II SA/Op 188/13

WyrokWSA w Opolu2013-06-06

Skład orzekający: Elżbieta Kmiecik, Krzysztof Bogusz, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu braków w materiale dowodowym i naruszenia procedury administracyjnej?
Ratio decidendi
Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ organ ten nie przeprowadził wystarczającego postępowania wyjaśniającego, nie przedstawił sposobu ustalenia kwoty do zwrotu, nie dołączył dowodów dotyczących wypłaconych świadczeń i odsetek, a także sformułował rozstrzygnięcie w sposób niejasny i niezrozumiały, naruszając tym samym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu, która uchyliła decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Białej o zwrocie przez dłużnika alimentacyjnego A. W. należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji ustalił kwotę zwrotu wraz z odsetkami i termin płatności. A. W. wniósł odwołanie, a następnie skargę do WSA, zarzucając m.in. toczące się postępowania dotyczące zasadności zadłużenia i wysokości alimentów. WSA oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu, decyzją z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., po rozpatrzeniu odwołania A. W. od decyzji, działającego z upoważnienia Burmistrza Białej, Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Białej z dnia 19 października 2012 r., nr [...], orzekającej o zwrocie należności wypłaconych osobom uprawnionym z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wraz z odsetkami, uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżoną decyzję poprzedziło postępowanie administracyjne o następującym przebiegu. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Białej w dniu 5 października 2012 r. zawiadomił A. W. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym M. i J. W. Następnie, decyzją z dnia 19 października 2012 r. orzekł: "1) o zwrocie należności w łącznej kwocie 9.600 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji z dnia 12 października 2011 r., nr [...], osobie uprawnionej M. W. i decyzji z dnia 12 października 2011 r. nr [...], osobie uprawnionej J. W. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 686,69 zł, łączna kwota wraz z odsetkami wynosi 10.286,69 zł, 2) stwierdzeniu, że zwrotu, o którym mowa w pkt 1 należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji". W uzasadnieniu swojej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. akt [...] i wyroku Sądu Rejonowego w Prudniku z dnia 21 stycznia 2010 r., sygn. akt [...] oraz zaświadczeń o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych wstawionych przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Prudniku ustalił, że A. W. jest dłużnikiem alimentacyjnym wobec osób uprawnionym do alimentów M. i J. W. Organ podał, że M. W., jako osobie uprawnionej, decyzją z dnia 12 października 2011 r., nr [...] zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 300 zł miesięcznie, na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. i z tego tytułu wypłacono łącznie kwotę 3.600 zł. Z kolei J. W., jako osobie uprawnionej do alimentów, decyzją z dnia 12 października 2011 r., nr [...], zostały przyznane świadczenia z funduszu alimentacyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie na okres od 1 października 2011 r. do 30 września 2012 r. i z tego tytułu wypłacono łącznie kwotę 6.000 zł. Organ wyjaśnił, że z powyższych tytułów osobom tym wypłacono świadczenia na łączną kwotę 9.600 zł. Po przedstawienie przepisu art. 27 ust. 103 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazał, że organ jest zobowiązany do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Stwierdził też, że wpłaty ww. kwoty należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji na wskazane konto, po uprzednim zgłoszeniu się w Dziale Świadczeń Rodzinnych celem naliczenia wysokości odsetek na dzień spłaty. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji A. W. zarzucił, że w Sądzie Rejonowym w Prudniku oraz Sądzie Okręgowym Opolu toczą się sprawy "dot. zasadności wysokości i całkowitego zadłużenia", stąd zwrócił się o zajęcie stanowiska w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...], stwierdziło, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie, ale jedynie w kierunku uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Na wstępie swoich rozważań przedstawiło cele i zadania ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. nr 1228, dalej jako ustawa), która stanowiła materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego. Przytoczyło art. 27 ust. 1 ustawy, po czym skonstatowało, że w każdym przypadku, gdy zakończy się okres świadczeniowy, to jest okres na jaki ustala się prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego lub gdy organ właściwy wierzyciela uchyli własną decyzję w sprawie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego, powstaje ustawowy obowiązek organu wydania decyzji administracyjnej w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczenia z funduszu alimentacyjnego. SKO wywodziło, że na zasadzie art. 28 ust. 1 ustawy, w okresie, w którym osoba uprawniona otrzymuje świadczenia z funduszu alimentacyjnego, z kwoty uzyskanej z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego organ prowadzący postępowanie egzekucyjne zaspakaja w następującej kolejności: 1) należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy - do ich całkowitego zaspokojenia, 2) należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej - do ich całkowitego zaspokojenia, 3) należności wierzyciela alimentacyjnego - do ich całkowitego zaspokojenia, 4) należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałe z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym - do ich całkowitego zaspokojenia – po należnościach określonych odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.), a przed należnościami określonymi odpowiednio w art. 115 § 1 pkt 2-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub w art. 1025 § 1 pkt 2-10 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Odnosząc przedstawioną regulację do realiów sprawy, Kolegium stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji została wydana w niepełnym materiale dowodowym oraz z naruszeniem procedury administracyjnej. Kolegium zauważyło, że organ I instancji zobowiązując A. W. do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym w uzasadnieniu decyzji, jedynie lakonicznie wskazał, że przyznano świadczenia alimentacyjne na okres od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. i strona jest zobowiązana do zwrotu tych świadczeń. W tym kontekście SKO wyjaśniło, że organ rozstrzygając o obowiązku zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym, zobowiązany jest podać wysokość należności podlegającej zwrotowi, i za jaki okres jest to należność, a w uzasadnieniu tej decyzji podać sposób ustalenia tej należności, z uwzględnieniem zarówno kwot świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym, jak i kwot uzyskanych z egzekucji od dłużnika alimentacyjnego i przekazanych rzez komornika sądowego na konto organu I instancji z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Tymczasem w decyzji organu I instancji organ nie podano w jaki sposób organ ustalił kwotę do zwrotu. Do akt sprawy nie dołączono żadnych dowodów, z których wynikałaby data i wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym. Z akt sprawy nie wynika też czy strona dokonała jakiś wpłat z tego tytułu, czy też jakieś kwoty zostały wyegzekwowane przez komornika. W takiej sytuacji należałoby wskazać sposób zarachowanie wpłat – należność główna i odsetki oraz czy zostały zaliczone na należność dotyczącą konkretnego okresu świadczeniowego (w tym przypadku 2010/2011). Organ odwoławczy podkreślił, że okoliczności te powinny być przedmiotem postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ, a wynik tego postępowania może mieć wpływ na kwotę należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego, którą zobowiązany jest zwrócić A. W. organowi właściwemu wierzyciela, a więc postępowanie to może mieć wpływ na podjęte w przedmiotowej sprawie rozstrzygnięcie. Kolegium argumentowało, że z akt sprawy nie wynika, aby organ w ogóle przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające, a brak tych ustaleń uniemożliwia stwierdzenie, jaka wysokość należności faktycznie podlega zwrotowi przez dłużnika alimentacyjnego. Ponadto w decyzji nie przedstawiono szczegółowego wyliczenia odsetek. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, że w przypadku dokonania jakiś wpłat przez dłużnika alimentacyjnego, organ I instancji powinien podać, w jaki sposób oraz w jakiej kwocie zaliczono wyegzekwowane środki pieniężne na poczet należności głównej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Kolegium, postępowanie przeprowadzone przez organ I instancji jest niewystarczające i godzi w zasady określone przepisami art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto zespół orzekający SKO stwierdził, że w pkt 2 sentencji decyzji dotyczącej poinformowania strony, że wpłaty należy dokonać w terminie 30 dni od otrzymania decyzji został wydany bez podstawy prawnej, tj. z wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., co również obliguje organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji. SKO dowodziło, że żaden z obowiązujących przepisów ustawy nie stanowi podstawy do wydania decyzji w tym przedmiocie. Wskazując, że z treści art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy wynika, że do przedmiotu opisanej w tej regulacji sprawy nie należy ustalanie terminu spłaty przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Oznacza to, że brak było podstaw do twierdzenia, że żądanie zwrotu należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego staje się wymagalne po 30 dniach od otrzymania decyzji, gdyż w sytuacji wniesienia odwołania decyzja organu I instancji nie staje się ostateczna. Z ww. decyzją organu odwoławczego nie godził się A. W., wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wskazał, że zarówno Burmistrz Białej, jak i OPS Biała znają jego sytuację dochodową. Podał, że kierował pisma za pośrednictwem Sądu Rejonowego w Prudniku do komorników w sprawie "umorzenia", powołując się na sytuację materialną oraz zdrowotną. Wskazał też, że przed Sądem Rejonowym w Prudniku toczy się postępowanie w sprawie wysokości zasądzonych alimentów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. Na rozprawie przed Sądem A. W. wniósł o zawieszenie postępowania sadowoadministracyjnego z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Prudniku w Wydziale III Rodzinnym i Nieletnich z jego powództwa przeciwko J. W. i małoletn. M. W., reprezentowanemu przez przedstawiciela ustawowego - matkę M. W., o obniżenie alimentów. Dodał, że organ I instancji nie rozpatrzył sprawy ponownie, zignorował w całości zalecenia wynikające z decyzji SKO i skierował sprawę do komornika celem ściągnięcia należności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że nie narusza ona prawa. Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu uchyliło w całości decyzję, działającego z upoważnienia Burmistrza Białej, Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Białej z dnia 19 października 2012 r., [...], orzekającą o zwrocie w łącznej wysokości 9.600 zł z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na podstawie decyzji z dnia 12 października 2011 r. nr [...], osobie uprawnionej M. W. i decyzji z dnia 12 października 2011 r. nr [...], osobie uprawnionej J. W. wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 686,69 zł; ustalającą łączną kwotę należności wraz z odsetkami, która wyniosła 10.286,69 zł oraz stwierdzającą, że zwrotu należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 27 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (obecnie Dz. U. z 2012 r., poz. 1228), dalej zwana ustawą. Na wstępie rozważań wskazać należy, że kwestię wydawania przez organ administracji decyzji w postępowaniu odwoławczym reguluje przepis art. 138 § 1 K.p.a. Wskazany powyżej przepis określa sposoby zakończenia postępowania odwoławczego w przypadku ustalenia, że odwołanie jest dopuszczalne i zostało wniesione przez stronę skarżącą w terminie. W takim przypadku organ odwoławczy może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji albo uchylić tę decyzję i bądź merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, bądź wydać jedno z dwóch rozstrzygnięć procesowych, tj. umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.) lub przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2 K.p.a. Kontrolowana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest decyzją kasacyjną, wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Przepis ten upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji (kasacyjnej) tylko wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Dopuszczalność podjęcia przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej związana jest postępowaniem wyjaśniającym (dowodowym), przeprowadzanym przez organ pierwszej instancji, co wymaga odniesienia się do wyznaczonego przepisami Kodeksu zakresu postępowania dowodowego przed organem drugiej instancji. Granice postępowania wyjaśniającego przed organem odwoławczym są określone przepisem art. 136 K.p.a. Braki w postępowaniu dowodowym, przeprowadzonym przez organ pierwszej instancji w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną odwołaniem decyzją tego organu, mogą być albo usunięte i uzupełnione przez organ drugiej instancji w granicach określonych w przepisie art. 136 K.p.a., albo przez organ pierwszej instancji po uchyleniu decyzji tego organu i przekazaniu mu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy, mający wątpliwości, co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, powinien przeprowadzić postępowanie dowodowe uzupełniające (art. 136 K.p.a.) bądź też uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia (art. 138 § 2 K.p.a.) (por. wyrok NSA z dnia 4 maja 1982 r., I SA 95/82, ONSA 1982, nr 1, poz. 41). Taka też sytuacja, w ocenie Sądu, zaistniała w badanej sprawie. Wyjaśnienie wskazanych przez Kolegium okoliczności nie mogło nastąpić w trybie dodatkowego, uzupełniającego postępowania odwoławczego, czyli poprzez zastosowanie art. 136 K.p.a., bowiem koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. W niniejszej sprawie organ odwoławczy należycie uzasadnił swoje stanowisko w kontekście przesłanek dających podstawę do wydania rozstrzygnięcia w trybie art. 138 § 2 K.p.a. Zatem Sąd nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała prawo, w szczególności aby podjęta została z naruszeniem powołanego wyżej przepisu. Przypomnieć przyjdzie, iż postępowanie dotyczyło orzekania w zakresie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami, przy czym ust. 1a stanowi, iż odsetki naliczane są od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Stosownie zaś do art. 27 ust. 2 tej ustawy - organ właściwy wierzyciela wydaje, po zakończeniu okresu świadczeniowego lub po uchyleniu decyzji w sprawie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego, decyzję administracyjną w sprawie zwrotu przez dłużnika alimentacyjnego należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Z przytoczonych przepisów wynika ustawowy obowiązek dłużnika alimentacyjnego zwrotu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1) oraz obowiązek organu wydania stosownej decyzji o zwrocie świadczeń w sytuacji, gdy zakończy się okres wypłaty alimentów z funduszu alimentacyjnego lub zostanie uchylona decyzja przyznająca świadczenia z funduszu alimentacyjnego (art. 27 ust. 2). Analiza powyższych przepisów pozwala nadto na stwierdzenie, iż decyzja wydawana w sprawie obciążenia dłużnika alimentacyjnego obowiązkiem zwrotu kwot świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego nie jest decyzją uznaniową. Organ w prowadzonym postępowaniu zobowiązany jest jedynie ustalić czy została wydana decyzja ostateczna o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego i czy zostały wypłacone świadczenia, zaś w razie poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń ma obowiązek wydać decyzję nakazującą zwrot przez dłużnika alimentacyjnego wypłaconych na rzecz osoby uprawnionej świadczeń. Na etapie wydawania decyzji na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy organ nie może badać zarówno sytuacji majątkowej zobowiązanego, jak i oceniać potencjalnej możliwości wykonania decyzji. Tak więc zarzuty skargi w tej materii były chybione. Sytuacja rodzinna i majątkowa dłużnika alimentacyjnego może być rozpatrywana w związku z ewentualnym postępowaniem w przedmiocie umorzenia należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego - art. 30 ustawy. Poczynienie stosownych do treści art. 27 ust. 1 i 1a ustawy ustaleń winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji wydawanej na podstawie art. 27 ust. 2., w sposób odpowiadający treści art. 107 § 3 K.p.a., zaś rozstrzygnięcie wydane na tej podstawie winno uwzględniać wymogi przewidziane w § 1 tego przepisu. Jak jednolicie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, uzasadnienie decyzji ma istotne znaczenie przy ocenie jej prawidłowości dokonywanej przez organ odwoławczy, a także jako element umożliwiający stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia podjęcie polemiki ze stanowiskiem organu. Wobec powyższego, zgodzić się należy z wywodami Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartymi w zaskarżonej decyzji, że decyzja organu pierwszej instancji nie jest zgodna z wymogami ustanowionymi przepisem art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. Nadto organ ten nie wyjaśnił istotnych okoliczności mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, dodatkowo zaś wskazać przyjdzie, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zostało sformułowane niejasno i w sposób niezrozumiały. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Białej orzekł bowiem o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu kwoty 9.600 zł wraz z odsetkami na dzień wydania decyzji ustalonymi kwotowo w wysokości 686,69 zł. W dalszej sentencji decyzji organ orzekł, że "zwrotu, o którym mowa w pkt 1 należy dokonać w terminie 30 dni od daty otrzymania decyzji". Tak sformułowane rozstrzygnięcie nie jest jasne, bowiem może oznaczać, że odsetki do dnia uiszczenia należności należą się od kwoty głównej i kwoty odsetek - skoro organ zobowiązał do zwrotu określonego w pkt 1, a wyżej rozstrzygnięcie wymienia dwie kwoty. Mogłoby to oznaczać, że kwoty te podlegają zsumowaniu i skarżący został zobligowany do uiszczenia odsetek od kwoty, na która składa się kwota główna wraz z odsetkami na dzień wydania decyzji. Tymczasem przepis art. 27 ust. 1a ustawy nakazuje zwrot wypłaconej kwoty świadczeń wraz z odsetkami od pierwszego dnia następującego po dniu wypłaty świadczeń z funduszu alimentacyjnego do dnia spłaty. Zatem wyliczenie przez organ wysokości tych odsetek na datę wydania decyzji nakazującej zwrot świadczeń i wskazanie kwoty tak wyliczonych odsetek w rozstrzygnięciu nie oznacza, że dalsze odsetki należą się od wypłaconej kwoty wraz z odsetkami na dzień wydania decyzji, lecz tylko wskazuje na wysokość kwoty odsetek na dany dzień. Dalsze odsetki należą się nadal od poszczególnych kwot wypłacanych świadczeń aż do dnia zwrotu przez dłużnika wypłaconego świadczenia. Jednocześnie zgodzić się należy, że materiał dowodowy, na podstawie którego została wydana kwestionowana przez SKO decyzja nie zawiera żadnych dowodów na okoliczność dat i wysokości dokonywanych przez organ wypłat z funduszu alimentacyjnego. Zasadnie argumentował organ odwoławczy, że do akt sprawy nie dołączono żadnych dowodów, z których wynikałaby data i wysokość świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym. Z akt nie wynika taż czy strona dokonała jakiś wpłat z tego tytułu, czy też jakieś kwoty zostały wyegzekwowane przez komornika, a jeżeli tak to należało wskazać sposób ich zarachowania (należność główna, odsetki) oraz czy zostały zaliczone na należność dotyczącą konkretnego okresu świadczeniowego – 2011/2012. Zasadnie podniesiono, że z akt sprawy nie wynika by organ w ogóle przeprowadził w tym zakresie postępowanie wyjaśniające. Uniemożliwia to zarówno właściwe odczytanie podstawy wyliczenia odsetek, a więc wysokości zobowiązania nałożonego na skarżącego, jak też w sposób oczywisty uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy. W decyzji z dnia 19 października 2012 r. organ I instancji podaje bowiem finalną kwotę, do zwrotu której zobowiązana jest strona, nie przedstawiając sposobu przeprowadzenia obliczeń, to znaczy jakie konkretnie kwoty główne oraz jakie konkretnie odsetki liczone od poszczególnych kwot głównych za poszczególne miesiące zostały wyliczone. Również w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek wskazania, w jaki sposób wielkość ta została ustalona. Od wykonania powyższych obowiązków nie zwalniał organu fakt, że decyzja wydana na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy jest decyzją związaną. Okoliczności te bowiem stanowią o istocie rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu świadczeń, o których mowa w art. 27 ust. 1 ustawy, a nadto ich ustalenie było uzasadnione w świetle art. 107 § 3 K.p.a. Prowadząc ponownie postępowania w przedmiocie zwrotu przez skarżącego świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego organ winien uzupełnić postępowanie dowodowe w sposób eliminujący wskazane przez Kolegium braki i uchybienia, oraz wydać rozstrzygnięcie nie wywołujące wątpliwości co do wysokości należnych odsetek od rzeczywiście wypłaconych z funduszu alimentacyjnego kwot. Skoro - jak wynika z powyższego, decyzja organu pierwszej instancji wydana została z naruszeniem prawa materialnego - art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, mającym wpływ na wynik sprawy, oraz z naruszeniem art. 7 K.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to na podstawie przepisu art. 138 § 2 organ odwoławczy uprawniony był do wydania decyzji kasacyjnej. Zasadnie bowiem podkreślił organ odwoławczy, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest uzupełnienie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Skoro zaś przedmiotowe postępowanie nie mogło być uzupełnione przez organ odwoławczy bez zarzutu naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania i zachodziła konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego w części określonej przez organ odwoławczy, to był on zobligowany był na mocy art. 138 § 2 K.p.a. wydać decyzję uchylającą rozstrzygniecie organu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Powtórzyć przyjdzie, że funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji ostatecznej przyznającej prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest w automatyczny sposób powiązane z obowiązkiem wydania decyzji orzekającej zwrot należności wierzycielowi, na rzecz którego dłużnik nie wykonał obowiązku alimentacji. Na etapie wydawania decyzji z art. 27 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ nie może badać samej zasadności przyznawania prawa na oznaczony okres świadczeniowy. Z tej przyczyny Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym postępowanie o obniżenie alimentów. Zgodnie z art. 125 § 1 P.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym, Jak wyżej wyjaśniono, przepis art. 27 ust. 1 ustawy, stanowiący podstawę prawną decyzji o zwrocie należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczy dłużników alimentacyjnych. Stosownie do art. 2 pkt 3 ustawy dłużnikiem alimentacyjnym jest osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Zgodnie z art. 776 K.p.c. tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Natomiast art. 777 § 1 pkt 1 K.p.c. stanowi, że tytułami egzekucyjnymi są: orzeczenie sądu prawomocne albo podlegające natychmiastowemu wykonaniu. Tytułami wykonawczymi, w niniejszej sprawie są wyroki Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 18 listopada 2008 r. (sygn. akt I [...]) oraz Sądu Rejonowego w Prudniku z dnia 21 stycznia 2010 r. (sygn. akt III [...]) zasądzające od A. W. na rzecz dzieci M. W. alimenty w kwocie 300 zł miesięcznie oraz na rzecz J. W. alimenty w kwocie 700 zł miesięcznie. Skarżący wnosząc o zawieszenie postępowania sądowego wskazywał na toczące się postępowanie z jego powództwa przeciwko dzieciom (sprawa ta o sygn. III [...] zawisła przez Sądem Rejonowym w Prudniku). Zważyć jednak należy, że nawet uwzględnienie takiego powództwa ustalającego nie pozbawiłoby wykonalności tytułu wykonawczego. Nie było to bowiem powództwo przeciwegzekucyjne, którego wytoczenie mogłoby stanowić zagadnienie wstępne dla rozpoznania sprawy o zwrot wypłaconych świadczeń, a tym samym spowodować utratę statusu dłużnika alimentacyjnego. Nie znajdując zatem usprawiedliwionych powodów uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę tę oddalił .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło