II SA/Op 19/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu Anna Misiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 kwietnia 2012 r. w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie strat związanych z usuwaniem skutków powodzi na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, skargę na decyzję z dnia 23 sierpnia 2011 r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie strat związanych z usuwaniem skutków powodzi Wyrokiem z dnia 14 lutego 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. W. W dniu 30 marca 2012 r. (data nadania w placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, żądając w nim zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata Uzasadniając wniosek wskazał, że pomimo przychodów 3000 zł miesięcznie na gospodarstwo domowe, które prowadzi wspólnie z żoną, jest trudnej sytuacji materialnej. Znaczną część budżetu domowego przeznacza bowiem na zakup lekarstw, zabiegi i dojazdy do lekarzy i inne wydatki związane z leczeniem i rehabilitacją. Ostatnio nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, musi korzystać z pomocy innych osób. Jest inwalidą II grupy, cierpi na schorzenia stawów i kręgosłupa. Duże koszty pochłania też zabezpieczenie budynku zniszczonemu przez powódź. Skarżący wskazał, że ma majątek w postaci domu mieszkalnego o powierzchni 125 m2 , a miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego wynosi łącznie około 2900 zł, składa się na niego jego emerytura w kwocie 2100 zł i dochód z pracy na umowę zlecenia jego żony w kwocie 700-800 zł. ma na utrzymaniu dwoje dzieci i niepracującą żonę. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, Wydział II, w związku ze złożonym urzędowym formularzem wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., wezwał skarżącego, pismem z dnia 3 kwietnia 2012 r., do uzupełnienia danych zawartych w urzędowym formularzu wniosku PPF, poprzez: - szczegółowej informacji na temat ponoszonych przez niego wraz z małżonką kosztów na bieżące utrzymanie tj. z wyodrębnieniem na poszczególne pozycje, w tym pozycje dotyczące kosztów utrzymania domu i utrzymania osobistego, -przesłania dowodów ponoszenia zwiększonych kosztów utrzymania w związku ze stanem zdrowia (np. rachunki za leki, leczenie), a także wykazanie, że wymaga on leczenia i jest inwalidą (zaświadczenie lekarskie, orzeczenie lekarskie itp.) - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego wnioskodawcy rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, - nadesłanie jego zeznania podatkowego za rok 2010 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres lub zeznania za rok 2011 r. jeśli zostało już złożone, - nadesłanie zeznania podatkowego małżonki za rok 2010 potwierdzonego, że zostało złożone w Urzędzie Skarbowym lub innego zaświadczenia o wysokości dochodów za ten okres lub zeznania za rok 2011 r. jeśli zostało już złożone. Jednocześnie wezwanie zawierało pouczenie, iż niezastosowanie się do niego w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, może być uznane za niewykazanie spełniania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. T. W. odebrał to wezwanie w dniu 10 kwietnia 2012 r., co wynika ze zwrotnego pocztowego potwierdzenia odbioru i nie odpowiedział na wezwanie do dnia wydania tego postanowienia. W pierwszej kolejności, stosując art. 6 P.p.s.a., przychodzi wyjaśnić, że skarżący korzysta w przedmiotowej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów na mocy art. 239 pkt 1 lit. a, według którego nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa zasiłku celowego na pokrycie strat związanych z usuwaniem skutków powodzi należy do spraw z zakresu pomocy społecznej, wobec tego postępowanie z wniosku skarżącego w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest w przypadku jego sprawy bezprzedmiotowe. Referendarz sądowy postanowił zatem o umorzeniu postępowania w tym zakresie na mocy art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., pozwalającego na umorzenie postępowania, które zjakiś przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Wniosek skarżącego należało rozpoznać jedynie odnośnie przyznania mu adwokata z urzędu, a zatem jako wniosek o przyanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W przywołanej wyżej ustawie P.p.s.a., przewidziana została instytucja procesowa prawa pomocy, której istota przejawia się w tym, że obejmuje ona zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 P.p.s.a. ). Podkreślenia wymaga, że w myśl art. 243 § 1 i 252 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek, złożony na urzędowym formularzu, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnianiu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W każdym przypadku gdy sąd uzna, że oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, powinien wezwać stronę o złożenie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.) Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Wnioskodawca nie przesłał wszystkich żądanych przez referendarza dodatkowych dokumentów, ani żadnych wyjaśnień pozwalających ustalić jego sytuację materialną i finansową. Referendarz zważył, że ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. określił przesłanki udzielenia prawa pomocy osobie fizycznej, stanowiąc, że przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż użycie w przywołanych powyżej przepisach określenia "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy i to ona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania, czyli że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym lub całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, i pogląd ten należy podzielić, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por: post. NSA z dnia 9 września 2004 r., FZ 360/04, niepubl. ). Podkreślić ponownie należy w tym miejscu, iż obowiązek wykazania złej sytuacji materialnej, uprawniającej wnioskodawcę do udzielenia prawa pomocy, leży po jego stronie i musi się on liczyć z konsekwencjami nieprzedłożenia na wezwanie Sądu stosownych dokumentów. Podkreślenia wymaga także okoliczność, iż żądane przez Sąd dokumenty stanowią, w myśl § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy ( Dz. U. Nr 227, poz. 2245 ), dokumenty źródłowe, które w przypadkach budzących wątpliwości mogą potwierdzać przedstawione przez wnioskodawcę dane o jego majątku, dochodach i stanie rodzinnym. T. W., pomimo wezwania w tym przedmiocie nie wykazał, aby w jego przypadku występowały przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podniósł bowiem, że leczy się i ponosi na ten cel duże koszty, jest inwalidą, ale nie przedłożył żadnych dokumentów pozwalających na potwierdzenie tych faktów. Ponadto nie wymienił jakie obciążenia ponosi w związku z utrzymaniem domu i osobiste, ani też w żaden sposób nie uprawdopodobnił swoich dochodów, ani dochodów małżonki. Z tych też względów, nie znajdując podstaw do przyznania prawa pomocy, referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia.