nr 93, poz. 887) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał na materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, oraz na obowiązek meldunkowy, osoby przebywającej w danym lokalu i miejscowości, a wynikający z art. 10 ust. 1 przywołanej ustawy. Dodał, że na formularzu meldunkowym powinno, zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, znajdować się potwierdzenie faktu pobytu osoby w lokalu, w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Fakt pobytu, zgodnie z tym przepisem, osoby zgłaszającej pobyt czasowy ponad dwa miesiące potwierdza osoba posiadająca tytuł prawny do lokalu, a w przedmiotowej sprawie M. S., posiadający umowę najmu do tego lokalu, wraz z byłą żoną) potwierdził swoim podpisem, że wymienione osoby przebywają w lokalu nr [...] przy ul [...] w O. Wojewoda wskazał, że pomimo braku podpisu M. S. na formularzu" zgłoszenia danych do zameldowania", organ pierwszej instancji mógł dokonać zameldowania w formie decyzji administracyjnej (art. 47 ust. 2). W postępowaniu wyjaśniającym, dotyczącym realizacji obowiązku zameldowania chodzi przede wszystkim o ustalenie czy osoba dokonująca zameldowania faktycznie zamieszkuje pod wskazanym (w formularzu meldunkowym) adresem. Organ odwoławczy uznał, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie naruszono wymogów określonych w art. 77 § 1 i 80 kpa. Powyższą decyzję zaskarżyła M. S., podnosząc, iż została wydana z naruszeniem prawa, bowiem organy oparły ją na nieprawdziwych danych meldującego M. S. Wskazała, że tylko ona posiada oryginał umowy najmu z 2001r., a zarządca mieszkania Spółka [...], nie dysponuje nową umową najmu tylko z M. S. Zarzuciła organowi, że jest współwinny tego, iż ona z synem nie ma stałego zameldowania i uczyniono ja bezdomną, z powodu zameldowanie w lokalu obecnej żony jej byłego męża, bez jej zgody i wiedzy. Przywołała sygnatury akt spraw przed sadem powszechnym w sprawie jej byłego męża, oraz artykuł prasowy opisujący jej sytuację, jako ofiary przemocy, przebywającej w ośrodku [...] w O. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Na zasadzie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzygają spory kompetencyjne i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa wyżej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowym, podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. nr 153, poz. 1270). Sąd administracyjny ocenia, czy zaskarżona decyzja jest zgodna prawem, w tym z przepisami postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie, postępowanie administracyjne zostało wszczęte na żądanie strony. Organy administracji publicznej rozstrzygnięcia w sprawie, opierały na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960; z 2004r., Nr 93, poz. 887). Na wstępie, zwrócić należy uwagę, że w trakcie rozstrzygania przedmiotowej sprawy przez organy, nastąpiła nowelizacja z dniem 1 maja 2004r., ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r., o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887), nie zawierała przepisów międzyczasowych, a zatem stosowanie prawa znowelizowanego obowiązywało z dniem jego wejścia w życie tj. z dniem 1 maja 2004r. (por. T. Pietrzykowski, Wsteczne działanie prawa i jego zakaz, Zakamycze 2004, s. 26). Decyzja organu odwoławczego została wydana [...], i mając na uwadze, iż postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne (art. 15 kpa), organ ten, zobowiązany był rozpoznać i rozstrzygnąć przedmiotową sprawę w oparciu o przepisy znowelizowane w/w ustawy. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, identyfikuje się ze stanowiskiem zawartym w wyroku SN, z dnia 7 maja 2002r., sygn. akt III RN 59/01, OSNP 2003/3/56, że zmiana przepisów prawa materialnego w toku postępowania administracyjnego, między wydaniem decyzji w pierwszej instancji a rozpatrzeniem odwołania, zobowiązuje organ odwoławczy do uwzględnienia nowego stanu prawnego, jeżeli z nowych przepisów nie wynika inny skutek. Podstawą prawną do wydania zaskarżonej decyzji był przepis art. 47 ust. 2 ustawy, który upoważnia organ do rozstrzygania o zameldowaniu lub wymeldowaniu w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości, a takie wystąpiły w sprawie zameldowania E. Ś - S. Dokonanie zameldowania, również w formie decyzji, wymaga "zgłoszenia", o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy, a więc wniosku osoby wykonującej obowiązek meldunkowy. Nie może to jednak być jakikolwiek wniosek, lecz tylko taki, który odpowiada prawnym warunkom określonym w § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie zgłaszania i przyjmowania danych niezbędnych do zameldowania i wymeldowania oraz prowadzenia ewidencji ludności i ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych (Dz. U. Nr 236, poz. 1999 ze zm.). W przepisie tym (§ 6) wskazano dane, które powinny być zawarte w zgłoszeniu, a wzór formularza, o którym mowa w § 6 ust. 2, "Zgłoszenie pobytu czasowego trwającego ponad 2 miesiące" stanowi załącznik nr 2 do rozporządzenia. Ponadto, znowelizowany art. 29 ust. 1 ustawy wymaga, aby fakt pobytu osoby w lokalu był dokonany na formularzu, w formie czytelnego podpisu z oznaczeniem daty jego złożenia. Należy zwrócić uwagę, iż organ odwoławczy w treści uzasadnienia posłużył się zapisem art. 29 ust. 1 ustawy, jednakże odniesienie się do wypełnionego i podpisanego formularza "zgłoszenia pobytu " (§ 6 ust.2), mogło nastąpić w sytuacji gdyby taki formularz znajdował się w aktach rozpoznawanej sprawy. Zauważyć należy, że sprawa zameldowania była prowadzona na pisemny wniosek M. S. z dnia 30 stycznia 2004r., z pominięciem formularza meldunkowego, co jest wbrew regulacji § 6 cyt. rozporządzenia oraz art. 29 ust. 1 ustawy. Podkreślić należy, że obowiązkiem organu jest zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 kpa). Jeżeli organ uznał, że w sprawie nie ma znaczenia okoliczność braku formularza, o którym mowa w § 6 rozporządzenia, to powinien w uzasadnieniu, w tej kwestii się wypowiedzieć. Jednakże w uzasadnieniu jest mowa o formularzu "zgłoszenia danych do zameldowania" bez wskazania z jakiej daty i od kogo pochodzi. Organ również nie ocenił materiału dowodowego w sprawie wg znowelizowanego przepisu art. 29 ust. 1 oraz art. 9 ust. 2a ustawy. Stwierdzenia ogólne zawarte w uzasadnieniu decyzji, nie odnoszą się wprost do konkretnych dowodów. Powyższym działaniem organ naruszył zasadę z art. 7 kpa (prawdy obiektywnej), obowiązującej w całym ciągu czynności postępowania administracyjnego i art. 80 kpa, nakładającego na organ dokonania oceny dowodów zgodnie z normami prawa procesowego oraz wymogami prawa materialnego. Organ odwoławczy w uzasadnieniu nie wskazał, czy zebrany materiał dowodowy odpowiada regulacjom znowelizowanym przepisom art. 9 ust. 2a oraz art. 29 ust. 1 ustawy. W celu wydania prawidłowej decyzji, w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy obowiązany był wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny sprawy, natomiast przed jej wydaniem (art. 7 oraz art. 77 kpa) rozpatrzyć ustalony stan faktyczny w świetle obowiązujących na dzień rozstrzygnięcia, przepisów prawa materialnego, stanowiącego podstawę zameldowania. Stąd decyzja w przedmiotowej sprawie powinna posiadać uzasadnienie faktyczne, co do materiału dowodowego w sprawie, oraz uzasadnienie prawne odnoszące się do przesłanek ustawowych zameldowania. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie decyzji w zakresie ustalonego stanu faktycznego, powinno zawierać również wywód, którym dowodom odmówiono mocy dowodowej w sprawie. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że zaskarżona decyzja wydana została bez wyjaśnienia okoliczności istotnych dla wyniku sprawy i dlatego działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w punkcie drugim wyroku dokonano na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.