II SA/Op 192/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Krupiński Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Bogusz (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Naumowicz Protokolant Sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 października 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w O. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kategorii zdolności do służby wojskowej 1) uchyla zaskarżone orzeczenie, 2) określa, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] Powiatowa Komisja Lekarska w S., decyzją nr [...], działając na podstawie art. 26 i art. 30a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) uznała, że M. G. jest zdolny do zasadniczej służby wojskowej z kategorią zdrowia "A". U poborowego stwierdzono stan zdrowia określony w § 24 pkt 1 i 34 pkt 1 "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa", stanowiącego załącznik Nr 2 do cyt. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., tj. braki i wady uzębienia, skrzywienie kręgosłupa nieupośledzające sprawność ustroju. Od powyższego orzeczenia M. G. wniósł odwołanie podnosząc, iż cierpi na chorobę o nazwie zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa i od osiemnastego roku życia odczuwa bóle pośladka i nóg. Na podstawie przeprowadzonych badań: RTG, rezonansu kręgosłupa oraz badania na oznaczenie antygenów HLA-B7, HLA-B27, stwierdzono u niego wymienione schorzenie. Podkreślił, że odczuwa bóle kręgosłupa i prawej nogi, co powoduje, że zażywa leki przeciwbólowe, nadto utyka na nogę, i ma zaleconą rehabilitację. W wyniku rozpoznania odwołania Wojewódzka Komisja Lekarska w O., decyzją z dnia [...], nr [...], działając na podstawie art. 26 ust. 1 i art. 30a ust. 1-3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony i cyt. rozporządzenia oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymała w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podała, że dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy wezwała odwołującego się do osobistego stawiennictwa na posiedzenie w dniu 30 kwietnia 2008 r. i przeprowadziła z nim wywiad. Wskazała, iż zapoznała się także z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawy i przeprowadziła badania fizykalne poborowego, które wykazały następujący stan zdrowia : kręgosłup w normie, ruchowość kręgosłupa prawidłową, napięcie mięśni równomierne. Komisja stwierdziła występowanie u poborowego schorzenia reumatoidalnego kręgosłupa nieupośledzające sprawności. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu złożył M. G., zarzucając, iż Wojewódzka Komisja Lekarska naraża go na wykonywanie obowiązków żołnierza, które stanowić mogą zagrożenie dla jego zdrowia, albowiem choroba na jaką cierpi wyklucza intensywne ćwiczenia i wymaga rehabilitacji. Podniósł niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla jego zdrowia czynników wyłączających zdolność do odbycia służby wojskowej. Ponownie podał, iż cierpi na zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, a choroba ta nadal się rozwija. Świadczą o tym bóle nogi i kręgosłupa, szczególnie dokuczliwe porą nocną, wobec czego musi zażywać leki przeciwbólowe. W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w O. wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosła argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: W myśl przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, nie będąc przy tym związane - stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. - zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co pozwala i obliguje do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez wojewódzki sąd administracyjny, sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola zaskarżonego orzeczenia przeprowadzona w tak zakreślonych granicach kognicji sądu wykazała, że podjęto je z naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności Sąd przeprowadził kontrolę zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu pierwszej instancji z punktu widzenia ewentualnego istnienia wad powodujących nieważność postępowania i stwierdził, że badane orzeczenia nie są dotknięte takimi wadami. Następnie, z uwagi na fakt, iż stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, stanowiące w świetle art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji, może być dokonane dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego, Sąd dokonał kontroli zachowania przepisów procedury administracyjnej i uznał, że wydane decyzje naruszają art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej K.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie podnieść należało, iż w sprawach zaliczenia poborowego do określonej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej mają zastosowanie przepisy K.p.a., normujące zasady i tryb postępowania. Orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej oraz Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej, oprócz oceny konkretnej sprawy z punktu widzenia medycznego, powinno spełniać jednocześnie wymogi przewidziane dla decyzji administracyjnych, a nadto organy winny przy orzekaniu uwzględnić zasady rządzące postępowaniem administracyjnym, w tym ogólne zasady wynikające z treści art. art. 7, 8, 10 i 11 K.p.a. oraz zasady dotyczące postępowania dowodowego. W konsekwencji decyzje wydane w niniejszej sprawie winny spełniać standardy wskazane w art. 107 § 1 K.p.a., a więc zawierać między innymi powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Ponieważ ustawa o powszechnym obowiązku obrony RP, ani też wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Pamiętać należy, że właściwe uzasadnienie prawne i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią a jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 K.p.a. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy przypomnieć należy, iż Wojewódzka Komisja Lekarska uznała M. G. za zdolnego do pełnienia służby wojskowej i ustaliła poborowemu kategorię zdrowia "A". W uzasadnieniu stwierdziła występowanie u M. G. schorzenia określonego w § 24 pkt 1, 34 pkt 1, 62 pkt 1 "Wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do pełnienia takiej służby poza granicami państwa" - zwanego dalej Wykazem, stanowiącego załącznik Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), które określiła jako : braki i wady uzębienia z utratą zdolności żucia do 67%, skrzywienie i wady kręgosłupa wrodzone lub nabyte nieupośledzajace lub nieznacznie upośledzające sprawność ustroju, przewlekłe zespoły bólowe korzeniowe, korzeniowo – nerwowe, splotów nerwowych, nerwobóle pojedyncze lub licznych nerwów z okresowymi zaostrzeniami. Wojewódzka Komisja Lekarska w O. dalej wywodziła, że stwierdzone nieprawidłowości nie powodują przeciwwskazań do odbycia zasadniczej służby wojskowej. Wyjątkowa lakoniczność uzasadnienia tego orzeczenia, ograniczająca się jedynie do podania numeru i punktu paragrafu, z rozpoznaniem: "reumatoidalnego schorzenia kręgosłupa nieupośledzającego sprawności", nie spełnia wymogów jakie płyną z treści art. 107 § 3 K.p.a. Nie ulega natomiast wątpliwości, że postępowanie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej powinno odpowiadać standardom procedury administracyjnej, do których należy obowiązek ustalenia stanu faktycznego, wynikający z zasady dążenia do prawdy obiektywnej określonej w art. 7 K.p.a., co nakazuje organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Przepisem gwarantującym realizację tej zasady jest art. 77 § 1 K.p.a., który obciąża organ obowiązkiem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, oraz art. 80 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Zatem w sytuacji, gdy poborowy w złożonym odwołaniu podnosił, że cierpi na chorobę kręgosłupa, na dowód czego okazał stosowne badania organ winien zająć stanowisko w decyzji, odnośnie przedstawionych dowodów, po czym stwierdzić czy odbycie zasadniczej służby wojskowej może negatywnie wpłynąć na stan zdrowia poborowego. Zaznaczyć należy, że organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie, co oznacza, że ma obowiązek rozpoznać wszystkie zarzuty i żądania strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji, w tym do przedłożonych dowodów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 sierpnia 1999 r., IV SA 1167/97, opubl. LEX nr 47913). Działając w sposób opisany powyżej uchybiono przepisowi art. 107 § 3 K.p.a., ale również naruszono ogólną zasadę dochodzenia prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.), pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 K.p.a.), zasadę przekonywania strony co do słuszności rozstrzygnięcia poprzez wyjaśnienie przesłanek, którymi się kierowano (art. 11 K.p.a.), oraz zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 § 1 K.p.a.). Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy należy w sposób właściwy, odpowiadający regułom K.p.a. przeprowadzić postępowanie poprzedzające orzeczenie o ustaleniu stanu zdrowia poborowego. Dokonane ustalenia winny znaleźć oparcie w wyczerpującym materiale dowodowym, który z kolei musi mieć odzwierciedlenie w treści decyzji. W zależności od liczby stwierdzonych chorób i ułomności koniecznym będzie odniesienie się do treści art. 30a ust. 3 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, stanowiącym, że w razie stwierdzenia kilku chorób i ułomności przy określaniu zdolności do czynnej służby wojskowej rozpatruje się łącznie wszystkie ograniczenia spowodowane tymi chorobami i ułomnościami, a osobę badaną można w takim wypadku zaliczyć do niższej kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, niż wynikałoby to z kategorii zdolności ustalonej dla poszczególnych chorób i ułomności - w takim wypadku decyduje ocena ogólnej sprawności psychofizycznej badanego. W konsekwencji wobec stwierdzenia istotnych naruszeń przepisów procedury administracyjnej z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. należało uchylić decyzję organu odwoławczego, który nie podołał obowiązkowi ponownego, merytorycznego zbadania sprawy. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku oparto na przepisie art. 152 P.p.s.a.